پیام خراسان - مشهد- خراسانپژوه مشهدی گفت: در بافت تاریخی و مذهبی مشهد، مسجدهای کوچک و محلی نقش مهمی در اقامه نماز و پیوند روزمره مردم با محله داشتهاند.
به گزارش خبرنگار مهر، رضا سلیماننوری بعدازظهر یکشنبه در بازدید اصحاب رسانه از مساجد اطراف حرم اظهار کرد: درباره برخی بناهای مذهبی و پیرامونی مشهد نیز روایتهای تاریخی و مکتوب متفاوتی وجود دارد؛ برای نمونه، درباره یکی از آبانبارهای منطقه نواب صفوی، ثبت مکتوب قاجاری و انتساب صفوی در روایتهای شفاهی همزمان مطرح است، اما در هر صورت اصل بنا و آبانبار تاریخی آن حفظ شده و ثبت ملی است.
وی با اشاره به جایگاه مسجدهای کوچک در بافت شهر گفت: در مشهد حدود ۳۰ مسجد کوچک با کارکردهای محلی وجود دارد که برخی فقط برای اقامه نماز ظهر و برخی برای نمازهای جماعت بازار و محلهها شکل گرفتهاند. این مسجدها اغلب در فاصلهای ایجاد میشدند که دسترسی مردم به مسجد جامع یا مسجد بزرگ آسان نباشد و نماز اول وقت از دست نرود. مسجدهایی مانند مسجد موسویجعفر و مسجد قبله، و نیز مسجدهای شناختهشدهای چون مسجد فیل، بخشی از همین تاریخ شهری هستند؛ مسجد فیل از قدیمیترین مسجدهای شناختهشده مشهد است که اگرچه تخریب و بازسازی شده، اما نام و حافظه تاریخی آن باقی مانده است.
سلیمان نوری ادامه داد: درباره مسجد فیل روایتهای متعددی وجود دارد؛ از جمله اینکه ساخت آن به فیلبانان همراه لشکر نادر نسبت داده میشود، یا اینکه هزینهاش از فروش دو فیل تأمین شده است، و در روایتی دیگر نیز نام مسجد به فردی با نام «حسن فیل» بازمیگردد که در مجاورت این بنا مغازهای داشته است.
این خراسان پژوه تصریح کرد: مسجد فیل در آغازین رخدادهای انقلابی مشهد نیز نقش تاریخی داشته و یکی از نخستین وقایع منجر به شهادت در سلسله حرکتهای انقلابی مشهد در سال ۱۳۴۲ در همین محدوده رقم خورده است.
وی گفت: روایت مسجدها، آبانبارها و بناهای تاریخی مشهد، صرفاً روایت معماری نیست؛ بلکه بخشی از هویت مذهبی، اجتماعی و تاریخی این شهر را بازگو میکند و باید در بازخوانی تاریخ محلهها جدی گرفته شود.