پیام خراسان - نشست ادبی منظومه با بررسی کتاب طنز «خنده‌های امپراطور» امروز بعداز ظهر (۹ آبان) در باغ کتاب تهران برگزار شد.
نشست ادبی منظومه با بررسی کتاب طنز «خنده‌های امپراطور» امروز بعداز ظهر (۹ آبان) در باغ کتاب تهران برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ، در آیین رونمایی از کتاب «خنده‌های امپراتور» مطرح شد؛
رضا احسان‌پور: نقیضه‌سرایی، فرصتی برای گفت‌وگو با آثار شناخته‌شده ادبی است
آیین رونمایی از چاپ یازدهم و بررسی کتاب «خنده‌های امپراتور» سروده رضا احسان‌پور، در نشست ادبی «منظومه» باغ کتاب تهران، با حضور این شاعر و جمعی از علاقه‌مندان ادبیات، عصر شنبه در سروستان باغ کتاب برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، رضا احسان‌پور در این نشست، ضمن تشریح چگونگی شکل‌گیری و انتشار کتاب «خنده‌های امپراتور»، به بیان دیدگاه‌های خود درباره ظرفیت‌ها، تکنیک‌ها و آسیب‌های نقیضه‌سرایی در ادبیات معاصر پرداخت.
این شاعر درباره ایده اولیه نگارش این مجموعه گفت: «خنده‌های امپراتور» نخستین کتاب طنز اوست و پیش از آن، مجموعه‌ای از غزل‌های جدی منتشر کرده بود. علاقه به شعرهای فاضل نظری و توجه به ظرفیت نقیضه‌سرایی در آثار شناخته‌شده این شاعر، زمینه شکل‌گیری این مجموعه را فراهم کرد.
احسان‌پور با اشاره به اینکه نقیضه زمانی می‌تواند برای مخاطب جذاب باشد که شعر مبدأ از شهرت و مقبولیت عمومی برخوردار باشد، افزود: ابتدا نقیضه‌هایی پراکنده بر برخی اشعار فاضل نظری سرود و پس از شکل‌گیری ایده‌ای منسجم، تصمیم گرفت این آثار را در قالب یک مجموعه گردآوری کند. او در این مسیر تلاش کرد با بررسی نمونه‌های مشابه، از تکرار تجربه‌های پیشین و شباهت آثارش به نقیضه‌های دیگر شاعران پرهیز کند.
وی با اشاره به استقبال مخاطبان از کتاب «خنده‌های امپراتور» اظهار کرد: چاپ نخست کتاب در مدت شش روز و در جریان نمایشگاه کتاب به پایان رسید. این اثر هم از سوی موافقان و هم منتقدان مورد توجه قرار گرفت و به شکل‌گیری بحث‌هایی درباره حدود و ظرفیت شوخی با آثار و چهره‌های شناخته‌شده ادبی انجامید.
این شاعر با تأکید بر اینکه شوخی در ادبیات باید با شناخت و رعایت حدود آن همراه باشد، گفت: وقتی می‌توان با موضوعات بزرگی مانند حافظ و حتی مفاهیم دینی در قالب طنز مواجه شد، می‌توان با آثار شاعری همچون فاضل نظری نیز که به شعرهایش علاقه دارم، شوخی کرد.
احسان‌پور همچنین درباره روند انتشار کتاب توضیح داد: این مجموعه ابتدا توسط انتشارات آرما در اصفهان منتشر شد و از چاپ‌های دهم و یازدهم به بعد، انتشارات ققنوس انتشار آن را برعهده گرفت؛ نکته جالب توجه اینکه کتاب «گریه‌های امپراتور» فاضل نظری نیز نخستین‌بار توسط همین انتشارات منتشر شده بود.
