پیام خراسان - بیرجند- طی دو سال گذشته با تبدیل محدودیتها به فرصت، مسیر تازهای برای جذب سرمایه خارجی و فعالسازی ظرفیتهای اقتصادی در خراسان جنوبی باز شده است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: خراسان جنوبی به عنوان یکی از استانهای شرقی کشور، طی سالهای اخیر تلاش کرده است از ظرفیتهای کمتر شناختهشده خود در حوزه معدن، انرژیهای تجدیدپذیر، مرز، کشاورزی و گردشگری برای جذب سرمایهگذاری استفاده کند.
در این میان، سرمایهگذاری خارجی یکی از محورهایی است که مسئولان اقتصادی استان بر توسعه آن تأکید دارند؛ حوزهای که به گفته مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی، در دو سال اخیر رشد قابل توجهی داشته است.
مرتضی ذاکریان، مدیرکل امور اقتصادی و دارایی خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره وضعیت سرمایهگذاری خارجی، میزان تحقق پروژههای مصوب، منطقه آزاد مشترک ایران، افغانستان و چین، ظرفیتهای اقتصادی استان، انرژی خورشیدی، موانع سرمایهگذاری و برنامههای آینده خراسان جنوبی توضیح داد؛
در بحث سرمایهگذاری خارجی اتفاقات قابل توجهی در خراسان جنوبی رخ داده است. اگر بخواهیم از وضعیت این حوزه شروع کنیم، در دو سال اخیر چه میزان سرمایهگذاری خارجی جذب شده و چه میزان از این پروژهها به مرحله اجرا رسیده است؟
یکی از مواردی که امروز برای کشور عزیزمان ضرورت دارد، استفاده همزمان از منابع داخلی و خارجی برای دستیابی به رشد اقتصادی است. این موضوع در قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز مورد توجه قرار گرفته و رئیسجمهور و وزیر امور اقتصادی و دارایی نیز بر آن تأکید ویژه دارند.
اگر بخواهیم دو سال دولت چهاردهم را بررسی کنیم، باید شرایط خاص کشور را نیز در نظر بگیریم. در این مدت اتفاقات تلخ و دشواری را پشت سر گذاشتیم؛ از شهادت رئیسجمهور گرفته تا حوادث و اتفاقات مختلفی که در کشور رخ داد، اما تلاش کردیم هدف توسعه اقتصادی را گم نکنیم.
خراسان جنوبی با ظرفیتها و پتانسیلهای متنوعی که دارد، شاید در گذشته آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفته باشد، اما در همین دو سال توانستیم ۲۶ پروژه جدید سرمایهگذاری خارجی را برای استان جذب و مصوب کنیم. یعنی در ۲۴ ماه، ۲۶ پروژه جدید؛ به طور میانگین کمتر از ۳۰ روز یک پروژه جدید سرمایهگذاری خارجی برای خراسان جنوبی مصوب شده است.
این سرمایهگذاریها از چه کشورهایی انجام شده و چه تنوعی در حوزههای سرمایهگذاری وجود دارد؟
امروز خراسان جنوبی میزبان سرمایهگذاران حدود ۱۲ تا ۱۳ کشور جهان است. در همین مدت اخیر و حتی در ایام جنگ اخیر، سرمایهگذارانی از عمان، ترکیه و امارات برای سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر و نیروگاههای خورشیدی وارد استان شدند. یکی از جدیدترین سرمایهگذاریها نیز از کشور اسپانیا و در زمینه استخراج کانسارهای معدنی بوده است. بنابراین ما شاهد تنوع در کشورهای سرمایهگذار و همچنین تنوع در حوزههای سرمایهگذاری هستیم و این برای استان اهمیت زیادی دارد.
از ۲۶ پروژهای که مصوب شده، چه تعداد وارد مرحله بهرهبرداری شدهاند؟
طبیعتاً یک پروژه سرمایهگذاری از زمان تصویب تا آغاز عملیات اجرایی و سپس بهرهبرداری، فرآیندی زمانبر دارد، اما در این زمینه نیز خراسان جنوبی عملکرد خوبی داشته است.
