پیام خراسان - نخستین گردهمایی بررسی و تحلیل چالش‌های زنجیره تأمین و توسعه صنعت چاپ و بسته‌بندی با هدف بررسی چالش‌ها، فرصت‌ها و راهکار‌های توسعه زنجیره تأمین و صنایع چاپ و بسته‌بندی برگزار شد،که جمعی از فعالان صنعت چاپ به طرح نکات و موضوعات خود درباره زنجیره تامین و توسعه صنعت چاپ پرداختند.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ، نخستین گردهمایی بررسی و تحلیل چالش‌های زنجیره تأمین و توسعه صنعت چاپ و بسته‌بندی به همت اتحادیه صنف چاپخانه‌داران و صحاف تهران و اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ ایران در اتاق بازرگانی تهران برگزار شد.
ابتدای این نشست بابک عابدین، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ و بسته‌بندی ایران، با اشاره به مهم‌ترین مشکلات فعلی این صنعت گفت: مهم‌ترین موضوعی که امروزه صنعت چاپ با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، مواد مصرفی، به‌خصوص در بخش سلولزی و مشخصاً کاغذ و مقواست، در بحث زنجیره ارزش و قیمت تمام‌شده، حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد قیمت تمام‌شده یک کالای بسته‌بندی به مواد اولیه مربوط می‌شود. بنابراین، چالش اصلی ما در این بخش، نبود ثبات در نرخ این کالاهاست.
عابدین با اشاره به نوسانات شدید بازار کاغذ و مقوا افزود: شرایط بازار به‌گونه‌ای شده که می‌توان آن را به یک وضعیت عجیب و غیرقابل پیش‌بینی تشبیه کرد؛ به‌عنوان مثال، ساعت حدود ۱۱ صبح، با تغییر نرخ ارز، کاغذ در بازار قیمت‌گذاری می‌شود، اما ساعت دو بعدازظهر همان کاغذ دیگر در بازار موجود نیست. گویی کاغذ تبدیل به عصا می‌شود و دوباره در دست توزیع‌کنندگان عمده قرار می‌گیرد تا روز بعد، با مشخص شدن دوباره نرخ دلار، مجدداً به بازار برگردد و با نرخ جدید به فروش برسد.
وی ادامه داد: این در حالی است که حتی در شرایطی که نرخ ارز مثلاً از ۲۵ به محدوده‌های بالاتر نزدیک شده، شاهد بوده‌ایم که طی دو یا سه هفته، کاغذ با نرخ‌هایی بسیار متفاوت از نرخ واقعی ارز عرضه شده است؛ به‌عنوان مثال، کاغذ با نرخ دلار ۴۰۰ هزار تومان محاسبه شده، در حالی که مبنای قبلی آن حدود ۲۰۰ هزار تومان بوده است.
عابدین با انتقاد از نبود انسجام در بدنه صنعت چاپ و بسته‌بندی گفت: متأسفانه در بدنه صنعت چاپ و بسته‌بندی هنوز انسجام لازم ایجاد نشده است تا بتوانیم به‌عنوان یک مجموعه واحد درباره مسائل و مشکلات این زنجیره صحبت و از منافع صنعت دفاع کنیم.
وی افزود: خیلی‌ها صنعت چاپ و بسته‌بندی را صنایع پایین‌دستی می‌دانند، اما من معتقدم ما صنایع بالادستی هستیم؛ زیرا این صنعت تقاضا را در بازار ایجاد می‌کند. وقتی تقاضای ما وجود نداشته باشد، بسیاری از بخش‌های دیگر که برای تأمین نیاز ما فعالیت می‌کنند نیز نمی‌توانند در بازار زنده بمانند.
به گفته عابدین، در واقع، چاپ و بسته‌بندی در نقطه بسیار مهمی از زنجیره قرار دارد و اگر این بخش تضعیف شود، آثار آن در بخش‌های مختلف زنجیره تأمین و تولید دیده خواهد شد.
عابدین در ادامه به وضعیت بازار کاغذ و مقوا اشاره کرد و گفت: مشکلی که امروز به وجود آمده این است که در بخشی از زنجیره تأمین، یعنی واردکنندگان کاغذ، توزیع‌کنندگان و فعالان حوزه بازرگانی، انسجام بیشتری شکل گرفته است؛ در حالی که چنین انسجامی در بخش چاپ و بسته‌بندی وجود ندارد.
وی افزود: واردکنندگان عمده کاغذ و مقوا نوعی انسجام میان خود ایجاد کرده‌اند و قیمت کاغذ در بازار تقریباً با یک رویه مشخص عرضه می‌شود. به‌عنوان نمونه، مقوای ایندربرد که روز گذشته حدود ۵۲۰ تا ۵۳۰ هزار تومان قیمت داشت، در مقطعی فروش آن به‌طور کامل متوقف شد.
