پیام خراسان - دیدن نور در انتهای تونل، رایجترین تصویر ما از لحظه مرگ است. اما گزارشهای جدید و مستند پزشکی، لایههای بسیار عجیبتر و پیچیدهتری از این تجربه را فاش کردهاند که فراتر از رویا و توهم است.
پرونده عجیب آقای «الف»: مشاهده بدن از سقف !
آقای الف، مددکار ۵۷ ساله انگلیسی، در سال ۲۰۱۱ به دلیل ایست قلبی در بیمارستان ساوثهمپتون، از نظر بیولوژیکی درگذشت. نوار مغزی او صاف شد و اکسیژنرسانی به مغز متوقف گردید. اما او سه دقیقه بعد به زندگی بازگشت و چیزی را تعریف کرد که پزشکان را شوکه کرد.
او با جزئیات دقیق، صدای مکانیکی دستگاه دفیبریلاتور را شنیده بود که میگفت: «به بیمار شوک دهید.» او حتی زنی ناشناس را در گوشه سقف دیده بود که به او اشاره میکرد. اسناد بیمارستان بعدها تمام شنیدهها و توصیفات او از کادر پزشکی را (که هرگز قبل از بیهوشی ندیده بود) تایید کردند. این گزارش، یکی از معتبرترین مستندات علمی است که نشان میدهد هوشیاری ممکن است حتی پس از توقف قلب ادامه داشته باشد.
پژوهش بزرگ «سام پرنیا»: مطالعه روی ۲۰۰۰ مورد مرگ
دکتر سام پرنیا و تیم ۱۷ نفرهاش در نیویورک، طی چهار سال بیش از ۲۰۰۰ مورد ایست قلبی را مطالعه کردند. آنها میخواستند بدانند در لحظاتی که مغز از کار میافتد، چه اتفاقی برای «من» انسان میافتد. از میان موارد نجاتیافته، ۱۰۱ نفر مورد مصاحبه عمیق قرار گرفتند.
۷ دستهبندی اصلی از تجربیات ذهنی در لحظه مرگ
برخلاف تصور عمومی، همه تجربههای نزدیک به مرگ (NDE) لزوماً لذتبخش و آرامشبخش نیستند. دکتر پرنیا بر اساس روایتهای بیماران، این تجربیات را در ۷ دسته کلی طبقهبندی کرده است:
احساس ترس و وحشت: برخی از بیماران برخلاف انتظار، حس ترس شدید یا حضور در مراسمهای هولناک (مانند زنده دفن شدن) را گزارش کردند. مشاهده طبیعت و حیوانات: دستهای از افراد تصاویر زندهای از گیاهان، باغهای سرسبز و حیواناتی نظیر شیر و ببر را به یاد میآوردند. نور درخشان و گرم: این رایجترین تجربه است؛ حضور در فضایی آکنده از نوری خیرهکننده، گرم و پرقدرت که اغلب با حس مثبت همراه است. خشونت و شکنجه: برخی از تجربهها بسیار تلخ بودهاند؛ گزارشهایی مبنی بر احساس سوختن در آتش، آزار دیدن یا عبور از مراحل سخت و دردناک. رویای صادقه (Déjà Vu): حالتی که در آن فرد احساس میکند حرکات و جملات اطرافیان را پیش از وقوع میداند و نوعی «آشناپنداری» عمیق را تجربه میکند. تجدید دیدار با خانواده: دیدن اعضای خانواده، دوستان یا عزیزانی که سالها پیش از دنیا رفتهاند و برقراری ارتباط با آنها. مشاهده وقایع فیزیکی (OBE): مانند مورد عجیب آقای الف، که فرد احساس میکند از بدن خارج شده و از ارتفاع (معمولاً نزدیک سقف) شاهد عملیات احیا و جزئیات دقیق اتاق است.
آمارهای کلیدی از دنیای پس از ایست قلبی
در این جدول، نگاهی به آمارهای استخراج شده از پژوهشهای دکتر پارنیا میاندازیم:
نوع تجربه
| درصد گزارش شده
| حس غالب
|
صلح و آرامش
| ۲۲ درصد
| رضایت، خرسندی و سکون
|
هوشیاری شنیداری/دیداری
| درصد محدود (مانند آقای الف)
| مشاهده دقیق وقایع پزشکی
|
تغییر رویکرد به زندگی
| اکثریت نجاتیافتگان
| کاهش ترس از مرگ و واقعگرایی
|
تفسیر مذهبی
| وابسته به فرهنگ
| دیدن فیگورهای مذهبی (کریشنا، مسیح و...)
|
علم یا مذهب؛ کدام یک درست میگوید؟
دکتر پرنیا معتقد است که باید بُعد مذهبی را از بُعد عینی جدا کرد. او میگوید: «کسی که در هند بزرگ شده ممکن است بگوید "کریشنا" را دیده و یک غربی تصویر دیگری ارائه دهد.» اما نکته کلیدی اینجاست که در سطح ناخودآگاه، این تجربه باعث میشود فرد پس از بازگشت، رویکردی متفاوت و صلحآمیزتر به زندگی داشته باشد.
نتیجهگیری: مرز مبهم میان زندگی و مرگ
مطالعات سالهای اخیر نشان میدهد که مرگ یک «لحظه» نیست، بلکه یک «فرآیند» است. حتی وقتی قلب میایستد، به نظر میرسد هوشیاری برای دقایقی به شکلی ناشناخته به فعالیت خود ادامه میدهد؛ رازی که علم هنوز در حال تلاش برای گشودن آن است.