پیام خراسان - معاون سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از رشد سی برابری تعداد عناوین کتابهای منتشر شده پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی خبر داد.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما ، آقای محسن پرویز نویسنده و معاون سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور در استودیوی شبکه خبر درباره کتاب و نمایشگاه کتاب در ایران با مجری برنامه به گفتگو پرداختند. متن این گفتگو به شرح زیر است:
سوال: در ابتدا با نمایشگاه بین المللی کتاب که به صورت مجازی در حال برگزاری است آغاز کنیم سالها است این نمایشگاه در حال برگزاری است اول از فواید برگزاری این گونه نمایشگاهها بفرمائید با توجه به این که در دوره مسئولیتی شما هم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چندین دوره نمایشگاه بین المللی کتاب برگزار شده است.
پرویز: به نظرم یکی از کارهای خوب فرهنگی که در جمهوری اسلامی ایران شکل گرفت بحث نمایشگاههای کتاب بود، قبل از انقلاب ما تعداد عناوین کتابهای منتشر شده در کشورمان زیاد نبود یعنی در حد چند هزار تا بود الان با مثلا عدد صد و خردهای هزار فعلی اگر بخواهیم مقایسه کنیم سی برابر شده نسبت به قبل از انقلاب تعداد عناوین کتابها و بعد از انقلاب یک گرایش فراوانی نسبت به کتابخوانی در مردم شکل گرفت جزو کارهای خوبی که متولی آن امور در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دهه ۶۰ انجام دادند این راه اندازی نمایشگاههای کتاب بود منحصر به نمایشگاه بین المللی کتاب تهران هم نبود و در استانها و شهرستانها هم اگر بعضا آمادگی وجود داشت نمایشگاه کتاب برگزار میشد، نمایشگاه کتاب تهران در کنار این که یک فروشگاه بزرگ کتاب بود از روزهای اول، اما محل تلاقی افکار و اندیشهها و نقد کتاب و برگزاری نشستها و جلسات و مسائل این چنینی هم بوده، نمایشگاه کتاب ما با نمایشگاه کتابی که در سایر کشورها عموما برگزار میشود تفاوتی دارد آن جا در خیلی هایشان فروش کتاب نداریم البته بعضی جاها داریم ولی در اکثر آنها نداریم و تعداد مراجعه کنندهها هم قابل مقایسه با تعداد مراجعه کنندهها به نمایشگاه کتاب تهران نیست این جا چند میلیون نفر مراجعه کننده داریم ظرف مثلا ده روز وقتی که نمایشگاه به شکل فیزیکی برگزار میشود در نمایشگاههای دیگر مثلا در فرانکفورت زیر ۲۰۰ هزار نفر مراجعه کننده دارد و خیلی بیشتر از سایر کشورها است تقریبا در اکثر کشورهای دیگر نمایشگاههای کتابی که برگزار میشود در حد چند صد هزار نفر بیشتر مراجعه کننده ندارد البته هدف گذاری آن نمایشگاهها با هدف گزاری نمایشگاه بین المللی کتاب تهران متفاوت است عرضم برتری ایران از باب تعداد مراجعه کننده نیست میخواهم به این نکته اشاره کنم که آنها هدف گذاری شان آمدن مردم به نمایشگاه و دیدن کتاب و خواندن کتاب نیست بیشتر دست اندرکاران حوزه کتاب فقط مراجعه میکنند از این بابت تفاوتی بین نمایشگاه بین المللی تهران با سایر نمایشگاهها است و خیلی وقتها مورد انتقاد بود که نمایشگاه هیچ جا این طور برگزار نمیشود شما فروشگاه بزرگی کتاب راه میاندازید و بالاخره دردسرهایی هم برای شهر تهران ایجاد میشود و مسائل دیگری که در ادوار مختلف ذکر شده است، اما نکته فرهنگی این وسط وجود دارد که آن نکته فرهنگی مانع از این شد که ما شکل نمایشگاه کتاب را در دهههای گذشته عوض کنیم و تبدیل کنیم به نمایشگاه صرف و تلاشهایی هم در این جهت شد آن نکته این است که جمعیت زیادی که میآیند در واقع میآیند در یک محیط فرهنگی وارد بشوند و استفاده کنند از آن فضا صرف خرید کتاب نیست و بعد ما یک مقطع زمانی فرصت داریم که جلسات نقد و بررسی کتاب و نقد مسائل فرهنگی حوزه هنر مکتوب برگزار بشود به همین خاطر همین شکل ادامه پیدا کرد تا امروز در سنواتی که کرونا آغاز شد و دیگر به شکل فیزیکی نمیشد نمایشگاه برگزار بشود دوستان رفتند به سمت اینکه نمایشگاه را مجازی کنند، توجه داشته باشید نمایشگاه مجازی درواقع فقط بعد فروشگاهی را پوشش میدهد یعنی ما از آن سراهای اهل قلم و دیداری که بین نویسندگان و مردم و بین ناشر و مردم صورت میگرفت از اینها در نمایشگاه مجازی محروم میشویم و مردم هم راغب هستند که بروند در نمایشگاه حضور پیدا کنند الان همزمان با نمایشگاه مجازی اردیبهشت کتاب در باغ کتاب در حال برگزاری است که تمدید شد، چند روزی من آنجا رفتم دیدم مردم زیاد استقبال میکنند روز پنجشنبه و جمعه بعد از ظهر ورودی را هم گفته بودند که ببندند از بس که ماشین آمده بود و دیگر راه ورود ماشین نبود مردم استقبال میکنند آن استقبال مردم صرفا برای خرید کتاب نیست برای حضور دیدن کتابها و رابطه با ناشران است و فهم اینکه چه کتابهای جدیدی منتشر شده است و خیلی از افراد و مسئولین جمهوری اسلامی هم که اهل کتاب هستند اینها مشتری دائمی نمایشگاههای بین المللی کتاب تا امروز بودهاند.