از ۲۶ پروژهای که طی دو سال اخیر مصوب شده، ۱۱ پروژه تاکنون به بهرهبرداری رسیده است.
امروز در این پروژهها اشتغال ایجاد شده، کارگر مشغول به کار است، محصول تولید میشود و در برخی موارد صادرات نیز انجام میگیرد.
این پروژهها در حوزههای مختلفی از جمله فرآوری مواد معدنی، خدمات، ترانشیپ هیدروکربنها و انرژی خورشیدی فعال هستند.
یکی از نکات مهمی که درباره این سرمایهگذاریها مطرح میشود، نحوه تأمین منابع آنهاست. آیا برای اجرای این پروژهها از منابع دولتی یا تسهیلات بانکی استفاده شده است؟
نکته بسیار مهم همین است. این پروژهها بدون استفاده از بودجه عمومی دولت، بدون استفاده از تسهیلات بانکی و حتی بدون استفاده از یک دلار ارز دولتی اجرا شدهاند.
صددرصد منابع، ماشینآلات و تجهیزات مورد نیاز توسط سرمایهگذاران خارجی تأمین و از خارج از کشور وارد شده و در استان به کار گرفته شده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ما نیامدهایم برای تأمین منابع این پروژهها فشار بیشتری به شبکه بانکی وارد کنیم و به ناترازی شبکه بانکی دامن بزنیم.
از سوی دیگر، اگر این منابع خارجی را با سرمایهگذاریهایی که دولت در استان انجام میدهد تلفیق کنیم، آثار آن میتواند بسیار گسترده باشد.
امروز در استان پروژههای کلانی مانند راهآهن، انتقال آب، نهضت ملی مسکن، مدرسهسازی و سایر پروژههای زیربنایی در حال اجراست. تلفیق این پروژهها با سرمایهگذاری داخلی و خارجی میتواند اشتغال بالایی ایجاد کند و آثار اقتصادی آن در سطح استان دیده شود.
در مسیر جذب سرمایهگذاری خارجی با چه موانعی مواجه بودهاید؟
اینکه بگوییم هیچ مانعی وجود نداشته، واقعیت ندارد. جذب سرمایهگذاری خارجی عرصهای به شدت پیچیده، حساس و طاقتفرساست. سرمایهگذار خارجی در تمام دنیا گزینههای مختلفی برای سرمایهگذاری دارد و نمیتوان او را مجبور کرد که حتماً در یک نقطه خاص سرمایهگذاری کند. بنابراین جذب سرمایهگذار نیازمند ساعتها مشاوره، پیگیری و ایجاد فضای اعتماد میان سرمایهگذار و مسئولان است.
چطور توانستید برخی محدودیتهای استان را به فرصت سرمایهگذاری تبدیل کنید؟
با تدابیر استاندار ما در استان دو رویکرد کلی را دنبال کردیم. نخست اینکه با سرمایهگذار صادق باشیم و ظرفیتها، توانمندیها و حتی محدودیتهای استان را به صورت واقعی برای او تشریح کنیم.
دوم اینکه برخی محدودیتها را به جای مانع، به معیار سرمایهگذاری تبدیل کنیم. برای مثال، کمآبی خراسان جنوبی را مانع سرمایهگذاری تعریف نکردیم؛ بلکه آن را یک معیار برای انتخاب نوع سرمایهگذاری قرار دادیم.
در حوزه انرژی خورشیدی، استان از زمینهای وسیع برخوردار است و نیروگاه خورشیدی نیز به آب زیادی نیاز ندارد. وسعت استان نیز که خراسان جنوبی را به سومین استان پهناور کشور تبدیل کرده، به جای اینکه فقط یک چالش دیده شود، به عنوان یک مزیت مورد استفاده قرار گرفته است. در واقع تلاش کردیم محدودیتها را به معیار و معیارها را به فرصت تبدیل کنیم و از این فرصتها ثروت تولید کنیم.
