پیام خراسان - مصطفی وثوق کیا ( خبرنگار و فعال رسانه ای حوزه کتاب )با حضور در برنامه کتاب هفته نکته های متنوعی از فعالیت های رسانه ای و خبرنگاری کتاب تا توزیع و فروش کتاب در بستر نمایشگاه ها خبر داد .
این فعال رسانه ای در مصاحبه ای اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما ، از خبرهای جنجالی سالهای اخیر حوزه کتاب و کتابهای مورد علاقه اش هم سخن گفت .
مشروح این گفتگو که امروز در ساعت 15:30 در شبکه خبر پخش شده است می خوانید :
***
- شما را به عنوان خبرنگار جنجالی حوزه کتاب میشناسند آیا کتاب، جنجال دارد؟
هرچه که وارد عرصه خبری و رسانهای شود میتواند جنجال داشته باشد بعضی وقتها بر سر کتاب جنجال ایجاد میشود بعضی وقتها جنجال درست میکنند این دور و بر ماجرا اگر حاشیهای داشته باشد قابلیت جنجالی شدن دارد.
- نکته خوبی گفتید شما در واقع تفکیک کردید یکی کتابهای جنجالی و یکی هم جنجالهایی که در حوزه نشر وجود دارد. از کتابها شروع کنیم کتابهای جنجالی که الان در دوران کاری خودتان به آن برخورد کردید را میتوانید بفرمایید.
نمونهاش که یادم است آقای امیرخانی انشالله که به سلامت از بستر بیماری برخیزند قرار بود کتاب ره ش را وارد بازار کتاب کنند صف خیلی خوبی برای کتاب تشکیل شد و یک جشن امضای یک اتفاق شکوهمند در حوزه کتاب افتاد که فضا را آن طور تبلیغات میکردند که کتاب مخاطب ندارد شکست، خود شخصیت آقای امیرخانی به عنوان نویسنده مورد توجه است یعنی به عنوان کسی که آثار قابل توجهی تولید میکند مورد توجه هستند.
- اما با این حادثهای که اتفاق افتاده انشاالله به هوش بیاید.
بله این هم خودش شکست حاشیهها و جنجالها است ولی میگویم که کتاب ره ش فضایی را ایجاد کرد صفی تولید شد علاقهمندان به کتاب رفتند کتاب را گرفتند و در همان ساعت ابتدایی نظراتشان را منتشر کردند، نظرات بعضاً نظراتی نبود که نویسنده محترم خیلی دوست داشته باشند بالاخره کتاب در همان ساعت اول با یک حجمی از نظرات مخالف روبرو بشود شاید خیلی جذاب نباشد و این باعث واکنش آقای امیرخانی شد.
- پس میتوانیم نتیجه بگیریم اگر کتابها خوانده بشوند بحثهای چالشی به دنبال دارد، مسئله مورد آقای امیرخانی کتاب خوانده شد بعد دچار سوء تفاهمهایی شدند و بعد آقای امیرخانی پاسخی دادند که خودش فضایی را در حوزه کتاب باز کرد آیا چالشهای دیگری هم در این حوزه ایجاد شده که شما بتوانید در خاطرات خبرنگاریتان بگویید.
بله چالش زیاد است یک مورد بد نیست بگویم این بود که یک سری از ناشران کتابهای کمک درسی یک سری دیدارهایی را با یک سری افراد محترم که در حوزه خودشان افراد برجستهای بودند داشتند و میخواستند از آن دیدار امتیازی را کسب کنند.
- کتاب ها را میخواستند بفروشند یا کاغذ تامین کنند؟
جفتش را میخواستند تامین کنند آن موقع هم بازار نشر یک مقداری سر قضیه کاغذ متلاطم بود من تصمیم گرفتم که زنگ بزنم به یکی از این دوستان گفتم خب شما کاغذ میخواستید میرفتید ارشاد میگرفتید یا از وزارت صمت میگرفتید گفت نه من اصلاً کاغذ نگرفتم سریع جستجو کردم ظرف فکر میکنم ۳۰ ثانیه آن لیست جلویم باز شد و دیدم گفتم برادر شما که در ردیف فلان این قدر کاغذ گرفتید.
- شما به مواردی در مورد حاشیههای حوزه کتاب اشاره کردید اگر بخواهیم فهرست کنیم میتوانیم بگوییم مسئله راجع به محتوای کتابها میتواند جنجال بشود میتواند در مورد مسئله کاغذ مسائلی هم که سالهای سال است دیگر چه مواردی است مثلاً قاچاق کتاب میتواند باشد؟
قاچاق کتاب از آن مسائل لاینحل حوزه کتاب است من نمیدانم چطور این مسئله حل میشود بعضی ها فکر میکنند قاچاق کتاب منظورشان این است کتابهایی که مثلاً برای قبل از انقلاب است یا در ایران مجوز چاپ نگرفته نه، کتاب ناشر داخلی چاپ کرده پرفروش شده اینها هم برمیدارند کپی میکنند و میدهند در بازار، خوب این ضرری است که به نویسنده و ناشر میخورد قاچاق از این منظر یا گاهی اوقات غرفههایی میزنند کتاب ۵۰ درصد تخفیف اگر ما اطلاع کمی از بازار نشر و جریان پخش داشته باشیم میدانیم که اصلاً چنین چیزی کاملاً ضرر است این چه کتابی است که با ۵۰ درصد فروش در فضای عمومی شهر دارد فروخته میشود و باز سود دارد بنابراین شما عناوین را نگاه کنید عناوین مشهور بازار هستند و با نویسندههای احتمالاً اسامی جعلی و چاپهای بیکیفیت ولی متاسفانه در فضاهای عمومی شهر هستند.
