پیام خراسان - ابراهیم حیدری، درباره پرداخت ۸ هزار میلیارد ریال تسهیلات کمبهره به ناشران و کتابفروشان گفت: این فرایند بر پایه پیوند میان سرمایه خانه کتاب و ادبیات ایران، معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بانک سینا به عاملیت بنیاد علوی، اطلاعات موجود در خانه کتاب و ادبیات ایران و شناخت حرفهای تشکلهای صنفی شکل گرفته است.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ،ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران افزود: تامین سرمایه این تسهیلات با مشارکت خانه کتاب و ادبیات ایران به نمایندگی از معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بانک سینا به عاملیت بنیاد علوی صورت گرفته است. در مجموع ۸۰۰ میلیارد تومان منابع برای پرداخت تسهیلات به ناشران و کتابفروشان سراسر کشور فراهم شده است. این سازوکار، سرمایه موجود در خانه کتاب و ادبیات ایران را به یک پشتوانه اعتباری برای فعالان حوزه نشر تبدیل کرده و ظرفیت بیشتری برای تامین مالی این بخش به وجود آورده است.
حیدری ادامه داد: در طراحی این فرایند، مسئله اصلی شناخت دقیق فعالان حوزه کتاب و ایجاد یک قاعده روشن برای تخصیص منابع بود. منابع مالی زمانی میتوانند به تقویت فعالیت اقتصادی کمک کنند که مسیر شناسایی متقاضی، ارزیابی سابقه فعالیت و تعیین میزان تسهیلات برای همه روشن باشد. به همین دلیل، اطلاعات موجود در خانه کتاب و ادبیات ایران، شاخصهای کمی فعالیت و شناخت تخصصی تشکلهای صنفی در کنار یکدیگر قرار گرفتند.
وی درباره روند ثبتنام و ارزیابی متقاضیان گفت: فراخوان این طرح یک بار منتشر و یک بار تمدید شد و نزدیک به هزار و ۴۰۰ ناشر و کتابفروش در سایت معرفی شده ثبتنام کردند. در مرحله نخست متقاضیانی که در پایگاه اطلاعرسانی خانه کتاب و ادبیات ایران ثبتنام کرده بودند در کارگروهی متشکل از مسئولان تشکلهای صنفی نشر و مدیران مجموعه معاونت امور فرهنگی و خانه کتاب و ادبیات ایران مطابق با شاخصهای کمی و کیفی بررسی و ارزیابی شد. شاخصهایی مانند سابقه فعالیت حرفهای، کیفیت آثار، میزان تولید، وضعیت نیروی انسانی، فضای کاری و دیگر شاخصهای قابل سنجش مورد ارزیابی قرار گرفت.
حیدری درباره شاخصهای درنظر گرفته شده برای انتخاب ناشران، اشاره کرد: در مورد ناشران، استمرار فعالیت طی سه سال گذشته، تعداد آثار منتشرشده، حضور در نمایشگاههای کتاب، دریافت جوایز و عناوین برگزیده، تعداد کارکنان دارای بیمه، مساحت فضای کاری، تعداد آثار تالیفی و دیگر شاخصهای فعالیت حرفهای مورد توجه قرار گرفت. برای نمونه، انتشار ۳۰ عنوان کتاب بزرگسال و ۶۰ عنوان کتاب کودک و نوجوان در سه سال گذشته یکی از معیارهای سنجش استمرار فعالیت بود.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران توضیح داد: دادههای کمی، بخشی از شناخت مورد نیاز برای تخصیص منابع را فراهم میکنند. در حوزه نشر، سابقه حرفهای و کیفیت فعالیت نیز اهمیت دارد و بخشی از این اطلاعات در ارتباطات صنفی و تجربه فعالان این حوزه وجود دارد. به همین دلیل ارزیابی کیفی متقاضیان با مشارکت تشکلهای صنفی انجام شد تا اطلاعات ثبتشده در خانه با شناخت حرفهای فعالان نشر تکمیل شود.