یکی از حوزههای مورد توجه در سرمایهگذاری خارجی، انرژی خورشیدی است. وضعیت این بخش چگونه است؟
سال گذشته حدود ۱۶ تا ۱۸ مگاوات سرمایهگذاری خارجی در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر داشتیم. امروز این رقم به ۴۸ مگاوات رسیده و در فاصله یک سال، ۱۶۶ درصد رشد داشته است. در حال حاضر هشت نیروگاه خورشیدی به شبکه متصل شدهاند و حدود ۵۰ مگاوات دیگر نیز در حال اجراست. قولی که میتوانم بدهم این است که تلاش میکنیم این ظرفیت نیز تا پیش از دهه فجر به شبکه متصل شود. این پروژهها نیز بدون استفاده از منابع بانکی، ارز دولتی و بودجه عمومی دولت اجرا شدهاند و تجهیزات و ماشینآلات آنها با آورده سرمایهگذاران خارجی تأمین شده است.
این میزان توسعه نیروگاه خورشیدی چه کمکی به اقتصاد و زیرساخت استان میکند؟
یکی از اهداف ما کمک به رفع ناترازی انرژی است. هدفگذاری استاندار این است که به نخستین استان بدون خاموشی کشور تبدیل شویم. وقتی ما محدودیتهای استان را به ظرفیت تبدیل میکنیم، میتوانیم از ظرفیت انرژی خورشیدی برای تولید برق استفاده کنیم. از سوی دیگر، اجرای پدافند غیرعامل و توسعه منابع تولید انرژی میتواند تابآوری زیرساختها را افزایش دهد. در نهایت، وقتی برق پایدار در اختیار واحدهای تولیدی باشد، تولید نیز میتواند به صورت مستمر ادامه پیدا کند.
آیا سرمایهگذاری خارجی را فقط از منظر ورود منابع مالی ارزیابی میکنید؟
خیر، سرمایهگذاری خارجی فقط ورود ماشینآلات، تجهیزات، دانش فنی و ارز نیست. وقتی سرمایهگذار خارجی منابع خود را وارد ایران میکند، این موضوع نشاندهنده اعتماد او به آینده ایران است. این سرمایهگذار باور دارد که ایران میتواند از روزهای سخت عبور کند و در آینده افق اقتصادی روشنتری داشته باشد. این موضوع به نظر من یکی از مهمترین آثار سرمایهگذاری خارجی است.
اگر بخواهیم پنج سال آینده خراسان جنوبی را در حوزه اقتصاد و سرمایهگذاری تصور کنیم، چه چشماندازی دارید و چه پروژههایی باید در صدر برنامه قرار بگیرد؟
علاوه بر همه زیرساختهایی که باید ایجاد شود، اتفاقات خوبی در استان در حال رخ دادن است. یکی از مهمترین پروژهها راهآهن است که استاندار خراسان جنوبی به صورت مستمر آن را پیگیری میکند و جلسات مختلفی در تهران برای آن برگزار شده است.
آبرسانی نیز یکی دیگر از پروژههای مهم استان است. از سوی دیگر، موضوع بهرهوری زمانی برای ما اهمیت زیادی دارد. طبق قانون محاسبات عمومی، پایان شهریور پایان سال مالی اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای است، اما در استان یک ماه زودتر منابع را جذب کردیم.
استاندار پایان مردادماه را برای جذب اعتبارات تعیین کرده بود و دستگاههای اجرایی نیز مکلف شدند منابع خود را در همان زمان جذب کنند. این یعنی بهرهوری زمانی باید در همه حوزهها وجود داشته باشد. مدیران باید در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگوی مردم و ارباب رجوع باشند.
در بحث تسهیل سرمایهگذاری چه اقداماتی انجام شده است؟
بستههای سرمایهگذاری استان آماده شده است. کیف دیجیتال سرمایهگذاری خراسان جنوبی که با حضور وزیر کشور در رسانه ملی رونمایی شد، یکی از نخستین کیفهای سرمایهگذاری استانها بود.
در این کیف، ظرفیتها و پتانسیلهای سرمایهگذاری استان معرفی شده و ۳۰۰ مجوز بینام در حوزههای مختلف وجود دارد. این فرصتها در حوزههای کشاورزی، معدنی، صنعتی، گردشگری و حتی منطقه ویژه اقتصادی استان تعریف شدهاند. سرمایهگذار وقتی وارد استان میشود، بر اساس علاقه، توان مالی و مدل اقتصادی مورد نظر او میتوانیم فرصتهای مناسب را در اختیارش قرار دهیم.