نقیضه‌سرایی؛ میان ادای دین ادبی و نقد شعر
در بخش دیگری از نشست، احسان‌پور به انگیزه‌های خود برای نقیضه‌سرایی اشاره کرد و گفت: گاهی از شعری بسیار لذت می‌برم و نقیضه‌سرایی را نوعی ادای دین به آن می‌دانم و گاهی نیز شعری را نامتناسب با میزان توجهی که دریافت کرده، ارزیابی می‌کنم و از این طریق به آن واکنش نشان می‌دهم.
وی با اشاره به برداشت‌هایی که نقیضه را نوعی شعر دست‌دوم و وابسته به اثر اصلی می‌دانند، توضیح داد: نقیضه‌سرایی رویکردهای متفاوتی دارد؛ گاهی شاعر موضوع شعر اصلی را تغییر می‌دهد، گاهی در برابر مضمون آن موضعی متضاد می‌گیرد و گاهی نیز از ظرفیت استهزاء استفاده می‌کند. با این حال، هدف او در مجموعه «خنده‌های امپراتور» صرفاً بازآفرینی یا تقلید از شعرهای دیگر نبوده، بلکه تلاش کرده است هر شعر هویت و استقلال ادبی خود را حفظ کند.
این شاعر نقیضه‌سرایی را نیازمند ذهنی فعال و آماده دانست و در عین حال نسبت به یکی از آسیب‌های آن هشدار داد و گفت: پرداختن مداوم به نقیضه ممکن است به‌تدریج ذهن شاعر را تنبل کند و او را به سمت استفاده از ایده‌ها و ساختارهای آماده سوق دهد. به همین دلیل، در این مجموعه تلاش کرده است در کنار آثار نقیضه، نمونه‌هایی با حال‌وهوای متفاوت و حتی نزدیک به فکاهه نیز قرار دهد تا مشخص شود هدف او صرفاً خنداندن مخاطب نیست.
انتقاد از معیارهای شهرت شعر در فضای مجازی
احسان‌پور در ادامه با اشاره به تأثیر فضای مجازی بر جریان شعر و طنز معاصر، نسبت به تغییر معیارهای ارزیابی آثار ادبی انتقاد کرد و گفت: امروز گاهی شعرها با پرداخت هزینه یا از طریق تبلیغات بلاگرها و بازدیدهای میلیونی مطرح می‌شوند؛ در حالی که تمرکز بیش از اندازه بر خنداندن و بانمک بودن، می‌تواند به کیفیت و عمق آثار طنز آسیب بزند.
وی همچنین با اشاره به دشواری طنزپردازی در زمان وقوع بحران‌ها اظهار کرد: در چنین شرایطی ترجیح می‌دهد به‌جای همراهی با موج شوخی‌ها و واکنش‌های لحظه‌ای، پس از فروکش کردن هیجانات، از زاویه‌ای تازه و با نگاهی متفاوت به موضوع بپردازد.
این شاعر در بخش دیگری از سخنان خود به فعالیت مستمرش در حوزه نقیضه‌سرایی اشاره کرد و گفت که به‌طور میانگین ماهانه دست‌کم دو نقیضه می‌سراید. او همچنین نمونه‌ای از آثار خود را که بر اساس شعر «درد می‌کند بدجور» سروده شده است، معرفی کرد و با اشاره به استقبال گسترده از شعر اصلی، درباره ظرفیت نقیضه‌سرایی در مواجهه با آثار پرمخاطب سخن گفت.
شعرخوانی با طعم طنز در سروستان باغ کتاب
در بخش پایانی این نشست، رضا احسان‌پور نمونه‌هایی از نقیضه‌های خود بر اشعار فاضل نظری و همچنین شعر «کمرم درد می‌کند بدجور» را برای حاضران خواند. این شعرخوانی با استقبال مخاطبان همراه شد و در ادامه، شاعران حاضر نیز به ارائه آثار خود پرداختند.
نشست ادبی «منظومه» از برنامه‌های مستمر باغ کتاب تهران است که با هدف ایجاد فرصتی برای گفت‌وگو، نقد و بررسی آثار ادبی و تعامل شاعران و علاقه‌مندان شعر، عصرهای شنبه در سروستان باغ کتاب برگزار می‌شود.