پیام خراسان - علیرضا سبحانی نسب (نویسنده و مدیرمسئول نشر جمال) گفت:با توجه به آمار موجود در خانه کتاب و ادبیات ایران در خصوص کتابهای منتشر شده با موضوع محرم برای کودکان و نوجوانان، ضرورت این کار بیش از پیش احساس میشود.
علیرضا سبحانی نسب (نویسنده و مدیرمسئول نشر جمال) گفت:با توجه به آمار موجود در خانه کتاب و ادبیات ایران در خصوص کتابهای منتشر شده با موضوع محرم برای کودکان و نوجوانان، ضرورت این کار بیش از پیش احساس میشود.
مدیر نشر جمال در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صداو سیما در برنامه کتاب هفته همچنین از مشکلات مرتبط با عرضه و توزیع کتابهای دینی سخن گفت. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید:
***
مقدمه مجری: خانه کتاب و ادبیات ایران اعلام کرده که در ۴۰ سال گذشته نزدیک به ۱۵۰۰ عنوان کتاب با موضوع محرم برای کودکان و نوجوانان منتشر شده، کتابهایی که در زمینههای زندگینامه، شعر و داستان به چاپ رسیده است.
سوال: آمار را شنیدید درباره کتابهایی که با موضوع محرم برای کودکان و نوجوانان منتشر میشود نظر شما چیست این تعداد به نظر شما کافی است؟
سبحانی نسب: به این معنی است که سالی کمتر از ۵۰ تا ما اثر داریم به این معنی است که اگر ۲۰ هزار تا ناشر داشته باشیم نمیدانم سهم شان چقدر است؟ اگر ۵۰۰ تا ناشر فعال داشته باشیم هر ده تا یک کتاب سهم شان است و این یک آسیب جدی است متاسفانه آمار خوبی نیست، من سال هاست گفتم ما نیازمند به تدوین استراتژی تولید محتوا برای کودک هستیم، یکی بیاید رصد کند این ۱۵۰۰ تا چرا ۱۵۰۰ تا است؟ چرا ما برنامهای تدوین نکردیم که ناشران، مولفین تشویق بشوند برای این موضوع کتابهای بیشتری تولید کنند؟
سوال: متولی کجا باید باشد؟ چون ما الان کلی بگوییم یک نفر بیاید مثلا چه نهادی؟ سازمان تبلیغات است، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان؟ آموزش و پرورش؟
سبحانی نسب: اصل داستان به وزارت ارشاد برمی گردد با توجه به این که به روزترین اطلاعات دست خانه کتاب است با کمک معاونت فرهنگی ارشاد میتوانند برنامه ریزی کنند و آن جاهایی که خالی است و کمتر کار شده و جامعه نیاز د ارد و نیازسنجی اش درست بررسی شده، برای آن مسابقه بگذارند، فرآخوان بگذارند، یک جایزههایی بگذارند که هم مولف، هم ناشر و هم مخاطب سراغ این موضوعات برود ما متاسفانه بخشی از این جایزه هایمان هنوز مبتنی بر نیازها نیست، یعنی ما نیامدیم نیازها را ببینیم، کجا خلاء هست؟ یک برنامه ۵ سالهای بگذاریم مثلا آشنایی کودکان با اهل بیت ۵ سال ما سرمایه گذاری کنیم ۵ هزار تا کتاب تولید کنیم و بگوییم در این زمینه ما خلاءی نداریم هر موضوعی شما در زمینه آشنایی کودکان با اهل بیت نیاز دارید ما کتاب داریم، ۱۵۰۰ تا کتاب یعنی هر ۱۰ تا ناشر، من گفتم ۵۰۰ تا ولی اگر قرار باشد ۲۵ هزار تا ما ناشر داشته باشیم خیلی فاجعه است، ما از ۵۰۰ تا اگر قرار باشد ۵۰ تا تولید شده باشد یعنی ۴۵۰ تا ناشر ما هیچی تولید نکردند. فاجعه میدانید کی میشود؟ وقتی ۵ تا این کتابها را یک ناشر تولید کرده باشد.