وی در توضیح چگونگی رسیدن به شاخصهای کیفی انتخاب ناشران و کتابفروشیها گفت: اطلاعات متقاضیان در اختیار کارگروهی متشکل از نمایندگان و رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران و مدیران تشکلهای ناشران دانشگاهی، آموزشی، کودک و نوجوان و ناشران الکترونیک قرار گرفت. اعضای کارگروه درباره وضعیت متقاضیان اظهارنظر کردند و در مواردی برای شناخت دقیقتر سابقه حرفهای ناشران با پیشکسوتان حوزه نشر نیز مشورت شد. این فرایند به کاهش ابهام در ارزیابی و افزایش دقت تصمیمگیری کمک کرد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران اضافه کرد: وقتی اطلاعات رسمی و شناخت حرفهای در کنار یکدیگر قرار میگیرند، روند جستوجو و ارزیابی متقاضیان بهتر صورت میگیرد. تشکلهای صنفی سالها با ناشران و کتابفروشان در ارتباط بودهاند و شناخت آنها از سابقه فعالیت حرفهای میتواند اطلاعات موجود در سامانهها را تکمیل کند. این همکاری، اعتماد میان نهادهای درگیر در فرایند تخصیص منابع را نیز تقویت میکند.
وی با اشاره به برخی ناشران دارای کارنامه ویژه افزود: در میان متقاضیان، ناشرانی حضور داشتند که آثار مهمی در حوزه میراث مکتوب ایران، از جمله مجموعههای چندجلدی، تصحیح و منتشر کردهاند. برای بررسی این گروه، با مدیرکل دفتر توسعه کتاب و کتابخوانی، فعالان صنفی و صاحبنظران حوزه نشر مشورت شد. کیفیت آثار، میزان اثرگذاری، انتخاب یا برگزیده شدن، سابقه فعالیت و میزان فروش از جمله عواملی بود که در این بررسی مورد توجه قرار گرفت. تلاش شد که با تعامل با صنوف نشر به ناشران توجه ویژه شود، به استثنا معدود ناشرانی که کتاب سازی میکنند و باعث اخلال در روند نشر کشور میشوند.
حیدری درباره کتابفروشان نیز گفت: ارزیابی کتابفروشیها بر اساس شاخصهایی مانند پروانه کسب، مساحت فروشگاه، تعداد کتابهای موجود، تعداد کارکنان و وضعیت بیمه، میزان گردش مالی و سهم کتاب از محصولات عرضهشده انجام شد. این شاخصها به ما کمک میکند وضعیت اقتصادی و حرفهای کتابفروشیها را با معیارهای مشخص بررسی کنیم و میزان تسهیلات را بر اساس اطلاعات قابل سنجش تعیین کنیم.
وی افزود: در جریان جنگ تحمیلی سوم و شرایط اقتصادی یکسال گذشته نیز آسیبهایی به برخی از ناشران و کتابفروشیها وارد شد که در فرایند ارزیابی مورد توجه قرار گرفت. اطلاعات کمی از پایگاههای اطلاعاتی خانه کتاب و ادبیات ایران استخراج شد و اطلاعات مربوط به وضعیت و خسارت مجموعهها با کمک اتحادیهها، تشکلها و فعالان حوزه نشر تکمیل شد. در این فرایند، تشکلهای صنفی نقش مهمی در انتقال اطلاعات و شناخت حرفهای دارند. چنین سازوکاری باعث میشود فاصله اطلاعاتی میان نهاد تخصیصدهنده منابع و فعالان حوزه کتاب کاهش پیدا کند. وقتی تصمیم اقتصادی بر پایه اطلاعات دقیقتر و قواعد روشنتر گرفته شود، هزینه هماهنگی کاهش مییابد و امکان شکلگیری روابط پایدار میان نهاد فرهنگی، شبکه بانکی و فعالان صنفی افزایش پیدا میکند.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران درباره نتایج نهایی کارگروه انتخاب ناشران و کتابفروشیها گفت: در مرحله نخست، ۳۳۲ ناشر و ۲۳۱ کتابفروش پس از بررسی اطلاعات و جمعبندی کارگروه برای دریافت تسهیلات به بانک سینا معرفی شدند. بخش عمده اطلاعات توسط همکاران خانه کتاب و ادبیات ایران ثبت و بررسی شد و ادامه فرایند به صورت مجازی انجام میشود.
