پیام خراسان - مشهد- همراهی هوشمندانه والدین؛ کلید طلایی عبور از چالشهای اضطراب جدایی و تقویت استقلال دانشآموزان در شروع سال تحصیلی است.
خبرگزاری مهر- گروه استانها، عاطفه وفاییان؛ مهر که از راه میرسد، شهر در تکاپویی عجیب فرو میرود؛ صدای قدمهای کوچک در پیادهروها و هیاهوی شوقانگیز کودکانی که کولهپشتیهای رنگیشان، گویی باری از رویاهای بزرگ را بر دوش میکشد، حالوهوای دیگری به کوچهها میبخشد. پاییز، فصل ورق خوردن دفترهای نانوشته و آغاز مسیری است که نونهالان این سرزمین برای کشف ناشناختههای جهان دانش، گام در آن میگذارند.
برای نوآموزان، این آغاز تنها باز شدن درهای کلاس درس نیست؛ بلکه نخستین تجربه جدی جدایی از آغوش امن خانه و ورود به دنیایی تازه است که قواعد، آدمها و دغدغههایش با آنچه تا دیروز شناختهاند، تفاوت دارد. ترس مبهم از ناشناختهها و اضطراب شیرین پیدا کردن دوستانی تازه، در چهرههای معصومِ پشت نیمکتها موج میزند و این گذار، نیازمند بستری است که نه با اجبار، بلکه با همراهی و درک عمیق، امنیت روانی کودک را تضمین کند. پرسشهای بسیاری ذهن والدین را درگیر کرده است؛ از چگونگی مدیریت اضطراب جدایی تا شیوههای نوین همراهی در تکالیف خانگی و انتخاب مسیرهای درست تحصیلی. این گزارش در پی آن است تا با واکاوی تجربههای تربیتی و آموزشی، نوری بر ابعاد پنهان این دوره بتاباند و چراغی باشد برای خانوادههایی که میخواهند فراتر از درس و مشق، پایههای بالندگی فرزندشان را پیریزی کنند.
والدین از مقایسه فرزندان و مداخله مستقیم در آموزش بپرهیزند
زهرا شوشتری، معاون آموزش ابتدایی ادارهکل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر در تشریح این بایستهها، ضمن تأکید بر اهمیت دوره پیشدبستانی اظهار کرد: اگرچه گذراندن دوره پیشدبستانی اجباری نیست، اما حضور در این دوره، زمینهساز تسهیل مراحل آموزشی در دوران دبستان بوده و دانشآموز را با مقدمات یادگیری آشنا میکند. با این حال، خانوادههایی که فرزندانشان این مرحله را پشت سر نگذاشتهاند نیز جای نگرانی ندارند؛ چراکه با همراهی هوشمندانه والدین، این مسیر بهراحتی قابلطی است.
معاون آموزش ابتدایی ادارهکل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی، اضطراب جدایی در روزهای نخست ورود به مدرسه را امری طبیعی دانست و تصریح کرد: خانوادهها به عنوان یکی از ارکان اصلی تعلیم و تربیت، باید برای کاهش این اضطراب همراهی لازم را داشته باشند. تحقق این امر در گرو اعتماد والدین به همکاران ما در مدرسه است. همکاران آموزشی با بهکارگیری روشهای درست تربیتی، بهصورت مرحلهبهمرحله کودک را برای این جدایی آماده میکنند و پذیرش این نکات از سوی والدین، کلید اصلی مدیریت فضای آموزشی و کنترل شرایط فردی دانشآموز است.
وی در پاسخ به دغدغههای خانوادهها پیرامون تأثیرات دوران مجازی بر یادگیری دانشآموزان، از اجرای طرحی ویژه در استان خبر داد و گفت: با هدف رفع نگرانیها و جبران عقبماندگیهای احتمالی، بستههای آموزشی «گام اول» در دو هفته ابتدایی سال تحصیلی طراحی و اجرا شد. این بستهها که امتداد طرح «حامی» است، به بازخوانی مباحث آموزشی دوران مجازی میپردازد. بدین ترتیب دانشآموزان پیش از ورود به سرفصلهای اصلی، مفاهیم پیشنیاز را مجدداً مرور کرده و با آمادگی کاملتری در کلاس حاضر میشوند که این رویکرد، مانع از برچسبزنی و نگاههای متفاوت به دانشآموزان میشود.
شوشتری از توصیههای خود به والدین، بر لزوم پرهیز از مقایسه دانشآموزان تأکید کرد و افزود: هر دانشآموز باید بر اساس توانمندیها و استعدادهای منحصر به فرد خود سنجیده شود و مقایسه فرزندان با یکدیگر، مانعی بر سر راه رشد و شکوفایی آنان است.