سوال: یعنی توزیع مناسبی هم نیست؟
سبحانی نسب: نه، سهم بقیه ناشران کم است، به این معنی است که یا ما برنامه ریزی مان درست نبوده، یا اصلا استراتژی برای تولید محتوا نداریم، حالا شاید جفتش یکی باشد؟
سوال: و این که شما فرمودید یک جایزهای الان بگذارند اتفاق خوبی است یعنی یک پیشنهادی در این برنامه مطرح شد که جایزه بگذاریم برای کتابهایی که خوب نوشته شدند در حوزه محرم، در حوزه عاشورا و نویسندگان تشویق بشوند که بیایند و کتابهایی در این زمینهها بنویسند؟
سبحانی نسب: اگر ارشاد با کمک نهاد کتابخانهها بیاید از همین بودجههایی که باید کتابخانهها تامین بشوند هر سالی یا هر دو سالی را به موضوعی اختصاص بدهند بر حسب نیاز گاهی مواقع شاید ۵ سال یک موضوع باید باشد گاهی موقع نه، هر شش ماهی یک موضوعی را، بیایند روی آن یک سرمایه گذاری کنند، فراخوانی کنند و مولفین و ناشران بیایند کتاب تولید کنند وقتی این پازل ما، این جورچین ما این بخش از آن پر شد میرویم سراغ موضوع پراهمیت دیگر، در طی ده سال با برنامه ریزی خیلی از جاهای خالی این خلاءهای ما پرمی شود مهم این است که هیچ جایی نه آمده نیازسنجی کند، نه آمده برای آن برنامه ریزی کند و شما یک دفعهای میبینید که بسیاری از مثلا الان آماری که گفتید برای من تکان دهنده بود و یک مقدار مسئولیت خود من را بیشتر کرد یعنی احساس میکنم که من خودم یک مقدار بیشتر باید کتاب تولید کنم.
سوال: یک آمار دیگری هم منتشر شده که ۸۹ درصد کتابهایی که در حوزه کودک و نوجوان در بازار وجود دارد ترجمهای هستند، انتشارات شما تمرکزش خیلی روی تالیف زیاد است و خود شما هم دیدم که روی این مسئله در گفتوگوهای متعددی که داشتید، تاکید کردید. وضعیت به صورت کلی از دیدگاه شما چگونه است؟
سبحانی نسب: من نسبت به این آمار یک مقدار تردید دارم با توجه به این که آمارهایی را که دوستان وزارت ارشاد و خانه کتاب اعلام میکنند یک مقدار کمتر از این است یک چیزی مثلا در حدود ۵۰ درصد است ولی یک چیزی را میتوانم بگویم کتابفروشیهای سطح تهران را نگاه کنید بعضی جاها که اصلا صد در صد ترجمهای هستند، بعضیها همین ۹۰ درصد و ۸۹ درصدی که دوستان گفتند.
سوال: این هم احتمالا میدانی بوده، چون یکی از خبرگزاریها این کار را انجام داده است.
سبحانی نسب: اگر بر اساس میدان باشد آمار درستی است، متاسفانه رویکرد کتابفروشیهایی که داریم، گاهی بر حسب تقاضای مخاطبین، گاهی هم بخاطر نگاههایی که دقیق نیست، علمی نیست، مثلا ما گاهی مواقع میشنویم که کتاب مذهبی کسی نمیخرند، من میگویم این حرف حرف خیلی دقیقی نیست، مثلا همین کتاب اولین گفتنیهای عاشورا را من همین امروز چاپ یازدهمش را فرستادم چاپخانه،
یک کتابی اگر خوب نوشته بشود خوب کتابسازی و خوب چاپ بشود مردم میگیرند و میخوانند
سوال: الان کتاب را آوردید؟
سبحانی نسب: بله این کتاب اولین گفتنیهای عاشورا برای کودکان است که به دو زبان دیگر هم الان ترجمه اش را دارم.