وی درباره میزان تسهیلات ناشران توضیح داد: ناشرانی که بیش از هزار عنوان کتاب در سه سال گذشته منتشر کردهاند یا بر اساس نظر فعالان و تشکلهای حوزه نشر در گروه ناشران باکیفیت قرار گرفتهاند، یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان تسهیلات دریافت میکنند. برای ناشران دارای ۵۰۱ تا هزار عنوان، یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان، ناشران دارای ۱۰۱ تا ۵۰۰ عنوان، ۸۰۰ میلیون تومان و ناشران دارای ۳۰ تا ۱۰۰ عنوان، ۴۰۰ میلیون تومان تسهیلات تعیین شده است.
حیدری درباره تسهیلات کتابفروشان نیز گفت: تسهیلات این گروه در سطوح مختلف از یک میلیارد تومان تا حداقل ۲۰۰ میلیون تومان تعیین شده است و مبالغ ۸۰۰، ۶۰۰ و ۴۰۰ میلیون تومان نیز در سطوح مختلف قرار دارد. میزان تسهیلات هر کتابفروشی بر اساس مجموعه شاخصهای تعیینشده در فرایند ارزیابی مشخص میشود.
وی درباره شرایط مالی تسهیلات افزود: کارمزد این تسهیلات بین ۱۱ تا ۱۵ درصد تعیین شده و دوره بازپرداخت چهار ساله است. طراحی این شرایط با هدف فراهم کردن امکان دسترسی فعالان حوزه کتاب به منابع مالی و کمک به استمرار فعالیت حرفهای آنها انجام شده است.
حیدری درباره مرحله دوم معرفی ناشران و کتابفروشان نیز گفت: در این مرحله پرونده ۷۰۰ ناشر و کتابفروش ثبتنام کرده در کارگروه مطرح و بررسی شد و ۶۵۰ ناشر برای دریافت تسهیلات انتخاب شدند که معرفی آنها به بانک سینا در همین هفته انجام خواهد شد. در مجموع تاکنون نزدیک به هزار ناشر و ۲۳۰ کتابفروش پس از بررسی در کارگروه جهت اخذ تسهیلات به بانک معرفی شدهاند یا در مرحله ارسال هستند. پس از بررسی بانک انشالله تا دو هفته آینده این تسهیلات پرداخت خواهد شد. برای جاماندگان از دریافت این تسهیلات، پس از پرداخت این گروه طی فراخوانی اطلاع رسانی لازم انجام شده و آن دسته از ناشران و کتابفروشانی که شرایط لازم را مطابق با شاخصها داشته باشند، پس از بررسی در کارگروه مربوط مجددا به بانک معرفی میشوند.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران درباره سهم ناشران و کتابفروشان تهران و سایر استانها از تسهیلات تخصیص یافته را به این شرح اعلام کرد: ۵۴درصد از ناشران واجد شرایط دریافت این تسهیلات تهرانی و ۴۶ درصد ناشران دیگر استانها هستند. همچنین ۲۲ درصد کتابفروشان واجد شرایط دریافت این تسهیلات از تهران و ۷۸ درصد بقیه فروشگاههای کتاب دیگر استانهای کشور هستند.
وی در پایان اشاره کرد: تجربه این فرایند نشان میدهد که تخصیص منابع مالی در حوزه فرهنگ به مجموعهای از اطلاعات، قواعد و روابط حرفهای نیاز دارد. خانه کتاب اطلاعات و سابقه فعالیت فعالان این حوزه را در اختیار دارد، تشکلهای صنفی شناخت حرفهای خود را به این مجموعه اضافه میکنند و بانک ظرفیت مالی لازم را فراهم میکند. قرار گرفتن این ظرفیتها در یک سازوکار مشخص میتواند مسیر دسترسی ناشران و کتابفروشان به منابع مالی را روشنتر و قابل پیشبینیتر کند. بهرحال این منابع که توسط مجموعه معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با عاملیت خانه کتاب و ادبیات ایران و بنیاد علوی با عاملیت بانک سینا در حال پرداخت است، یکی از گامهای مهمی است که تلاش کردیم در این شرایط اقتصادی کشور برای کمکی حداقلی در جهت اعتلای فرهنگ کشور و روشن ماندن چراغ نشر، برداریم. جا دارد از زحمات بنیاد علوی در حمایت از اهالی صنعت نشر تشکر ویژه داشته باشم.