معاون آموزش ابتدایی ادارهکل آموزش و پرورش استان خراسان رضوی با اشاره به ضرورت عدم مداخله مستقیم اولیا در آموزشهای تخصصی مدرسه، خاطرنشان کرد: بسیاری از خانوادهها بهدلیل عجله برای یادگیری مهارتهایی نظیر خواندن و نوشتن، بهصورت مستقیم در امر آموزش ورود میکنند که این اقدام صحیح نیست. از والدین میخواهیم اجازه دهند آموزگاران بر اساس اصول گامبهگام و تخصصی، فرآیند آموزش را پیش ببرند. نقش اصلی خانوادهها، حمایت برای تثبیت یادگیری و پیگیریهای آموزشی در چارچوب جلسات انجمن اولیا و مربیان است و در سرفصلهای تخصصی، مداخله مستقیم تنها میتواند روند آموزش اصولی را تحتالشعاع قرار دهد.
لزوم مشارکت والدین در تثبیت یادگیری دروس پایه
ملیحه نیکسیرت، آموزگار دوره اول ابتدایی با ۱۲ سال سابقه تدریس در خراسان رضوی، در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن تأکید بر مهمترین بایستههای رفتاری و مهارتی دانشآموزان در دوره اول ابتدایی اظهار کرد: نخستین و مهمترین موضوعی که خانوادهها و دانشآموزان باید به آن توجه ویژه داشته باشند، رعایت احترام نسبت به دوستان و همکلاسیها، پرهیز جدی از تمسخر دیگران در محیط مدرسه، مسئولیتپذیری فردی، انجام منظم تکالیف و اجتناب از غیبتهای غیرموجه است.
آموزگار دوره اول ابتدایی با ۱۲ سال سابقه تدریس در خراسان رضوی در رابطه با شیوه توجیه و همراهی والدین برای رعایت این اصول افزود: در همان هفته اول آغاز سال تحصیلی، با برگزاری جلسه انجمن اولیا و مربیان، انتظارات مدرسه و معلمان از خانوادهها و دانشآموزان بهطور کامل مطرح و تببین میشود و در صورت لزوم، این نشستها و گفتگوها در طول سال تحصیلی نیز ادامه پیدا میکند.
وی در خصوص نحوه مواجهه با چالشهای رفتاری یا سهلانگاری در تکالیف گفت: در مواردی که دانشآموز اصول اخلاقی و احترام را رعایت نکند یا در انجام بهموقع تکالیف دچار تنبلی یا بیتوجهی شود، ابتدا موضوع از طریق گفتگوی فردی با دانشآموز و استفاده از راهنماییهای مشاور مدرسه پیگیری میشود؛ در مرحله بعد با والدین گفتگو صورت میگیرد و در صورت تکرار، از راهکارهایی نظیر محروم کردن موقت دانشآموز از برخی فعالیتهای موردعلاقهاش برای اصلاح رفتار استفاده میشود.
نیکسیرت با اشاره به اهمیت راهبردی پایههای اول تا سوم ابتدایی و نقش ساعتهای حضور دانشآموز در منزل بیان کرد: دانشآموزان تنها حدود پنج ساعت از شبانهروز را در مدرسه حضور دارند و ۱۹ ساعت دیگر را در خانه سپری میکنند؛ از این رو در پایه اول که سال یادگیری نشانهها و پایهگذاری تحصیلی است و دانشآموزان و والدین ممکن است در ماههای ابتدایی با سردرگمی مواجه باشند، نظارت خانواده بر انجام تمرینها حیاتی است. و در پایههای دوم و سوم، والدین باید فرصت استقلال را به فرزندانشان بدهند؛ به این معنا که دانشآموز کارهای فردی خود مانند چیدن برنامه درسی و آمادهسازی کیف و انجام تکالیف را شخصاً عهدهدار شود، چراکه اگر از ابتدا خانوادهها مدام بالای سر فرزندان باشند، در پایههای چهارم تا ششم مجبور به تذکر دائمی خواهند بود.
این آموزگار باسابقه ابتدایی با تفکیک نیازهای آموزشی دروس و شیوه همراهی والدین در منزل تأکید کرد: دانشآموزان در دروسی نظیر «فارسی»، «ریاضی» و «علوم» نیازمند بیشترین تکرار، تمرین و همراهی خانواده هستند؛ در درس فارسی مباحثی نظیر هممعنیها، مخالفها و روانخوانی مستلزم تکرار مداوم در خانه است و در درس ریاضی، یادگیری مباحثی نظیر جدول ضرب و الگوها نیازمند فعالیتهای تکمیلی و دستورزی در منزل در کنار تمرینات گروهی کلاس است.