سوال: میتوانید ترجمههای دیگر را هم نشان بدهید و بفرمایید به چه زبانهایی ترجمه شده؟
سبحانی نسب: بله این الان انگلیسی است که چاپ دومش دارد بیرون میآید یکی هم به زبان عربی فکر کنم چاپ سوم یا چهارم آن است این هم چندین بار چاپ شده است.
سوال: شما این را در بازارهای جهانی عرضه میکنید یعنی نمایشگاهها این کتاب را میبرید؟
سبحانی نسب: مثلا در عراق و لبنان خیلی خوب جا افتاده و مرتب تقاضا دارد، آن کتاب انگلیسی هم ما یکسری رفقایی داریم که در آفریقا و بخشهایی از آمریکا و اینها دارند توزیع میکنند به صورت پستی و اینها ارسال میکنند و موفق بودند؛ بنابراین این گزارهای که کتابهای دینی را نمیخرند و نمیآورند یک گزاره دقیقی نیست.
سوال: به همین نسبت هم ترجمه که به چشم ما آمده از دیدگاه شما هم میگویید یعنی اینقدر دقیق نیست این آمار؟
سبحانی نسب: میدان چرا، میدان خیلی از کتابفروشیها که میرویم میبینیم کتابهای ترجمه روی ویترین است، یک بخشی از آن تقاضا است یک بخشی از آن هم نگاه است، یعنی وقتی گفتوگو میکنی، میگویند که نه نمیخرند، میگوییم آقا چند بار آوردید؟ میدانم نمیخرند نیاوردم، یعنی اصلا تجربه هم نمیکنند که آیا کتاب دینی را میخرند؟ یا نمیخرند؟ من میتوانم بگویم این حرف غلط است به جهت این که آماری که من پارسال تمرکز کردم روی این که ببینم کتابهای من کجا از نظر جغرافیایی فروخته میشود؟ من دیدم ۷۵ درصد از کتابهای من در تهران خریداری میشود، کتابهای دینی، کتابهایی که از نگاه برخی از رفقای من اینها مستقیم است و نباید نوشته شود و میگویند نمیخواند کسی یعنی چرا نباید نوشته شود؟ چون مخاطب ندارد، سلیقه مخاطب ما رشد کرده با کتابهای شما جور نیست.
علیرضا سبحانینسب؛ مدیرمسئول انتشارات جمال:، چون مخاطب ندارد، سلیقه مخاطبهای ما رشد کرده، با کتابهای شما جور نیست، من میگویم چطور کتاب چهاردهم، چاپ چهل و چهارم، بعضی کتابها هم الان مثلاً به چاپ شصتم رسیده، این مخاطب نیاز داشته، خریده و تمرکز جغرافیایی ما ناخواسته روی تهران بوده است.
سؤال: پس نتیجه میگیریم کتاب دینی را مردم دوست دارند، ناشران محترم لطفاً کتاب دینی چاپ کنید؛ مخصوصاً برای کودکان و نوجوانان و مورد نیاز است. تجربه آقای سبحانینسب این را به ما میگوید؟
سبحانینسب: الان نمایشگاهی که در سالن حجاب داشتیم، مشتریانی داشتند که میآمدند میگفتند جدید چه دارید؟ بندهزاده آنجا فروش میکرد، میگفت من کتابها را معرفی میکردم، حواسم نبود که اینها مثلاً مال ۴۰۵ یا ۴۰۴ نیست، میگفت؛ این را که خواندم، این را که خواندم؛ یعنی بچههایشان تمام این کتابها را دیده و خوانده بودند.
