پیام خراسان - نخستین نمایشگاه تخصصی کتاب ایرانشناسی، با حضور جمعی از ایرانشناسان، استادان دانشگاه، پژوهشگران و علاقهمندان به فرهنگ و تمدن ایران در «خانه حکمت ایرانیان» در وین افتتاح شد.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ، در این نمایشگاه نزدیک به ۲۰۰ عنوان از آثار شاخص ایرانشناسی، عمدتاً به زبان آلمانی و آلمانی-فارسی، در ۹ بخش موضوعی در معرض دید پژوهشگران و دانشجویان قرار گرفته است.
در آغاز مراسم افتتاحیه، برگزارکنندگان با اشاره به چند ماه تلاش کارشناسی برای گردآوری، طبقهبندی و فهرستنویسی منابع، هدف از برگزاری این رویداد را ارائه تصویری از وضعیت ایرانشناسی در اتریش و ایجاد بستری برای گسترش همکاریهای علمی در این حوزه عنوان کردند.
در ادامه دکتر نصرتالله رستگار، مترجم شاهنامه فردوسی به زبان آلمانی و از چهرههای برجسته ایرانشناسی در اتریش، طی سخنانی به تاریخ شکلگیری جریان ایرانشناسی در این کشور پرداخت و از تلاشهای مشترک خود و مرحوم پروفسور برت فراگنر برای تأسیس و فعالسازی مؤسسه ایرانشناسی آکادمی ملی علوم اتریش یاد کرد.
وی سرمایهگذاریهای علمی انجامشده در اتریش در حوزه ایرانشناسی را قابل توجه و تحسینبرانگیز دانست و با اشاره به پیشینه دانشکده شرقشناسی دانشگاه وین، حضور ایرانشناسی در ساختار این دانشکده را یادآور شد.
رستگار اظهار داشت: پس از برخی تغییرات مدیریتی، ایرانشناسی از ساختار رسمی این دانشکده کنار گذاشته شد و تلاشها و مکاتبات صورتگرفته با مسئولان دانشگاه و وزارت علوم اتریش برای بازگرداندن جایگاه ایرانشناسی در مطالعات شرق، تاکنون به نتیجه نرسیده است.
وی همچنین ضمن معرفی بخشی از آثار و تألیفات خود در عرصه ایرانشناسی در آلمان و اتریش، از وجود برخی آثار ناتمام به دلیل فقدان حمایتهای لازم سخن گفت و از رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتریش به سبب آنچه «روشن کردن دوباره چراغ ایرانشناسی» نامید، قدردانی کرد.
در ادامه مراسم، انتشار کتاب «پنجاه کتاب برتر ایرانشناسی» اعلام شد. در مقدمه این کتاب، معیارهای انتخاب آثار تشریح شده و هدف از انتشار آن، معرفی منابع شاخص این حوزه عنوان شده است. این اثر با تلاش حسن جواهر تهیه و منتشر شده است.
سخنران بعدی مراسم، دکتر سیبیله ونتکر، معاون امور بینالملل، جوایز و فاندهای آکادمی ملی علوم اتریش و از ایرانشناسان شناختهشده، بود. وی ضمن قدردانی از برگزاری نمایشگاه تخصصی کتاب ایرانشناسی، این رویداد را اقدامی مهم در تعمیق و گسترش مطالعات ایران دانست و بر ماهیت میانرشتهای ایرانشناسی تأکید کرد.
وی اظهار داشت: هرچند زبان فارسی برای پژوهشهای ایرانشناسانه اهمیت بنیادی دارد، اما بهرهگیری از بسیاری از منابع مستلزم آشنایی با زبانهای عربی، ترکی و دیگر زبانهای مرتبط با حوزه تمدنی ایران است.
ونتکر همچنین نقش تاریخی کتابخانهها را در توسعه مطالعات شرق و ایرانشناسی بسیار مهم دانست و با اشاره به غنای کتابخانههای ایران در این حوزه، توجه ایرانیان به کتاب را ستود.
وی نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را یکی از نمودهای این توجه دانست و خاطرنشان کرد که چندین بار از این نمایشگاه بازدید کرده است.