عابدین با بیان اینکه درباره کاغذ نیز امروز اختلاف قیمت‌ها بسیار محدود است و گاهی نهایتاً با اختلاف ۱۰ تا ۲۰ هزار تومان می‌توان همان کالا را خریداری کرد، گفت: این نشان می‌دهد که در بازار کاغذ و مقوا، نوعی انسجام در سمت عرضه وجود دارد و کالا با قیمت‌هایی نزدیک به یکدیگر عرضه می‌شود.
وی تأکید کرد: در چنین شرایطی، ما عملاً اختیار چندانی برای اعتراض یا اثرگذاری بر قیمت نداریم؛ زیرا عرضه در اختیار تعداد محدودی از فعالان است و تقاضا نیز بالاست. بنابراین، امکان تعیین نرخ روزانه برای کاغذ و مقوا وجود دارد.
عابدین در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نحوه قیمت‌گذاری و صدور فاکتور در بازار کاغذ گفت: موضوع دیگری که فکر می‌کنم همه دوستان در جریان آن هستند، تفاوت میان مبلغ درج‌شده در فاکتور و مبلغ واقعی پرداختی است، گاهی فاکتور‌هایی برای چاپخانه‌داران صادر می‌شود که قیمت کاغذ در آنها مثلاً به ازای هر کیلو ۱۳۰ هزار تومان ثبت شده، اما مابه‌التفاوت آن تا قیمت واقعی، که ممکن است به ۵۰۰ یا ۵۵۰ هزار تومان برسد، از طریق حساب‌های دیگر دریافت می‌شود.
او افزود: این مابه‌التفاوت ممکن است به شکل افزایش وزن کاغذ در فاکتور یا دریافت مبلغی خارج از فاکتور اتفاق بیفتد و فکر می‌کنم بسیاری از دوستان حاضر در این جمع با چنین مسئله‌ای مواجه بوده‌اند.
عابدین تصریح کرد: اگر کاغذ با یک نرخ مشخص وارد کشور شده است، من نمی‌گویم سود بازرگانی و هزینه تأمین مالی و قدرت خرید بازرگان باید از بین برود؛ اما دیگر نباید کاغذ با نرخ‌هایی معادل دو برابر نرخ ارز محاسبه شود، صرفاً به این دلیل که عرضه در اختیار تعداد محدودی است و تقاضا نیز وجود دارد.
وی با اشاره به رفتار برخی فعالان صنعت اظهار کرد: بسیاری از ما وقتی به‌صورت فردی و انفرادی فکر می‌کنیم، ممکن است منافع خودمان را در اولویت قرار دهیم. برای مثال، ممکن است فردی کارت بازرگانی داشته باشد، سهمیه‌ای برای خود ایجاد کرده باشد و کاغذ و مقوای مورد نیاز پروژه‌های خودش را تأمین کند.
عابدین ادامه داد: در چنین شرایطی، وقتی مواد اولیه مورد نیاز خودمان را با قیمت بازار تأمین کرده‌ایم، ممکن است دیگر انگیزه‌ای نداشته باشیم که برای کاهش قیمت و بهبود شرایط برای سایر فعالان صنعت تلاش کنیم.
وی گفت: حتی خود من نیز اگر در چنین شرایطی قرار بگیرم، ممکن است بگویم وقتی برای پروژه‌های خودم کاغذ و مقوا دارم و آن را با همین نرخ محاسبه می‌کنم، چرا باید برای دیگران وارد میدان شوم و تلاش کنم قیمت را پایین بیاورم؟
او تأکید کرد: به نظر من بخشی از مشکل به همین تفکر شخصی و فردی بازمی‌گردد؛ یعنی در شرایطی که انسجام لازم وجود ندارد، منافع جمعی فدای منافع فردی می‌شود.
عابدین در ادامه با اشاره به قیمت مقوای ایندربرد گفت: برای مقوای ایندربرد، قیمت حدود ۵۸۰ دلار مطرح است و در شرایط مختلف، میانگین قیمت تحویل آن حدود ۸۹۰ دلار عنوان می‌شود، قیمت حمل یک تراک ۲۲ تنی تا تهران نیز حدود ۵ هزار دلار است. بنابراین، وقتی هزینه‌های مختلف واردات، حمل، تأمین مالی و سایر هزینه‌ها را در نظر می‌گیریم، باید بررسی شود که قیمت نهایی کالا بر چه مبنایی تعیین می‌شود.
او ادامه داد: امروز اگر قیمت را به دلار محاسبه کنیم، باید مشخص باشد که این کالا با چه نرخ ارزی وارد شده، چه میزان هزینه به آن اضافه شده و نهایتاً قیمت تمام‌شده آن برای مصرف‌کننده چقدر است.
