پیام خراسان - مشهد- گرانی و رکود بیسابقه در بازار نوشتافزار مشهد، خانوادهها و دانش آموزان را ناچار به استفاده از وسایل سالهای گذشته کرده است.
خبرگزاری مهر- گروه استانها: خیابانهای منتهی به مراکز عرضه نوشتافزار مشهد، فضای متفاوتی را تجربه میکنند. شور و شوق مرسوم سالهای گذشته در این روزهای منتهی به بازگشایی مدارس، امسال زیر سایه سنگین تورم و گرانی، جای خود را به بازاری کمرمق داده است؛ بازاری که در آن، تردد خانوادهها نه برای خرید هیجانانگیز، بلکه بیشتر برای سبکسنگین کردن هزینهها و یافتن کالاهای اقتصادیتر است.
واقعیتهای میدانی بازار نشان میدهد که نوشتافزار در سال جاری با جهشی بیسابقه در قیمتها روبهرو است؛ بهطوریکه افزایش ۱۰۰ الی ۳۰۰ درصدی نرخ اقلام مصرفی، فشار مضاعفی را بر دوش خانوادهها تحمیل کرده است. وقتی هزینههای تأمین اقلام اولیه یک دانشآموز از ارقام متعارف سال گذشته فاصله گرفته و به اعداد سنگینی رسیده است، خرید سادهترین اقلام نیز برای بسیاری از طبقات متوسط و آسیبپذیر جامعه به یک دغدغه جدی تبدیل شده است.
در سوی دیگر این ویترینهای گران، خانوادههای مشهدی با نوعی «سردرگمی در خرید» مواجهاند. بسیاری از والدین که در سالهای قبل با هیجان به دنبال انتخاب برندها و مدلهای متنوع بودند، امروز با استناد به تجربه گرانیها و ناپایداری قیمتها، فرزندان خود را به استفاده از وسایل سالهای گذشته ترغیب میکنند. این رویکرد انقباضی، اگرچه راهکاری ضروری برای مدیریت معیشت خانواده است، اما بهوضوح نشاندهنده افت قدرت خرید و رکودی است که نبض بازار را در آخرین روزهای شهریور به شماره انداخته است.
این رکود تنها گریبانگیر خریداران نیست؛ فعالان صنف کتاب و نوشتافزار مشهد نیز از شرایطی میگویند که آنها را به لبه پرتگاه کشانده است. از افت فروش ۵۰ درصدی گرفته تا کاهش ظرفیت تولید کارگاههای داخلی به ۱۵ درصد، همگی نشان از بحرانی عمیق دارند که به «مهاجرت صنفی» دامن زده است. بسیاری از کسبهای که زمانی در این روزها مشغول تدارک سفارشهای عمده و پر کردن ویترینها بودند، حالا با سرمایههای راکد مانده در قفسهها و نگرانی از آینده شغلی خود دستوپنج نرم میکنند.
در این میان، زنجیرهای از مشکلات از جمله گرانی کاغذهای وارداتی، تعرفههای سنگین گمرکی و کاهش دسترسی به مواد اولیه، دستبهدست هم داده تا بازار مشهد در آستانه مهرماه، تصویری متفاوت از سالهای پیش از خود ارائه دهد. در ادامه، واکاوی دقیقتری از این وضعیت و گفتگو با مسئولان اتحادیه و کسبه پیشکسوت، پرده از عمق چالشهایی برمیدارد که این صنف در سایه تورم و رکود با آن روبهرو شده است.
افزایش ۳۰۰ درصدی قیمت نوشتافزار در مشهد
رامین درخشان پور، رئیس اتحادیه فروشندگان کتاب، نوشتافزار و صحافی مشهد با اعلام جهش ۱۰۰ الی ۳۰۰ درصدی نرخ اقلام مصرفی دانشآموزان در آستانه سال تحصیلی جدید، اظهار کرد: برآوردها حاکی از آن است که سبد حداقل اقلام تحصیلی یک محصل در مشهد از حدود ۳.۵ میلیون تومان در سال گذشته، اکنون به فراتر از ۱۱ میلیون تومان رسیده است؛ رخدادی که متأثر از گرانی کاغذ، مواد اولیه پلاستیکی و هزینههای جاری شکل گرفته و موجب کمرنگ شدن شور و نشاط خرید پاییزه در سطح بازارهای شهر شده است.
