پیام خراسان - ایرنا / سیاهچادرهای عشایر خراسان شمالی این روزها تنها روایتگر سختیهای زندگی نیستند؛ حضور مسوولان استانی در میان عشایر و تاکید بر رفع مشکلات زیرساختی، آموزشی، درمانی و آبرسانی از آغاز رویکردی خبر میدهد که توسعه خدمات در مناطق عشایری را با جدیت بیشتری دنبال میکند.
سیاهچادرهای عشایر خراسان شمالی، تنها سرپناههایی از موی بز نیستند؛ آنها روایت زنده سالها ایستادگی، تولید، کوچ، مرزداری و زندگی در دل طبیعتاند. در هر گوشه این سیاهچادرها، قصهای از تلاش مردمانی نهفته است که بیهیاهو، سهم بزرگی در امنیت غذایی، حفظ فرهنگ بومی و پاسداری از مرزهای کشور دارند، اما همچنان با کمبودهایی دستوپنجه نرم میکنند که گاه سادهترین نیازهای زندگی روزمره را نیز به مطالبهای بزرگ تبدیل کرده است.
راه رسیدن به منطقه عشایری قرهمیدان در شهرستان سملقان، جادهای خاکی است که هر پیچ آن تصویری تازه از زندگی کوچنشینی را پیش چشم میآورد.
گلههایی که در دامنه کوهها پراکندهاند، کودکان بازیگوشی که میان چادرها میدوند، زنان عشایری که در کنار کارهای روزانه، ستون خانواده را استوار نگه داشتهاند و مردانی که از سپیدهدم تا غروب خورشید، زندگی را در دل مراتع معنا میکنند. اینجا زندگی با طبیعت گره خورده و سختی، بخشی جدانشدنی از روزگار مردم است.
اما پشت این تصاویر چشمنواز، واقعیتی تلخ نیز جریان دارد؛ واقعیتی که سالهاست عشایر آن را با صبوری تحمل کردهاند. کمبود مدرسه، دشواری دسترسی به خدمات درمانی، مشکلات تامین آب آشامیدنی، نبود زیرساختهای مناسب و تخریب ایلراهها، بخشی از چالشهایی است که زندگی این قشر مولد را تحت تاثیر قرار داده است.
روایت مطالبات
این بار اما مسوولان ارشد خراسان شمالی راهی منطقه قرهمیدان شدند تا بدون واسطه، صدای عشایر را بشنوند؛ صدایی که سالها در میان بادهای دشت و کوه پیچیده، اما کمتر به گوش تصمیمگیران رسیده بود.
برگزاری نشست شورای عشایر استان در دل منطقه عشایری، فضای متفاوتی را رقم زد؛ جایی که مسئولان به جای گزارشهای اداری، با واقعیتهای میدانی روبهرو شدند.
مسئولان استان با حضور در مناطق عشایری، بر اجرای مصوبات و رفع مشکلات این قشر تأکید کردند
علی عسگری، یکی از عشایر منطقه، با اشاره به دغدغههای خانوادههای کوچرو، آموزش را نخستین نیاز فرزندان عشایر دانست.
وی گفت نبود مدارس کافی و فاصله زیاد مراکز آموزشی، ادامه تحصیل بسیاری از کودکان عشایری را با مشکل روبهرو کرده است. از نگاه او، توسعه فضاهای آموزشی میتواند آینده فرزندان عشایر را دگرگون کند.
موضوع سلامت در کنار آموزش نیز یکی از مهمترین مطالبات مطرح شده بود. استقرار اکیپهای بهداشتی سیار، خواستهای است که عشایر سالها آن را دنبال میکنند.
برای خانوادههایی که کیلومترها از نزدیکترین مرکز درمانی فاصله دارند، حضور یک تیم درمانی سیار میتواند تفاوت میان سلامت و بیماری باشد.