وی خاطرنشان کرد: در درس علوم نیز بسیاری از آزمایشها در کلاس انجام میشود، اما بهدلیل محدودیت در تکرار فردی، دانشآموزان میتوانند برخی آزمایشها را زیر نظر و با مشارکت والدین در منزل انجام دهند و همچنین خانوادهها با پرسوجو از محتوای روزانه دروس، به عمقبخشی به یادگیری فرزندان خود کمک کنند.
بازار کار رشتههای مهارتی از شاخههای نظری روشنتر است
نگار رامرز، دبیر ادبیات و آموزگار هنرستانهای دوره دوم متوسطه استان خراسان رضوی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به چالشهای جابهجایی مقطع تحصیلی اظهار کرد: مهمترین مؤلفهای که والدین و دانشآموزان در ورود به مقطع متوسطه دوم باید بدانند، داشتن اولویتبندی شفاف و تصویر روشن از آینده مسیر تحصیلی است؛ در حالی که متأسفانه بیشتر دانشآموزان بدون کمترین اطلاع و در فضایی کاملاً مبهم وارد متوسطه دوم میشوند و مواردی داریم که دانشآموز در بدو ورود اعلام میکند حتی اسامی رشتهها را نمیداند و میخواهد صرفاً رشتهای که از نظر دیگران بهتر است را انتخاب کند.
دبیر ادبیات و آموزگار هنرستانهای دوره دوم متوسطه استان خراسان رضوی افزود: این رویه نشان میدهد که فرایند هدایت تحصیلی و مشاورههای پایه نهم عملاً خروجی مفید و مؤثری برای دانشآموزان متوسطه دوم ندارد؛ در حوزه اطلاعرسانی رسانهها نهایتاً سهمی ۴۰ درصدی دارند و ۶۰ درصد این مسئولیت مستقیماً متوجه کادر اجرایی، معاونان و بهویژه مشاوران مقطع متوسطه اول است، اما حضور مشاوران بسیار کمرنگ بوده و خانوادهها، بهویژه در این ناحیه، آگاهی لازم را ندارند و ثبتنامها صرفاً به شکلی شکلی و در بیاطلاعی کامل رقم میخورد.
وی با تأکید بر اشباع رشتههای نظری در جامعه تصریح کرد: متأسفانه تب رشتههای نظری همچنان بالاست، در حالی که خانوادهها باید به این باور برسند که رشتههای مهارتی، کاردانش و فنیوحرفهای نهتنها بد و ترسناک نیستند، بلکه بازار کار بهمراتب بهتری دارند؛ جامعه ما دیگر به این حجم از فارغالتحصیلان رشتههای نظری و تجربی نیاز ندارد، بلکه دانشآموزان باید در کنار شاخههای نظری، مهارتهای کسبوکار را در بطن جامعه بیاموزند که مسیر آن از هنرستان میگذرد.
رامرز ادامه داد: با وجود اینکه بازار کار هنرستانها بسیار پررونقتر است، خانوادهها شناختی از آن ندارند و بر اثر ترسی القاشده، فقط از روی اجبار، ناخواسته و با نارضایتی فرزندان خود را به هنرستان میفرستند؛ بارها پیش آمده پیشنهاد حضور دانشآموز در رشتهای مانند مدیریت یا مهارتهایی چون خیاطی، آشپزی و گلدوزی پس از دوازده سال تحصیل با مقاومت اولیا مواجه شده است، زیرا تصور میکنند تنها رشتههای نظری آیندهساز خواهند بود.
دبیر ادبیات و آموزگار هنرستانهای دوره دوم متوسطه استان خراسان رضوی با اشاره به سوابق آموزشی خود بیان کرد: پیشتر در دوره متوسطه دوم و رشتههای تخصصی انسانی تدریس میکردم، اما نزدیک به سه سال است که منحصراً در هنرستان تدریس میکنم و فضای آن را بسیار پویاتر از محیط خشک نظری میدانم؛ در هنرستان استرس و اضطراب سنگین کنکور و امتحانات نهایی به صفر میرسد و کنکور امری کاملاً اختیاری است، در نتیجه دانشآموز اولویت خود را بر یادگیری یک حرفه متمرکز میکند و ارتباط بهتری با محیط آموزشی برقرار میسازد.