این ایرانشناس برجسته در ادامه بر اهمیت دیجیتالیسازی منابع تأکید کرد و گفت: تنها بخش کوچکی از منابع ایرانشناسی تاکنون دیجیتالی شده و لازم است سرمایهگذاری بیشتری برای حفظ و دسترسی آسانتر به این میراث علمی صورت گیرد.
وی همچنین انتشار کتاب «Iranian Studies: Foundations, Coordinates, Approaches, and Challenges» تألیف دکتر رضا غلامی را اقدامی ارزشمند در حوزه فلسفه ایرانشناسی دانست و این اثر را کتابی سودمند ارزیابی کرد.
در بخش پایانی مراسم، دکتر رضا غلامی، مدرس و پژوهشگر فلسفه سیاسی و مطالعات فرهنگی و تمدنی و رایزن فرهنگی ایران در اتریش، در سخنانی با عنوان «ایران به مثابه یک تمدن؛ در جستوجوی ژنوم تمدنی و مبانی نظری ایرانشناسی» به معرفی کتاب تازه خود پرداخت و اظهار داشت: این اثر تلاشی برای پاسخ به این پرسش بنیادی است که «ایرانشناسی دقیقاً چیست و چه چیزی به آن انسجام معرفتی میبخشد؟»
وی با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً توصیفی به ایرانشناسی، این حوزه را دانشی نظاممند و میانرشتهای برای فهم ایران به عنوان یک واقعیت تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و تمدنی توصیف کرد و افزود: یکی از اهداف اصلی کتاب، گشودن باب گفتوگو درباره مبانی نظری ایرانشناسی است.
غلامی با طرح مفهوم «رویکرد تمدنی» اظهار داشت: ایران زمانی به نحو کاملتر فهم میشود که ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، دینی و تاریخی آن در قالب یک کل تمدنی مورد مطالعه قرار گیرد.
وی همچنین مفهوم «ژنوم تمدنی» را برای تبیین راز تداوم تاریخی و هویتی ایران مطرح کرد و گفت: این مفهوم تلاشی برای فهم سازوکارهایی است که امکان استمرار و در عین حال تحول تمدن ایرانی را فراهم میسازند.
وی افزود: در تبیین این دیدگاه از فلسفه اسلامی، به ویژه نظریه حرکت جوهری ملاصدرا، الهام گرفته و کوشیده است میان سنت فکری اسلامی، فلسفه علم، مطالعات تمدنی و علوم اجتماعی معاصر گفتوگویی سازنده برقرار کند.
غلامی همچنین اعلام کرد: نسخهای از این کتاب را برای ارزیابی علمی در اختیار استاد سید حسین نصر، فیلسوف برجسته و استاد دانشگاه جرج واشنگتن، قرار داده است. استاد نصر پس از مطالعه اثر، ضمن توصیف آن به عنوان «پروژهای بلندپروازانه»، یادآور شده است که کتاب میتواند از تعامل بیشتر با منابع سنتی بهرهمند شود.
غلامی با ارزشمند خواندن این تقریظ علمی، اظهار داشت: در ویراستهای آینده، این نکته را مورد توجه قرار خواهد داد. این اثر اساساً به عنوان کتابی در «فلسفه علم ایرانشناسی» طراحی شده و هدف آن، ایجاد زمینهای برای گفتوگو و طرح پرسشهای تازه درباره مبانی، روشها و آینده این رشته دانشگاهی است.
در پایان مراسم، با حضور دکتر نصرتالله رستگار، پروفسور رودیگر لولکر، دکتر سیبیله ونتکر و دکتر رضا غلامی، از کتاب «Iranian Studies: Foundations, Coordinates, Approaches, and Challenges» رونمایی شد.
نمایشگاه تخصصی کتاب ایرانشناسی تا ۱۹ ژوئن در خانه حکمت ایرانیان وین برپا خواهد بود. این نمایشگاه علاوه بر معرفی منابع شاخص ایرانشناسی، تلاشی برای تقویت پیوند میان پژوهشگران، ناشران و مراکز علمی فعال در حوزه مطالعات ایران و گشودن افقهای جدید برای آینده این رشته دانشگاهی در اروپا به شمار میرود.