پیام خراسان - بیرجند- «سینمایش سرو» همزمان با کنگره ملی ۲۴۰۰ شهید خراسان جنوبی، تاریخ انقلاب و دفاع مقدس را با ترکیبی از نمایش، سینما و جلوههای بصری در بیرجند روایت میکند.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: وقتی مخاطب وارد محوطه نمایشگاه بینالمللی بیرجند میشود، تنها با مجموعهای از غرفهها و تصاویر مواجه نیست؛ بخشی از فضای نمایشگاه به بازخوانی رویدادهایی اختصاص یافته که هر کدام بخشی از تاریخ انقلاب اسلامی و سالهای دفاع مقدس را روایت میکنند.
نمایشگاه کنگره ملی ۲۴۰۰ شهید خراسان جنوبی همزمان با هفته دفاع مقدس برپا شده و دستگاههای اجرایی و مجموعههای مختلف استان در قالب ۳۰ غرفه در آن حضور دارند. محورهای این غرفهها از علم و دانش و ایمان و معنویت تا ایثار و شهادت و توانمندیهای خراسان جنوبی را دربرمیگیرد.
در گوشهای از نمایشگاه، ادوات و تجهیزات نظامی در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته و پهپادها و برخی تجهیزات نیروهای مسلح مستقر در استان، نگاه مخاطبان را به خود جلب میکند. در بخش دیگری نیز تلاش شده فضای متفاوتی برای انتقال حال و هوای دوران دفاع مقدس ایجاد شود؛ فضایی که تنها به تصاویر و روایتهای مکتوب محدود نیست و بخشی از وقایع را با استفاده از بازسازی صحنهها و جلوههای صوتی و بصری برای مخاطب بازآفرینی میکند.
در اطراف محل نمایشگاه، برنامههای شبیهسازیشده نیز اجرا میشود و صدای انفجار مواد منفجره که از قبل در نقاط مشخص تعبیه شدهاند، فضای متفاوتی ایجاد میکند. این بخش از برنامه با هدف نزدیکتر کردن مخاطب به فضای سالهای جنگ و انتقال تصویری از شرایط آن دوران طراحی شده است.
اما در میان برنامههای مختلف نمایشگاه، «سینمایش سرو» روایت گستردهتری را دنبال میکند؛ روایتی که از سالهای پیش از پیروزی انقلاب آغاز میشود و تا برخی رخدادهای سالهای اخیر ادامه پیدا میکند.
روایت تاریخ از قاب «سینمایش سرو»
«سینمایش سرو» یکی از برنامههای کنگره ملی ۲۴۰۰ شهید خراسان جنوبی است که در مدت شش شب در محل نمایشگاه بینالمللی بیرجند اجرا میشود و هنرمندان بومی استان در آن بخشهایی از تاریخ انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و وقایع پس از انقلاب را به تصویر میکشند.
پیش از ورود مخاطب به محل اجرای نمایش، فضایی متفاوت برای او طراحی شده است. در ورودی سالن نمایشگاه، مزار رهبر شهید و اعضای خانواده این شهید که در حرم مطهر امام رضا (ع) به خاک سپرده شدهاند، بازسازی شده است؛ فضایی که به عنوان مقدمهای برای ورود مخاطب به روایت اصلی نمایش عمل میکند.
اجرای «سینمایش سرو» با تلاوت آیاتی از کلام وحی آغاز میشود و سپس روایت تاریخی به تدریج شکل میگیرد. ترکیب نمایش زنده، سینما و جلوههای بصری، شیوهای است که گروه اجرایی برای بازنمایی وقایع تاریخی انتخاب کرده است.
در نخستین بخشهای نمایش، مخاطب به سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بازمیگردد؛ سالهایی که مبارزات علیه حکومت پهلوی در جریان بود. صحنههایی از مبارزات مردم، دستگیری مبارزان و شکنجه آنان توسط مأموران ساواک در قالب نمایش بازسازی میشود.
یکی دیگر از صحنههای این بخش، مراسم تاجگذاری محمدرضا پهلوی است که در قالب روایت نمایشی بازآفرینی شده است. گروه اجرایی در بخشهایی از نمایش نیز از نمادهای تاریخی برای بیان مفاهیم مورد نظر خود استفاده کرده است؛ از جمله تشبیه شاه به ضحاک و حضور کاوه آهنگر که در نمادپردازی نمایش، مردم را به ایستادگی و قیام علیه ظلم و ستم فرامیخواند.
از شروع مبارزات یک روحانی از بیرجند تا روزهای انقلاب
یکی از محورهای «سینمایش سرو» به روایت زندگی و مبارزات رهبر شهید از بیرجند اختصاص دارد؛ شخصیتی که بخشی از مبارزات پیش از انقلاب در خراسان جنوبی با نام او گره خورده است.
در این بخش، صحنههایی از فعالیتهای مبارزاتی، دستگیری وی توسط مأموران شهربانی و انتقال ایشان به مشهد به تصویر کشیده میشود. روایت این بخش تلاش دارد مخاطب را از فضای کلی مبارزات انقلاب به یک روایت بومیتر منتقل کند؛ روایتی که بخشی از تاریخ انقلاب را از زاویه خراسان جنوبی دنبال میکند.