کمبود تانکرهای آبرسانی نیز از دیگر مشکلاتی بود که در این نشست مطرح شد. تامین آب آشامیدنی در بسیاری از مناطق عشایری همچنان یکی از دغدغههای اصلی خانوارهاست؛ دغدغهای که با گرمتر شدن هوا و کاهش منابع آبی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
فرمانده سپاه بجنورد نیز با تاکید بر اینکه جلسات متعددی درباره مسائل عشایر برگزار شده اما بسیاری از مصوبات هنوز اجرایی نشدهاند، خواستار حرکت از مرحله وعده به مرحله عمل شد.
سرهنگ علی ریحانی، عشایر را مرزبانان واقعی کشور خواند و تاکید کرد که رسیدگی به مشکلات آنان، تنها حمایت از یک قشر نیست؛ بلکه سرمایهگذاری برای امنیت، تولید و پایداری مناطق مرزی است.
وی همچنین از بین رفتن ایلراهها را یکی از موانع جدی تولید و کوچ عشایر دانست و بر ضرورت احیای این مسیرها، تقویت خدمات درمانی سیار، تامین فرآوردههای نفتی و رفع مشکلات آبرسانی تاکید کرد؛ اقداماتی که میتواند به افزایش ماندگاری عشایر و رونق فعالیتهای تولیدی آنان منجر شود.
وعده تا عمل
حضور استاندار خراسان شمالی در میان عشایر، رنگ و بوی متفاوتی به این نشست بخشید. بهمن نوری، جامعه عشایری را مردمانی صادق، پرتلاش و بیادعا توصیف کرد و گفت مدیران باید رفع مشکلات این قشر را در اولویت برنامههای اجرایی خود قرار دهند.
وی رسیدگی به مطالبات مردم را وظیفهای ارزشمند دانست و تاکید کرد نباید شرایطی ایجاد شود که مسوولان در برابر عشایر احساس شرمندگی کنند.
افزایش دسترسی عشایر به خدمات عمومی، یکی از محورهای اصلی برنامههای توسعهای دولت است
استاندار با یادآوری نقش موثر عشایر در دوران دفاع مقدس و همچنین سهم آنان در امنیت، اقتصاد و تولید کشور، خاطرنشان کرد که با وجود همه این خدمات، بسیاری از مشکلات این جامعه پیچیده نیست و با هماهنگی دستگاههای اجرایی و مدیریت جهادی میتوان بخش قابل توجهی از آنها را برطرف کرد.
واقعیت این است که عشایر خراسان شمالی تنها تولیدکنندگان گوشت، لبنیات و فرآوردههای دامی نیستند؛ آنان حافظان بخشی از فرهنگ، هویت و سبک زندگی ایرانی نیز به شمار میروند. کوچ، دامداری، همزیستی با طبیعت و انتقال سنتها از نسلی به نسل دیگر، سرمایهای فرهنگی است که حفظ آن نیازمند حمایت عملی و برنامهریزی هدفمند است.
نشست شورای عشایر در قرهمیدان را نمیتوان صرفاً یک برنامه اداری دانست. این نشست، فرصتی برای شنیدن صدای مردمانی بود که در گرمای سوزان تابستان و سرمای طاقتفرسای زمستان، بیوقفه برای تولید، امنیت و آبادانی کشور تلاش میکنند.
آنان مطالبات بزرگی ندارند؛ مدرسهای برای آموزش فرزندان، راهی امن برای کوچ، آبی پایدار برای زندگی و خدمات درمانی در دسترس، خواستههایی است که میتواند کیفیت زندگی هزاران خانوار عشایری را متحول کند.
اکنون نگاه جامعه عشایری بیش از هر زمان دیگری به اجرای مصوبات و تحقق وعدههای مطرحشده دوخته شده است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که برگزاری جلسات و تصویب برنامهها، زمانی ارزشمند خواهد بود که آثار آن در زندگی مردم دیده شود.
اگر این وعدهها از کاغذ به میدان عمل برسد، سیاهچادرهای عشایر خراسان شمالی نهتنها همچنان نماد استقامت و تولید خواهند بود، بلکه میتوانند روایتگر آغاز فصلی تازه از توسعه، عدالت و خدمترسانی به مردمانی باشند که سالها بیادعا بار سنگین تولید و پاسداری از این سرزمین را بر دوش کشیدهاند.