سؤال: یک جمله از شما دیدم که گفته بودید ۷۵ درصد کتابهای ترجمه آسیبزا نیستند، اما مؤلفکش هستند. فکر کنم منظور شما این بوده که به هر حال ما نیاز داریم به ادبیات جهان و کتاب علمی، اما فرهنگ بومی بهتر است غلبه کند؟
سبحانینسب: فکر میکنم شما الان میخواهید به بهانه تقویت سیستم ساخت ماشین داخلی، تعرفه میگذارید برای ماشین خارجی، نمیگذارید بیاید، قیمتها گران میشود، صف ایجاد میشود، چرا برای کتاب این کار را نمیکنید؟ کتاب مهمتر از ماشین نیست؟ اگر قرار باشد که یک نفر با چمدان برود نمایشگاهی برگردد که الان دیگر نمیخواهد، در آمازون میزند، کتاب را میآورد، دانلود میکند، میدهد ترجمه میشود، دو هفته بعد چاپ شده است. وقتی راه ورود کتاب به ایران، ارزان میشود، حتی اگر کتابهای خنثی هم بیاید باز هم ضرر است برای صنعت نویسندگی و تصویرگری کشور.
سؤال: به قول شما، به هر حال هیچ نشر هم که ما نمیپردازیم، ترجمهها میآید، تصویرگری هزینه ندارد و به همین ترتیب ترجمه بیشتر میشود.
سبحانینسب: من یک کار قرآنی انجام میدهم که حدود ۴۰ تا کار قرآنی بوده، تقریباً یک میلیارد و خردهای پول تصویرگری این شده، زمان هم خورده، من هم مثلاً در این بازار خراب مجبور شدم ماشینم را بفروشم که پول این تصویرگر را بدهم. ولی اگر واقعاً راهش باز شود که من بتوانم که میتوانم؛ جزو اولین کسانی بودم که سال ۲۰۱۱ رفتم و چقدر رفیق پیدا کردم در عرصه بینالملل که گفتند بیایید کتابهای ما را بخرید و با خیلی قیمت ارزان میدادند، ولی نکردم. اگر این راهش برای من باز شود، با این پول میتوانم ۱۵۰ کتاب را آماده چاپ کنم.
سؤال: رقابت برابری باشد؟
سبحانینسب: من میگویم اگر ماشین یا خیلی چیزهای دیگر را ما تعرفه میگذاریم به نگاه این که به تولید داخل کمک دهیم، چرا به نشر، حداقل به این نگاه، اصلاً فرهنگی نگاه نکنیم، امنیتی و اقتصادی نگاه کنیم. ما باید به عرصه ورود کتابها و فیلمهای دیگر یک مقداری جدیتر نگاه کنیم، هزینهای داشته باشد که مؤلف، تصویرگر و ناشر ایرانی ما لطمه نخورد.
سؤال: در ایام محرم کتابهای شما چه کتابهایی است و پیشنهادتان چیست؟
سبحانینسب: «شب وحشت» کتابی است که به ماجرای شهادت مسلم ابنعقیل توجه دارد، کتابی داریم «زیارت عاشورا در نگاهی دیگر» با سلام بر حسین شروع میشود، بعد میگوید عاشورا در سال ۶۱ هجری بوده، چرا یک دفعه در زیارت عاشورا شما ابوسفیان را از گور بیرون میکشی و کلی لعنش میکنی؟ پیوند بین زیارت عاشورا با پیامبران؛ از آدم تا اینجا چه بوده؟ و در نهایت ارتباطش با مهدی چیست؟ زیارت عاشورا یک معجونی است از باورهای شیعه. باز برای کودک ما یک مجموعهای داریم؛ «من اهلبیت را دوست دارم» که این جلد «من امامحسین را دوست دارم» به زبانهای مختلف مانند عربی و انگلیسی هم ترجمه شده است.
سؤال: که شیعیان هم حتماً خیلی این کتابها را برای بچههای خود میخرند؟
سبحانینسب: بله، الحمدلله به زبانهای دیگری مثل اردو و ... هم ترجمه شده و موفق بوده است. «خوشآمدی زائر کوچک» یک گزارش از اربعین است. آخرین کاری که این جا معرفی کنم؛ چهل حدیث حسینی است؛ سیره امام حسین است، چند خطی از آن را میخوانم: اگر کسی در گوش راستش به او ناسزا میگفت و پشیمان میشد و در گوش دیگرش عذرخواهی میکرد، عذر وی را میپذیرفت.