نمایش در ادامه به روزهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی میرسد. فرار شاه و ورود امام خمینی (ره) پس از سالها تبعید به ایران از دیگر بخشهایی است که در این اثر بازنمایی شده است.
در این قسمت، استفاده از تصاویر و جلوههای بصری در کنار اجرای زنده، فضای روایت را از یک نمایش صرف فراتر میبرد و تلاش میشود مخاطب با مجموعهای از تصاویر و صحنههای تاریخی، سیر تحولات آن دوره را دنبال کند.
وقتی روایت انقلاب به جبهههای دفاع مقدس میرسد
روایت «سینمایش سرو» با پیروزی انقلاب پایان نمییابد. بخش مهم دیگری از این اثر به دوران دفاع مقدس اختصاص دارد؛ دورهای که در حافظه تاریخی مردم ایران با نام شهدا، رزمندگان و خانوادههای آنان گره خورده است.
در بخشهای مربوط به جنگ تحمیلی، جلوههای بصری و صحنههای نمایشی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند تا تصویری از فضای جبههها و سالهای دفاع مقدس ارائه شود.
این بخش برای مخاطبانی که تجربه مستقیم آن سالها را نداشتهاند، تلاشی برای بازنمایی فضای تاریخی جنگ است و برای نسلهایی که خاطرات آن دوران را در ذهن دارند، یادآور بخشی از تاریخ معاصر کشور محسوب میشود.
در ادامه این روایت، نمایش از فضای دفاع مقدس عبور کرده و به برخی رخدادهای سالهای پس از جنگ میرسد. درگذشت امام خمینی (ره) نیز در روند داستانی نمایش مورد توجه قرار گرفته است.
از دفاع مقدس تا روایت روزهای معاصر
«سینمایش سرو» تنها به روایت دهههای نخست انقلاب محدود نشده و در بخش پایانی، برخی رویدادهای سالهای اخیر را نیز وارد روایت خود میکند.
شهادت آیتالله سیدابراهیم رئیسی و پخش بخشهایی از سخنان وی درباره خراسان جنوبی از جمله قسمتهای این اثر است. در کنار آن، شهادت رهبر شهید نیز در ادامه روایت قرار گرفته و به این ترتیب، نمایش تلاش میکند خط روایی خود را از مبارزات پیش از انقلاب تا رخدادهای معاصر امتداد دهد.
همین گستره زمانی، «سینمایش سرو» را به روایتی چندلایه تبدیل کرده است؛ روایتی که در حدود ۹۰ دقیقه، مخاطب را از سالهای پیش از انقلاب به دوران مبارزه، پیروزی انقلاب، دفاع مقدس و سپس برخی رخدادهای معاصر میبرد.
در این میان، حضور هنرمندان بومی خراسان جنوبی در اجرای اثر نیز یکی از ویژگیهای این برنامه است. استفاده از ظرفیت هنری استان برای بازخوانی تاریخ محلی و ملی، به روایت «سینمایش سرو» رنگ و بوی بومی بخشیده است.
نمایشگاه؛ ترکیب روایت، تصویر و تجربه
نمایشگاه هفته دفاع مقدس در کنار اجرای «سینمایش سرو»، مجموعهای از برنامههای فرهنگی و نمایشی را در یک فضای واحد گرد آورده است. از یک سو غرفههایی با موضوع علم، دانش، ایمان، معنویت، ایثار و شهادت برپا شده و از سوی دیگر تجهیزات نظامی و برنامههای شبیهسازیشده، فضای نمایشگاه را از یک نمایشگاه صرفاً تصویری متفاوت کرده است.
در این میان، خانوادهها، گروههای مختلف مردم و علاقهمندان به برنامههای فرهنگی و هنری مرتبط با دفاع مقدس از مخاطبان این مجموعه هستند و اجرای برنامهها در روزهای برگزاری با استقبال بازدیدکنندگان همراه شده است.
اجرای «سینمایش سرو» از ۳۱ شهریورماه، همزمان با نخستین شب برنامههای کنگره ملی ۲۴۰۰ شهید خراسان جنوبی آغاز شده و تا هفتم مهرماه ادامه خواهد داشت.
در نهایت، آنچه در نمایشگاه بینالمللی بیرجند پیش روی مخاطب قرار گرفته، تلاش برای روایت تاریخ در قالبهای متنوع است؛ از یک غرفه و تصویر و سند گرفته تا تجهیزات نظامی، بازسازی صحنهها و اجرای نمایشی. در میان این مجموعه، «سینمایش سرو» با قرار دادن روایت انقلاب، دفاع مقدس و رخدادهای سالهای پس از آن در کنار یکدیگر، میکوشد بخشی از این مسیر تاریخی را نه فقط در قالب کلمات، بلکه با تصویر، صحنه و تجربهای نزدیکتر برای مخاطب بازگو کند.