پیام خراسان - هشتم مهرماه در تقویم فرهنگ و ادب ملی ایران، روز گرامیداشت عارف، حکیم و شاعری جهانشمول است، مولانا جلالالدین محمد بلخی، که منظومه فکریاش پیوندی ناگسستنی میان مبانی شریعت، حقایق طریقت و معارف قرآنی برقرار ساخت و با سرایش مثنوی معنوی و دیوان شمس، یکی از بیبدیلترین میراثهای حکمت، اخلاق و معنویت بشری را به یادگار نهاد.
هشتم مهرماه در تقویم فرهنگ و ادب ملی ایران، روز گرامیداشت عارف، حکیم و شاعری جهانشمول است، مولانا جلالالدین محمد بلخی، که منظومه فکریاش پیوندی ناگسستنی میان مبانی شریعت، حقایق طریقت و معارف قرآنی برقرار ساخت و با سرایش مثنوی معنوی و دیوان شمس، یکی از بیبدیلترین میراثهای حکمت، اخلاق و معنویت بشری را به یادگار نهاد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما ، جلالالدین محمد بلخی، ملقب به «مولوی»، شخصیتی فراتر از مرزهای جغرافیایی و ادوار تاریخی است. او که مدارج عالی فقه، کلام و علوم دینی را تا مسند فتوا و تدریس در قونیه پیموده بود، پس از واقعه عظیم دیدار با شمس تبریزی، به ادراک عمیقتری از توحید و عشق ربانی دست یافت؛ دگرگونی روحی سترگی که ثمره آن، فوران حکمت و اشراق در قالب شعر پارسی بود.
او با پیوند دادن عقلانیت شریعت به زلال معرفت و عرفان ناب توحیدی، آینهدار حقیقت انسانی شد و با میراثی جهانشمول، مرزهای زبان و جغرافیا را درنوردید تا آدمی را از ظلمات خودبینی به نور یقین رهنمون سازد.
اثر سترگ او، «مثنوی معنوی»، به تعبیر حکیمان و شارحان، «قرآن در زبان پهلوی» و دانشنامهای جامع از اصول سلوک، روانشناسی دینی، تمثیلهای تربیتی و اخلاق اسلامی است.
مولانا در نینامه، مطلع درخشان مثنوی، حکایت غربت روح انسانی در عالم خاکی و اشتیاق بازگشت به اصل خویش (إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ) را واگویه میکند. او عشق حقیقی را نهیک عاطفه سرکش و زودگذر، بلکه موتور محرکه تکامل روحی، داروی کبر و غرور، و یگانه طریق تقرب به ذات احدیت برمیشمارد: «شاد باشای عشق خوشسودای ما /ای طبیب جمله علتهای ما»
در عصر کنونی که انسان گرفتار در گرداب مادهگرایی و بحرانهای روحی و معرفتی است، بازخوانی پیامهای مولانا بیش از پیش اهمیت مییابد.
آموزههای او درباره رهایی از قفس نفس اماره، مدارا و همزیستی مبتنی بر کرامت انسانی، نفی خودپسندی و تعصبهای کور، و پناه بردن به معنویت اصیل و توحیدمحور، پاسخی درمانبخش به اضطرابهای بنیادین انسان مدرن است.
برای آشنایی تحلیلی، عمیق و مستند با منظومه فکری و سیر سلوک مولانا، آثار زیر پیشنهاد میشود:
«پلهپله تا ملاقات خدا»؛ تالیف ماندگار دکتر عبدالحسین زرینکوب (انتشارات علمی)؛ روایتی روان، دقیق و جامع از سیر تحول روحی، حیات و اندیشه مولانا.
«ِسرّ نی»(در دو جلد)؛ اثر پژوهشی و عمیق دکتر عبدالحسین زرینکوب (انتشارات علمی)؛ نقد، تحلیل و شرح مضامین بلند مثنوی معنوی.
«شرح جامع مثنوی معنوی»(هفت جلدی)؛ به اهتمام کریم زمانی(انتشارات اطلاعات)؛ اثری کاربردی و تفصیلی برای رمزگشایی از ابیات و تمثیلهای مثنوی بر پایه آیات قرآن و احادیث نبوی.
«بحر در کوزه»؛ اثر تحلیلی و ژرف دکتر عبدالحسین زرینکوب (انتشارات علمی)؛ نقدی ساختاری و معنایی بر داستانها و تمثیلات مثنوی معنوی.
«میناگر عشق»؛ تالیف دکتر کریم زمانی (انتشارات نیلوفر)؛ شرح موضوعی و مفهومی بر پایههای فکری، عرفانی و جهانبینی مولانا در مثنوی.
«شکوه شمس»؛ اثر پژوهشی آنهماری شیمل با ترجمه حسن لاهوتی (انتشارات علمی و فرهنگی)؛ نگاهی عمیق، منصفانه و خاورشناسانه به سیر اندیشه و تصویرسازیهای عرفانی مولانا.
بزرگداشت مولانا جلالالدین بلخی، صرفاً تجلیل از قلهای در تاریخ ادبیات منظوم فارسی نیست؛ بلکه تذکری تاریخی برای بازگشت به جانمایه فرهنگ ایرانی–اسلامی است.
بزرگداشت مولانا، تجدید پیمان با ریشههای غنی حکمت، اخلاق و توحید در قلمرو فرهنگ و زبان فارسی است. نوای جانسوز نیِ او پس از گذشت هشت قرن، همچنان انسان غفلتزده را به اصل آسمانی خویش، رهایی از قفس تعلقات خاکی و رسیدن به آرامش پایدار در پرتو عبودیت و اخلاص فرا میخواند.
طنین نایِ مولانا هنوز در گوش زمانه میپیچد و انسان گمگشته امروز را به خودشناسی، پیراستگی جان و ادراک ژرف حقیقت هستی فرامیخواند.