عابدین در ادامه به فرآیند تخصیص ارز و ثبت سفارش اشاره کرد و گفت: در این بخش نیز شرایط طی سال‌های اخیر تغییر کرده است. من وارد جزئیات فعالیت چاپخانه‌دار نمی‌شوم، اما در حوزه تخصیص ارز، امروز ممکن است تخصیص‌ها با فاصله‌های ۱۰، ۲۰ یا حتی ۳۰ روزه انجام شود و در مجموع فرآیند طولانی‌تری شکل بگیرد.
وی افزود: بسیاری از فعالان ما نیز مواد اولیه را به‌صورت مدت‌دار خریداری می‌کنند؛ برای مثال، چهارماهه، پنج‌ماهه یا شش‌ماهه و حتی به‌صورت روزشمار. در مقطعی، چک‌ها و تخصیص‌ها نیز به‌تدریج به‌روز شدند و از دوره‌های طولانی‌تر به دوره‌های هفتگی و روزانه نزدیک شدند.
عابدین ادامه داد: ثبت سفارش نیز در مقاطعی باز و بسته می‌شود، همین چند روز پیش، سهمیه باز شد و امکان ثبت سفارش فراهم شد. اما در کنار این فرآیند، افرادی نیز هستند که مانند خرید خودرو، پشت کامپیوتر می‌نشینند و سهمیه‌ها را به‌سرعت ثبت سفارش می‌کنند.
وی با اشاره به تجربه حضور در دفتر یکی از مسئولان این حوزه گفت: ما در دفتر آقای ترحمی بودیم و خود ایشان نیز در جریان فرآیند تخصیص ارز قرار داشتند. بنابراین، این مسائل در فرآیند تأمین مواد اولیه و واردات باید به‌صورت دقیق مورد بررسی قرار گیرد.
عابدین همچنین با اشاره به نرخ ارزی که برای واردات برخی مواد اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرد، گفت: بخشی از این کالا‌ها با نرخی پایین‌تر از نرخ ارز آزاد وارد می‌شوند و در برخی موارد، نرخ‌هایی در محدوده ۱۶۰، ۱۷۰، ۱۸۰ یا ۱۹۰ هزار تومان مطرح است؛ در حالی که نرخ ارز در بازار مبادله‌ای یا آزاد متفاوت است.
وی تأکید کرد: مجموعه این شواهد نشان می‌دهد که در نقطه تأمین کاغذ و مقوا، نوعی همبستگی و انسجام در زنجیره تأمین وجود دارد، اما در بخش چاپ و بسته‌بندی چنین انسجامی شکل نگرفته است.
عابدین در ادامه گفت: البته تعدادی از واحد‌های تولیدی ما آن‌قدر قوی هستند که خودشان نیازهایشان را تأمین می‌کنند و توانسته‌اند برای مواد اولیه مورد نیاز خود راهکار‌هایی پیدا کنند. اما ما باید به کل صنعت چاپ و بسته‌بندی نگاه کنیم، نه فقط به واحد‌های بزرگ و قدرتمند.
وی افزود: امروز باید توجه داشته باشیم که هرچه صنعت چاپ و بسته‌بندی ضعیف‌تر شود، همه ما در مجموع ضعیف‌تر خواهیم شد. در مقابل، هرچه این صنعت قوی‌تر و پویاتر باشد، طبیعتاً امکان توسعه بیشتری نیز فراهم خواهد شد.
عابدین با اشاره به پیشنهاد‌های خود برای حل مشکلات صنعت گفت: من پیشنهاد‌هایی دارم، اما نمی‌خواهم تمام زمان جلسه را به بیان آنها اختصاص دهم. به نظرم ابتدا باید درباره مسائل و مشکلات موجود گفت‌و‌گو کنیم تا ببینیم چه ایده‌ها و راه‌حل‌هایی می‌توان از این نشست استخراج کرد.
وی افزود: پس از آن می‌توانیم این موضوعات را در سطح کلان و با حضور تعداد بیشتری از فعالان صنعت و همچنین نمایندگان سازمان‌ها و دستگاه‌های تصمیم‌گیر پیگیری کنیم.
او در پایان تأکید کرد: هدف این است که از چنین نشست‌هایی، ایده‌ها و راهکار‌های عملی بیرون بیاید و بتوانیم با انسجام بیشتر، مسائل زنجیره تأمین، قیمت مواد اولیه و توسعه صنعت چاپ و بسته‌بندی را در سطوح بالاتر دنبال کنیم.
در ادامه این نشست دیگر حاضران درباره چالش‌ها، فرصت‌ها و راهکار‌های توسعه زنجیره تأمین و صنایع چاپ و بسته‌بندی ،به طرح نکات و موضوعات خود درباره زنجیره تامین و توسعه صنعت چاپ پرداختند تا با ایجاد یک اتحاد و سازوکار مشترک میان فعالان صنعت چاپ، بخشی از مشکلات تأمین مواد اولیه و نوسانات بازار کاغذ و مقوا مدیریت شود.