پیام خراسان - ایسنا / مدیرکل هواشناسی فارس با اشاره به پیشبینی بارشهای فراتر از نرمال در پاییز امسال، از احتمال آغاز بارندگیهای استان از نیمه مهرماه خبر داد و گفت: با توجه به بالاتر بودن دما از نرمال، احتمال وقوع بارشهای رگباری و تگرگ و در پی آن روانآبهای سنگین، سیلاب و رانش زمین در ابتدای فصل بارندگی وجود دارد.
قاسم حسینی، مدیرکل هواشناسی فارس با اشاره به وضعیت پدیده النینو اظهار کرد: النینو پدیده جدیدی نیست و ما طی چهار، پنج سال گذشته با النینو، لانینا و فاز خنثی مواجه بودهایم. این سه وضعیت در واقع مربوط به شرایط اقیانوس آرام است.
وی افزود: زمانی که دمای آب اقیانوس آرام نیم درجه بالاتر از مقدار نرمال باشد، به آن النینو گفته میشود و اگر نیم درجه سردتر از نرمال باشد، لانینا نام دارد. همچنین اگر شاخص النینو که با شاخص نینوی ۳.۴ نشان داده میشود از عدد ۲ فراتر رود، به آن النینوی قوی یا النینوی گرم گفته میشود.
مدیرکل هواشناسی فارس با بیان اینکه این شاخص اکنون به نزدیک عدد سه رسیده است، گفت: این وضعیت تا حدودی بیسابقه است و به همین دلیل ممکن است پیشبینیها با آنچه در عمل رخ میدهد، تفاوتهایی داشته باشد.
حسینی ادامه داد: پیشبینی فصلی پاییز در جلسهای که با حضور اساتید دانشگاهها و کارشناسان سراسر کشور به صورت ویدئوکنفرانس برگزار میشود، بررسی خواهد شد و پس از تحلیل نقشهها، خروجی نهایی ارائه میشود، اما براساس خروجیهای قبلی، بارش پاییز در زاگرس دارای آنومالی مثبت و فراتر از نرمال پیشبینی شده است.
وی با بیان اینکه احتمال دارد بارشها زودتر از موعد معمول آغاز شوند، عنوان کرد: اگر نیمه آبان را بهطور میانگین زمان شروع بارشها در نظر بگیریم، امسال ممکن است این اتفاق در نیمه مهر رخ دهد و بارندگیها از مهرماه آغاز شود؛ بنابراین احتمال شروع بارشها در هفته سوم یا چهارم مهر وجود دارد.
احتمال بارشهای رگباری و سیلاب در ابتدای فصل
مدیرکل هواشناسی فارس با اشاره به شرایط احتمالی ابتدای فصل بارندگی، گفت: مشابه شرایط امسال را در سال ۷۶ و ۷۷ نیز داشتیم که در شیراز سیل رخ داد و رودخانه خشک طغیان کرد و مناطقی مانند تیموری را آب گرفت؛ در آن زمان نیز در شیراز شرایط خاصی ایجاد شد و در تپه دانشگاه شیراز، سه شبانهروز و حتی حدود یک هفته برق قطع بود.
حسینی افزود: شرایط اقلیمی امسال تا حدودی مشابه آن سال است، اما یک تفاوت وجود دارد؛ در سال ۷۶ و ۷۷ پاییز تقریباً ملایم و معمولی بود و اوج بارشها در زمستان اتفاق افتاد.
وی ادامه داد: وقتی در شروع فصل بارندگی، بارشهای ملایم داشته باشیم، خاک تثبیت میشود و علفها رشد کرده و ریشههای آنها به تثبیت خاک کمک میکند، اما وقتی بارشها در ابتدای فصل، همانند پیشبینی امسال، از نیمه مهر تا نیمه آذر فراتر از نرمال باشد و از سوی دیگر شرایط دمایی نیز بالاتر از نرمال باشد، ممکن است بارشها به شکل رگباری یا همراه با تگرگ رخ دهد.
مدیرکل هواشناسی فارس تصریح کرد: در صورت رگباری بودن بارشها و سست بودن خاک، امکان شسته شدن خاک و ایجاد روانآبهای سنگین وجود دارد.