سوال: آقای دکتر من میخواهم اشاره کنم به پیامی که رهبر معظم انقلاب صادر فرمودند در روز پاسداشت زبان فارسی ایشان یک بسته گفتمانی ارائه فرمودند که متعلق بود به زبان فارسی و البته اهالی فرهنگ، هنر و رسانه را هم هدف داشت در همین حوزه فرهنگی و حوزه کتاب چه اقداماتی میشود انجام داد برای اینکه ما آن دغدغه یکی از دغدغههای اصلی که رهبری شهیدمان داشتند در خصوص کتاب و کتاب خواندن و اینکه سرانه کتابخوانی در کشورمان افزایش پیدا کند را به آن سمت حرکت کنیم با تاکید موکدی که رهبر معظم انقلاب در پیامی که در روز پاسداشت زبان فارسی صادر فرمودند.
پرویز: جملهای بزرگی گفته بود که همه ما این را شنیدیم که زبان عربی، زبان اسلام است و زبان فارسی زبان انقلاب و زبان مقاومت است به نظر من یک مقدار اگر فراتر از ایران فکر بکنیم گسترش زبان فارسی در سایر کشورها حداقل کشورهای همسو با ما خیلی لازم و ضروری است با صرف ترجمه نمیشود بعضی از مسائل را منتقل کرد ما باید همانطور که به اجمال خیلی از افراد تحصیل کرده ایرانی مثلا زبان عربی و انگلیسی تا حدودی متوجه هستند حالا اگر قادر به تکلم هم نباشند میتوانند متوجه شوند که طرف مقابل چه میگوید به نظرم میآید در ارتباط با زبان فارسی در حوزه کشورها و محدودههایی که حداقل جزو این گروه مقاومت محسوب میشوند به نظرم باید این گسترش را به آن فکر بکنیم در کنار اینکه ترجمه به زبانهای دیگر هم همیشه مدنظر بوده است.
سوال: یعنی کتابهای ارزشمند خودمان را به زبانهای دیگر که آن فرهنگ و تمدن ما را بتواند در سایر کشورها نشر بدهد.
پرویز: بله بعضی از کشورها یکی از مهمترین هایشان فرانسه، وقتی کتابی از زبان فرانسه به زبان دیگری ترجمه میشود اصلا یک قاعده و قانونی دارند در واقع مشوقهایی قرار میدهند برای مجموعهای که این کار را انجام داده و از این کار حمایت میکنند، این سالها هست که قرار است در کشور ما هم انجام بشود الان زبان و ادبیات فارسی یک ظرفیت بسیار بالا دارد ما همیشه به مفاخر گذشته مان نگاه میکنیم ولی شما به مجموعه اشعار شعرای حال حاضر نگاه بکنید اشعار حماسی که بعضی هایش را شما در صدا و سیما هم استفاده میکنید ببینید چقدر شورانگیز هست اگر که این قابل درک باشد مفاهیم برای مثلا مبارزانی که در لبنان و فلسطین و یمن در حال مبارزه هستند، چون انگیزهای که در مردم انجام میدهد در آنجا هم انجام میدهد در واقع زبان و ادبیات فارسی یک قابلیت بسیار بالایی دارد، تولیدات ما هم بحمدالله در این زمینه کم نیست و اینها قابل انتقال است در درجه اول به گمان من با آموزش زبان فارسی و گسترش آموزش زبان فارسی، در درجه بعد باید برویم به این سمت که گروهی از افراد فرهیخته در این کشورها و مجموعهها با زبان فارسی آشنا شوند و ترجمه بکنند یکی از راههای آشنایی آنها هم این کاری است که همین الان هم تا حدودی در حال انجام است ما جوانان برجسته کشورها را بیاوریم داخل کشور خودمان وارد سیستم آموزش عالی بکنیم یعنی بروند تحصیل کنند در رشتههایی که علاقمند هستند اینها خواه نا خواه وقتی در محیط ایران قرار بگیرند هم تحصیلات عالی انجام میدهند و هم با زبان و ادبیات فارسی آشنا میشوند و هم گروهی از اینها خودشان گرایش پیدا میکنند به سمت اینکه ترجمه کنند به نظرم این نیاز به یک برنامه ریزی دقیق و محکم دارد که تا حدودی جسته و گریخته در کشور انجام میشود ولی آن برنامه منسجمی که مورد توقع است هنوز ایجاد نشده است.
سوال: و میشود که از ظرفیت رایزنان فرهنگی در سایر کشورها هم در این حوزه بویژه در حوزه زبان فارسی که خیلی هم موضوع مهمی است استفاده کرد.
پرویز: بله برای اینکه حق رایزنان فرهنگی هم ادا بشود یک وقت تصور اینطور ایجاد نشود که این دوستان کاری انجام نمیدهند، من سفری لبنان بودم به مقتضای جشنواره جایزه جهانی ادبیات فلسطین آنجا دیدم که رایزن فرهنگی وقت ما در آنجا که فکر میکنم همین الان هم هنوز هستند همین جلسات رمان خوانی فارسی برای علاقهمندان لبنانی تشکیل داده بودند و جوانها تا حدودی با زبان فارسی آشنا شده بودند کارهایی از این دست ابتکاری از سوی رایزنان فرهنگی ما هم انجام میشود من عرضم این است که این باید شکل برنامه ریزی شده و منسجم و گسترده باشد.