سؤال: شما یک کتاب خیلی معروفی در انتشارات خود دارید به نام «خدایا اجازه» اتاق فکر این کتاب چه بوده؟ بر چه مبنایی این کتاب را تدوین کردید؟
سبحانینسب: من یک سالی رفتم کتابخانه مونیخ، یک هفته آنجا بودم، آنجا یک سری کتاب دیدم؛ دو کتاب از آن کتابهایی که دیدم؛ مجموعه سؤالاتی بود که بچهها پرسیده بودند، جواب نداده بودند، فقط سؤال بود. من گفتم اینها را باید جواب بدهیم. بین ۱۰هزار سؤال؛ ۲۵۰ سؤال در شش موضوع در این کتاب آمده است.
سؤال: یک ظرفیت هم در این مدت ما داشتیم برای ترویج کتابخوانی در اجتماعات شبانه، چقدر از این ظرفیت استفاده شد و به هر حال هم یک بینشی را در مورد انقلاب اسلامی و مفاهیم آن داده شود و هم برای توزیع کتاب میتوانست فضای مناسبی باشد.
سبحانینسب: من در قم و برخی شهرستانها دیدم سپاه ورود پیدا کرده و برخی از میزهای کتابی را در میادین درست کرده و یک سری کتابهای انقلابی را ارائه میدهد، کار خیلی خوبی بود. چون کار، کار فرهنگی بود، لزوماً شاید نتیجه اقتصادی هم برای آنها نداشته باشد، مردمی که میرفتند اجتماعات، این قدر دغدغه لذت بردن از این فضا داشتند، چون یک حس این که دارند عبادت میکنند و یک کار معنوی جدی انجام میدهند، سرنوشت و تاریخ میسازند؛ یعنی من خیلی از این نوجوانان تا کهنسالان را میدیدم، میدیدم به موقف خود آگاه است که میگوید من اگر نیایم، تاریخ مسیرش عوض میشود. به یادشان این بود که دارند مشعر و منا میروند و طواف میکنند؛ این قدر برای آنها لذتبخش بود، لذا سراغ برخی از این بساطها؛ چه کتابی، چه غیرکتابی کمتر میرفتند، ولی به نظر میرسد اولاً اجتماعات هنوز وجود دارد، حداقل این است که ما برای برگزاری جشنهای پیروزی، این اجتماعات را باید ادامه دهیم. اگر ارگانها و کسانی که غیر از خود ناشر بیایند این کار را انجام دهند، کار بسیار شایسته و پسندیدهای است. کتاب اگر در دسترس مردم قرار بگیرد، حتماً استقبال میکنند.
سؤال: در پایان درباره کتابخوانی شما چقدر به روشهای نو معتقد هستند و در انتشارات خود برای ترویج مطالعه دنبال میکنید و چه پیشنهادی هم در ادامه برای خانوادهها در این زمینه دارید؟
سبحانینسب: کتاب در دسترس بچهها باشد، میخوانند. من خود تجربه کردم، وقتی که دخترم یک کتابخانهای دارد، یک بخشهایی از آن را خوانده و بخشهایی را نخوانده، ولی برنامه مطالعاتی دارد و میخواند. از بین کتابها مدام به اسم کتاب و لیست میرسد و یک دفعه میگوید بابا کتابفروش برویم؟ من وقتی میبینم کتاب در دسترس دخترم باشد، حتماً میخواند، یک مبلغی را میگذارم، میرویم. با این که میگویند ناشران سختشان است کتاب بخرند، ولی ما میرویم کتابهای خوب بازار را برای دخترمان که بخواند، گاهی هم خودمان میخوانیم که بدانند کتاب خواندن خوب است.