رئیس اتحادیه فروشندگان کتاب، نوشتافزار و صحافی مشهد با اشاره به ریشههای این تورم تصریح کرد: اقلام مرتبط با کاغذ نظیر انواع دفتر و دفاتر سیمی بیشترین نوسان قیمت را تجربه کردهاند؛ بهگونهای که به دلیل وابستگی بیش از ۹۰ درصدی به واردات کاغذ و تجهیزات چاپ و صحافی در کنار نوسانات نرخ ارز، یک دفتر معمولی ۲۵ هزار تومانی به ۸۰ هزار تومان رسیده است. اگرچه در بخش کالاهای داخلی هیچ کمبودی در ویترین بازار وجود ندارد، اما افت قدرت خرید سبب شده تا اقشار مختلف یا به سمت محصولات درجهپایینتر بروند و یا دانشآموزان را به استفاده مجدد از وسایل سالهای پیش ترغیب کنند.
وی با اشاره به وضعیت ناپایدار کتابفروشان و ناشران دانشگاهی افزود: جهش نرخ کاغذ آسیب جدی به بخش عرضه کتاب وارد کرده است؛ بهطوریکه با کف قیمت ۱.۵ میلیون تومانی برای کتابهای کمکآموزشی و دانشگاهی، خرید یک مجموعه ساده درسی نیازمند هزینهای بالغ بر ۱۵ میلیون تومان است. این سطح از قیمتها عملاً باعث ریزش فروش ناشران و خروج تدریجی کتاب از سبد مصرفی خانوارها شده است که تبعات فرهنگی منفی را در بلندمدت به همراه خواهد داشت.
درخشان پور رکود سنگین بازار را عامل آغاز «مهاجرت صنفی» دانست و عنوان کرد: فروشندگان نوشتافزار و کتاب پس از ماهها افت فروش، هماکنون با کاهش بیش از ۵۰ درصدی مراجعه مشتریان روبهرو هستند؛ تا جایی که توانایی تجدید سرمایه و همپایی با تورم را از دست داده و حداقل ۲۰ درصد از اعضای این مجموعه یا واحد خود را تعطیل کرده و یا در فکر تغییر رسته شغلی پس از آغاز مهرماه هستند.
رئیس اتحادیه فروشندگان کتاب، نوشتافزار و صحافی مشهد با تأکید بر ضوابط قانونی و نظارتی توزیع اقلام آموزشی یادآور شد: طبق بخشنامههای صادرشده و هماهنگی با آموزشوپرورش، عرضه هر نوع کتاب کمکدرسی یا نوشتافزار در داخل مدارس دولتی و غیردولتی ممنوع است. همچنین در پی ثبت نارضایتیها و شکایات متعدد والدین از خریدهای اینترنتی، توصیه میشود خانوادهها برای اطمینان از کیفیت و قیمت، بهصورت حضوری به مراکز معتبر صنفی مراجعه کنند.
افت شدید تقاضا در بازار نوشتافزار مشهد
علی روان، نایبرئیس اتحادیه نوشتافزار مشهد با اشاره به تشدید رکود و جهش سنگین هزینههای لوازمالتحریر در آستانه بازگشایی مدارس، اظهار کرد: افزایش ۱۵۰ درصدی قیمت اجناس وارداتی و رشد تا ۳۰۰ درصدی تولیدات داخلی متأثر از چالشهای پتروشیمیها و تأمین مواد اولیه، قدرت خرید خانوادهها را بهشدت تحلیل برده است؛ رخدادی که موجب کاهش دستکم ۵۰ درصدی حجم خرید شده و بسیاری از والدین را ناچار کرده است تا خرید کالای جدید را از سبد هزینهای حذف کنند و دانشآموزان را به وسایل سال گذشته بسپارند.
نایبرئیس اتحادیه نوشتافزار مشهد با تشریح بحران در بخش زنجیره تولید تصریح کرد: کارگاهها و خطوط تولید به سبب افزایش بیسابقه هزینههای مواد پایه، حقوق، بیمه تأمین اجتماعی و نوسانات تصمیمگیری پیرامون نحوه دایر شدن مدارس، اکنون تنها با حدود ۱۵ درصد از ظرفیت واقعی خود فعال هستند. این زنجیره از فشارها به ناچار منجر به تعدیل نیمی از نیروهای شاغل شده و کارگاهها مجبورند با حداقل ظرفیت پرسنلی یعنی ۳۰ تا ۴۰ درصد نیروها به مسیر کاری ادامه دهند.