حسینی با اشاره به آثار احتمالی این وضعیت بر بخش کشاورزی گفت: درختان و محصولاتی مانند شلتوک و انگور که هنوز فصل برداشت آنها نرسیده است، ممکن است تحت تأثیر این شرایط خسارت ببینند.
وی در عین حال با اشاره به مزایای آغاز زودتر بارشها گفت: هرچه بارندگی زودتر شروع شود، فصل کشت نیز زودتر آغاز میشود، آلودگی هوا کمتر میشود و برای سدها، آبگیری سدها و تولید برق نیز شرایط بهتری ایجاد میشود.
احتمال وقوع مخاطرات ترکیبی و آبشاری
حسینی با بیان اینکه از خردادماه نسبت به ضرورت آمادگی در برابر شرایط احتمالی هشدار داده شده است، بیان کرد: امیدواریم از این بارشها استفاده بهینه شود. این شرایط هم فرصت است و هم تهدید و اگر بهدرستی از آن استفاده شود، میتواند آثار مثبتی داشته باشد.
مدیرکل هواشناسی فارس ادامه داد: در شرایطی که با کمبود گاز برای نیروگاهها مواجه هستیم، ممکن است تولید برقآبی بتواند کمککننده باشد.
وی درباره احتمال وقوع رانش زمین و فرسایش خاک نیز گفت: در مدیریت بحران، دو واژه مخاطرات ترکیبی و مخاطرات آبشاری مطرح است. مخاطرات ترکیبی زمانی رخ میدهد که چند مخاطره به صورت همزمان اتفاق بیفتد؛ برای مثال بارندگی و تگرگ همزمان رخ دهد.
مدیرکل هواشناسی فارس افزود: مخاطرات آبشاری نیز زمانی است که یک اتفاق، زمینه وقوع اتفاق بعدی را فراهم کند؛ برای نمونه، خاک خشک باشد و بهیکباره آب زیادی دریافت کند، ابتدا بارندگی رخ دهد، سپس سیلاب ایجاد شود و بعد به دلیل سنگین شدن خاک، احتمال رانش زمین به وجود آید.
حسینی گفت: با توجه به شرایط ابتدای فصل بارندگی، امسال احتمال وقوع مخاطرات ترکیبی و آبشاری وجود دارد و ممکن است بارندگی شدید، سیلاب و رانش زمین پشت سر هم رخ دهند.
وی با اشاره به بارشهای رگباری افزود: بارشهای رگباری از یک جهت میتواند برای سدها و ایجاد روانآب مفید باشد، اما از سوی دیگر، کیفیت آبدهی زمین کاهش پیدا میکند؛ زیرا در یک بارش شدید، میزان نفوذ آب در زمین کمتر است و در نتیجه برای سفرههای آب زیرزمینی شرایط مناسبی ایجاد نمیشود، هرچند در مناطقی که سد وجود دارد، میتواند مفید باشد.
فرونشست ارتباطی با بارش ندارد
مدیرکل هواشناسی فارس در پاسخ به پرسشی درباره احتمال فرونشست زمین نیز گفت: فرونشست ارتباطی با این موضوع ندارد و بیشتر زمانی رخ میدهد که برداشت آب از زمین انجام شود و سفرههای آب زیرزمینی تخلیه شوند.
حسینی درباره شدت فرسایش خاک در صورت بارشهای شدید ابتدای فصل نیز اظهار کرد: بارشهای ابتدای سال آبی اگر شدید باشند، به دلیل سست بودن خاک میتوانند موجب شسته شدن خاک شوند و چند لایه از سطح خاک را نیز با خود جابهجا کنند.
وی با بیان اینکه وزن روانآب حاصل از بارش شدید نیز بیشتر میشود، افزود: سیلاب معمولی که فقط آب باشد، شرایط متفاوتی دارد، اما در صورت شسته شدن خاک، وزن و سنگینی جریان نیز افزایش پیدا میکند.
مدیرکل هواشناسی فارس درباره وضعیت بارش برف در سال جاری نیز گفت: امسال دماها فراتر از نرمال است و شرایط دمایی تحت تأثیر النینو قرار دارد اما احتمال بارش برف هم داریم.