اطلس جامع سرمایهگذاری استان چه کمکی به سرمایهگذار میکند؟
تلاش کردیم تمام لایههای اطلاعاتی مورد نیاز سرمایهگذار را در اطلس جامع سرمایهگذاری استان احصا کنیم و این اطلاعات را به زبان ماشین تبدیل کنیم. محدودیتها، مطلوبیتها و ممنوعیتها در این اطلس مشخص شده است. سرمایهگذار دیگر نباید وارد استان شود و چند روز، چند هفته یا خدای نکرده چند ماه بعد متوجه شود که یک پروژه امکان اجرا ندارد. در همان ابتدا و با جزئیات به او اعلام میشود که برای نوع سرمایهگذاری مورد نظرش چه محدودههایی مناسب است.
فاصله از خطوط انتقال برق، خطوط انتقال آب، فرودگاه، راهآهن، آبادیها و سایر محدودیتها مشخص شده است. این یعنی استان تلاش میکند با یک مدل علمی و در عین حال عملیاتی، مسیر سرمایهگذاری را کوتاه کند.
اگر بخواهید یک تصویر متفاوت از خراسان جنوبی در سالهای آینده ارائه دهید، این تصویر چگونه خواهد بود؟
من با اطمینان میگویم که اگر همین ریتم ادامه پیدا کند، خراسان جنوبی در چند سال آینده یکی از استانهای موفق کشور خواهد بود. دیگر نباید خراسان جنوبی را فقط با تصویر یک استان محروم، خشک یا کمبرخوردار معرفی کرد. ما استانی با ظرفیتهای بسیار بزرگ اقتصادی هستیم.
خراسان جنوبی را میتوان استان طلایی ایران دانست. پنج معدن طلا در استان داریم و در همین روزهای اخیر نیز مجوز احداث شهرک صنعتی تخصصی طلا صادر شده است. هدف این است که فرآوری طلا در خود استان انجام شود و محصولات مرتبط با طلا با برند خراسان جنوبی به بازارهای کشور و جهان عرضه شود.
در کنار ظرفیت طلا، چه ظرفیتهای دیگری میتواند در برند اقتصادی استان نقش داشته باشد؟
خراسان جنوبی فقط طلای فلزی ندارد. ما طلای سرخ را نیز داریم؛ زعفران قائنات که در کشور و جهان شناخته شده است، زرشک، گل نرگس، خرما و گیاهان دارویی از دیگر ظرفیتهای استان هستند. اگر بتوانیم زنجیره تولید، فرآوری و صادرات این محصولات را در استان تکمیل کنیم، ارزش افزوده بسیار بیشتری نصیب مردم استان خواهد شد.
هدف ما این است که مواد خام از استان خارج نشود و تا جای ممکن فرآوری و تولید محصول نهایی در داخل خراسان جنوبی انجام شود.
در پایان اگر نکتهای درباره آینده اقتصادی استان و نقش رسانه دارید، بفرمایید.
عرصه پیشرفت و توسعه، عرصهای بینهایت است. ما نمیتوانیم بگوییم به یک نقطه رسیدیم و دیگر باید متوقف شویم. همه استانها در حال تلاش هستند و ما باید بیشتر تلاش کنیم تا هم عقبماندگیهای گذشته جبران شود و هم از فرصتهایی که امروز در اختیارمان قرار گرفته، حداکثر استفاده را ببریم. در این مسیر رسانه نقش بسیار مهمی دارد.
از همه اصحاب رسانه تشکر میکنم و معتقدم رسانه همسو با سیاستهای اقتصادی و توسعهای دولت میتواند به پیشبرد اهداف اقتصادی، افزایش رضایتمندی مردم و امیدآفرینی کمک کند.
امروز بیش از هر زمان دیگری به امید، امیدآفرینی، انسجام، تقویت قدرت و انسجام درونی مردم نیاز داریم. اگر رسانه ظرفیتهای واقعی کشور و استان را به درستی برای مردم تبیین کند و در کنار نقد مسائل، اقدامات و فرصتهای اقتصادی را نیز به جامعه معرفی کند، میتواند نقش مهمی در توسعه استان داشته باشد.