پیام خراسان - پنجاهوسومین شماره مجموعه «در قاب یک سند»، بهمناسبت تشییع پیکر مطهر حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای (ره)، به معرفی مجموعهای از دستخطها و گواهیهای علمای برجسته حوزه علمیه درباره مقام علمی، اجتهاد و فقاهت ایشان اختصاص یافت.
پنجاهوسومین شماره مجموعه «در قاب یک سند»، بهمناسبت تشییع پیکر مطهر حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای (ره)، به معرفی مجموعهای از دستخطها و گواهیهای علمای برجسته حوزه علمیه درباره مقام علمی، اجتهاد و فقاهت ایشان اختصاص یافت.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم، قدیمی و گاه مغفولمانده در گنجینه آرشیوی سازمان طراحی شده است. در هر نوبت، یکی از اسناد، وقایع یا پروندههای شاخص آرشیوی معرفی و بستر تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن برای مخاطبان تبیین میشود.
پنجاهوسومین شماره این مجموعه، به مناسبت برگزاری مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب، «حضرت آیتاللهالعظمی امام خامنهای (ره)»، به معرفی سندی با عنوان «تأیید مقام شامخ علمی اجتهاد و فقاهت» ایشان اختصاص یافته است.
در فقه اسلامی، اجتهاد بالاترین مرتبه علمی و به معنای توانایی استنباط احکام شرعی از منابع دینی است و کسی که به این مرتبه رسیده باشد، فقیه و مجتهد نامیده میشود.
اجتهاد یک فقیه، طبق فقه اسلامی، از سه راه برای دیگران ثابت میشود:
خود مقلّد به اجتهاد فقیه یقین پیدا کند.
شهرت اجتهاد فقیه در حدی باشد که موجب یقین شود.
گواهی دو تن عادل، آگاه و متخصص.
در سدههای اخیر، در حوزههای علوم اسلامی متداول شده است که با دستیابی طالب فقه به مرتبه شایسته علمی، گواهی کتبی یا شفاهی مبنی بر رسیدن او به مقام اجتهاد، از سوی استاد یا استادان وی، صادر شود. این تصدیق در اصطلاح «اجازه اجتهاد» نامیده میشود.
قائد شهید امت، «شهید سیدعلی حسینی خامنهای»، تحصیلات حوزوی خود را نزد پدر آغاز کردند. ایشان از سن ۱۸سالگی در درس خارج آیتالله میلانی شرکت نمودند و پس از تحصیل در قم، نزد بزرگانی، چون آیات عظام بروجردی، امام خمینی (ره)، شیخ مرتضی حائری و علامه طباطبایی تلمذ کردند. همچنین مدتی نیز در حوزه علمیه نجف از محضر اساتید آن حوزه بهره بردند.
ایشان در سالهای پیش از انقلاب، در همان ایامی که به نقل از آیتالله فاضل لنکرانی در مشهد به تدریس «مکاسب» (از مهمترین و دشوارترین متون علمی حوزه)، اشتغال داشتند، فقیهی مجتهد بهشمار میآمدند. همچنین امام خمینی (ره)، هنگامی که درباره حمایت ایشان از ولایت مطلقه فقیه سخن گفتند، مقام اجتهاد «سیدعلی خامنهای» را تأیید فرمودند. بنابراین، با توجه به شرایط احراز اجتهاد، ایشان پیش از انقلاب به مرتبه اجتهاد رسیده بودند.
پس از انتخاب «آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای» به مقام عظمای ولایت و جانشینی امام خمینی (ره)، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، که متشکل از چند تن از مراجع تقلید و دهها مجتهد مطلق هستند، مرجعیت ایشان را تأیید کردند. سپس با شهادت این بزرگان، «مرجعیت تامه» رهبر معظم نیز بار دیگر مورد تأکید قرار گرفت و هر یک از این علما با دستخط و امضای خود، که از سال ۱۳۶۹ در مناسبتهای مختلف ثبت شده است، بر این اجتهاد صحه مضاعف گذاشتند.
آنچه در این سند، بهعنوان رونوشتی از دستخط این بزرگان، مشاهده میشود و در تاریخ فقه نیز ثبت شده، آن است که بزرگانی، چون آیتالله مؤمن در متن خود تصریح کردهاند «هنگام رأی گیری در مجلس خبرگان برای رهبری حضرت آیتالله خامنهای دامت برکاته، اجتهاد معظم له با قیام بینه شرعیه نزد اینجانب ثابت بود». همچنین بزرگانی دیگر، از جمله آیتالله مشکینی، آیتالله ابراهیم امینی، آیتالله جوادی آملی، آیتالله محمد فاضل و آیتالله محمد یزدی، نهتنها در حمایتهای شفاهی خود فقاهت ایشان را تأیید کردند، بلکه در پاسخ به استفتائات مکرر، با دستخط و امضای خویش نیز این نکته را تأیید و بر آن تأکید نمودند.
بنابراین، اجتهاد مسلم ایشان از هر سه طریق امکان احراز پیدا کرد. از سوی دیگر، تأیید و تأکید امام خمینی (ره) نیز بر این امر دلالت دارد؛ چنانکه به برخی مسئولان که نگران نبود فرد شایسته برای رهبری پس از ایشان بودند، با اشاره صریح به «آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای» فرمودند: «با وجود ایشان متحیر نخواهید ماند.» این تصریح، در کنار جامعیت شرایط رهبری که رکن نخست آن فقاهت است و همچنین مهر تأیید و تقریر امام خمینی (ره) بر دیدگاههای فقهی ایشان در خصوص ولایت فقیه، سند متقن دیگری بر مقام اجتهاد ایشان به شمار میرود. مجموعه این اسناد شاهدی مؤکد بر اجتهاد زعیم عالیقدر امت اسلام امام خامنهای به شمار میآیند.
این اسناد، از مجموعه اهدایی شهرام یوسفیفر، با تاریخ ایجاد ۱۳۶۹ و شناسه ۶۶۷۱-۹۹۸، در آرشیو ملی ایران نگهداری میشوند و تصاویر آنها در انتهای این خبر در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.