- این نسبت کتاب و رسانه را الان چطور میبینید؟
الان خیلی خوب نیست، اوضاع خبرنگاری کتاب یعنی خوب نیست بحث دیگری هم که وجود دارد در خود رسانهها موقع ضریب دادن اتفاقات که میافتد همیشه کتاب تقریباً در آن مرحله آخر است یک بخش دیگر هم این است که فضای مجازی یک رقیب بسیار جدی است برای اهالی رسانه که بخش زیادی از اهالی رسانه خودشان را از این فضا دور نگه داشتند و وقتی فضای مجازی ما داریم یک بخشی از کار ما در این فضا دارد رقم میخورد و ما نمیتوانیم دور باشیم صفحات اجتماعی مثلاً الان در حوزه کتاب وارد شدند و دارند کارشان را میکنند و اینها یکی از عللی است که باعث شده جریان رسانهای حوزه کتاب از آن فضایی که بود خارج بشود و در فضای دیگری به حیاتش ادامه بدهد.
- موضوعاتی که در رسانهها هست بحثهای اداری رسانهها و در عین حال هم تکثر رسانهها باعث این مسئله شده است.
آقای وثوق کیا شما در تجربههای خبرنگاریتان سفرهایی هم داشتید به نمایشگاههای کتابهای خارجی این نمایشگاهها را چطور دیدید هم از بُعد نمایش کتاب و هم بحث رسانه که موضوع خودمان است.
درباره بحث نمایشگاههای کتاب در خارج کشور و نمایشگاههای ما در داخل کشور موضوعی است که همیشه محل مناقشه است اگر یادتان باشد بخشی از اهالی فرهنگ معتقدند که ما به این وسعت نباید نمایشگاه کتاب داشته باشیم من به یکی از دوستان در جلسه گفتم که شما نمیتوانید یک بنای سی و چند ساله را خراب کنید اگر شما میخواهید نظرتان در این فضا پیش برود باید کم کم اصلاح کنید الان نمایشگاه دائمی مثلاً آثار مرحوم نادر ابراهیمی را در باغ کتاب داریم چه اشکالی دارد، در ایام نمایشگاه کتاب برای سایر نویسندگان هم این اتفاق بیفتد.
-میتوانیم بومی اش کنیم یعنی مثل خیلی از چیزهایی که وارد کشورمان شده ما میتوانیم تعریف خودمان را داشته باشیم.
بله بالاخره ما الان سیستم توزیع کتابمان مشکل دارد و کتاب به همه نقاط حتی به مرکز استانها هم گاهی اوقات نمیرسد به دلیل اینکه در پایتخت است ممکن است نرسد.
-و نمایشگاه فرصت خوبی برای عرضه کتاب است.
بله اتفاق خوبی هم که طی این سالها افتاده اینکه نمایشگاه مجازی این فرصت را ایجاد کرده با کمک دوستان پست این سراسری هم شده فروش باعث میشود که شما مخاطب را جذب کنید که چیز دیگری کنارش نمایش بدهید مثلاً فضای کتابها را بازسازی کنید خوب اینها فکر و ایده میخواهد وقتی ما فکر و ایده را نمیآوریم اجرا کنیم همه اش غر میزنیم که چرا اینجا نمایشگاه کتاب است آقا اینکه هست با این کاری نداشته باشید نمیشود واقعاً ساختاری است که ضربه میزند به همین فضای نیمه جان حوزه نشر.
- شما به نکته خوبی اشاره کردید در مورد بازآفرینی و بازسازی کتابها، یک بخشی از اقتباس است نظرتان چیست در طول این سالهایی که پشت سر گذاشتیم این موضوع چقدر جدی بوده است؟
در حوزه بازآفرینی و اقتباس اینها سلیقه دخیل است در انتخاب کتابها یعنی آن نویسنده و کارگردانی که میخواهد اثر هنری اش را بسازد باید با کتاب ارتباط برقرار کند تا فضایی را برای اقتباس تولید کند یک فضای خوبی که ایجاد شده مثلاً برخی نهادها خودشان هم نشر دارند هم کارهای سینمایی تولید میکنند وارد این فضا شدند از کتابهایی که تولیدات خودشان است اثر سینمای تولید میکنند و استقبال هم شده است.
- شما به عنوان خبرنگار حوزه کتاب چه نویسندگانی را بیشتر دنبال میکنید؟
خدا رحمت کند آقای تشکری را جزو نویسندگان خوبی بودند که من آثارشان را تقریباً بیشترشان را خواندم کتاب جاودانه مفتون و فیروزه شان بسیار کتاب خوبی است توصیه میکنم علاقهمندان بخوانند، در نویسندگان غیر ایرانی اخیراً کتابی از آقای یوسا خواندم به عنوان روزگار سخت رمانی است درباره تحولات آمریکای لاتین و اتفاقاتی که آنجا با کودتای آمریکا در آن کشور رخ داده است.
- بخواهیم توصیه به خانوادهها بکنیم برای کتاب و کتابخوانی.
خانوادهای که میخواهد فرزندش را کتابخوان کند اول باید درست انتخاب کند و درست انتخاب کردن مستلزم این است که شما بشناسید چه فضایی در حوزه کتاب است، اصلاً فرزند شما چه کتابی را میخواهد بخواند، این هدف را برای خودتان مشخص کنید دیگر انتخاب کتاب مسئله آخر است.