وی با اشاره به لزوم مداخله و حمایت جدی دستگاههای اجرایی خاطرنشان کرد: چرخه سنتی تولید نوشتافزار نیازمند برنامهریزی و تأمین سرمایه از ماهها قبل است، اما فضای بیثبات اقتصادی و موانع قانونی و گمرکی، کارگاههای شناسنامهدار تولید خودکار، ماژیک و صحافی مشهد را با چالش بقا روبهرو کرده است؛ بر همین اساس، تسهیل قوانین حوزه کارگری، بیمه، مالیات و روانسازی واردات مواد اولیه مهمترین مطالبات این صنف از مسئولان است تا مانع تعطیلی کامل واحدهای صنعتی شود.
قیمت بسته حداقلی لوازمالتحریر دانشآموزی به ۳.۵ میلیون تومان رسید
سید حمید امیریان، از کسبه و فعالان پیشکسوت بازار لوازمالتحریر مشهد با اشاره به جهش چشمگیر قیمتها در آستانه سال تحصیلی جدید اظهار کرد: در شرایط فعلی، اگر خانوادهای بخواهد یک بسته اولیه نوشتافزار شامل پنج تا شش جلد دفتر، یک عدد غلطگیر، هفت عدد خودکار، یک قمقمه و یک جامدادی با کیفیت مناسب تهیه کند، باید رقمی بین ۳ تا ۳.۵ میلیون تومان هزینه بپردازد.
این فروشنده پیشکسوت لوازم التحریر که در دو نقطه مشهد فروشگاه دارد، با بیان اینکه فشار اقتصادی، سبد مصرفی خانوارها را تحت تأثیر جدی قرار داده است، افزود: افزایش قیمتها سبب شده مردم با دقت و وسواس بالایی به دنبال نرخهای ارزانتر باشند؛ بهطوریکه خانوادهها برای خرید وسایل فرزندانشان بازارهای متعددی نظیر پاساژها و نمایشگاهها را زیر پا میگذارند تا بتوانند با کمترین هزینه ممکن خرید کنند، چراکه توان مالی اقشار مختلف بهشدت کاهش یافته است.
این کسبه و فعال پیشکسوت بازار لوازمالتحریر مشهد در تشریح مطالبات صنفی و راهکارهای شکستهشدن قیمتها تصریح کرد: مسئولان برای مهار گرانیها باید در وهله اول واردات نوشتافزار را تسهیل و آزاد کنند و از دریافت تعرفههای سنگین گمرکی نظیر تعرفههای ۴۵ درصدی دست بردارند. بهعنوان نمونه، یک قلم ماژیک هایلایت که در مبدأ چین ۸ یوان قیمت دارد، با احتساب هزینههای کرایه حمل و عوارض گمرکی تا زمان رسیدن به بازار کشور به ۱۵ یوان میرسد که این روند مستقیماً به گرانی برای مصرفکننده نهایی ختم میشود.
وی با تأکید بر لزوم حمایت واقعی از تولیدکنندگان داخلی خاطرنشان کرد: حمایتها در بخش تولید نیز پاسخگوی نیازها نیست و بخش زیادی از تولیدکنندگان به کاغذ با نرخ دولتی دسترسی ندارند. در گذشته سازوکار مشخصی برای عرضه دفاتر تعاونی وجود داشت و اقلام از طریق اتحادیهها در اختیار تولیدکنندگان قرار میگرفت، اما امروز سهمیه کاغذ تنها به افراد خاصی اختصاص مییابد و نتیجه آن به بازار و دست مصرفکننده واقعی نمیرسد. در حالی که احیای طرحهایی نظیر دفاتر تعاونی میتواند گرهگشای بخشی از مشکلات باشد.
امیریان با درخواست از مسئولان برای توجه ویژه به معیشت مردم یادآور شد: امروز قیمت یک بسته کاغذ A۴ به حدود ۹۰۰ هزار تومان رسیده و تنها هزینه سیمیکردن هر جلد کتاب درسی ۵۰ هزار تومان است؛ هزینههایی که حتی پیش از محاسبه دفتر و سایر اقلام، بار مالی سنگینی ایجاد میکند و با توجه به واقعیتهای اقتصادی جامعه، بسیاری از خانوادهها توان پرداخت این مبالغ را ندارند.