پیام خراسان - آیین یکصد و پنجمین سالگرد شهادت افسر وطن دوست، کلنل محمدتقی خان پسیان در مجموعه فرهنگی تاریخی نادری مشهد برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، رضا سلیمان نوری، خراسان‌پژوه در این مراسم که به همت مجموعه تاریخی فرهنگی نادری و انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان برگزار شد، با اشاره به مفهوم جان‌فدایی و پیوند آن با زندگی این شخصیت تاریخی، گفت: اگر بخواهیم جان‌فدایی را به معنای واقعی کلمه تعریف کنیم، کلنل پسیان یکی از مصادیق برجسته آن و نخستین جانفدای سده ۱۴ شمسی است. او شخصیتی بود که ایران را بر تمام منافع مادی و فردی و حتی جان خود مقدم می‌دانست.
وی ادامه داد: بررسی پیشینه خاندان پسیان نشان می‌دهد، که حفظ تمامیت ارضی و دفاع از ایران در میان آنان اهمیت ویژه‌ای داشته است. حداقل ۷ نفر از افراد اعضای خانواده کلنل پسیان، از جمله دو پدربزرگ، پدر، برادر و عموزاده وی در جنگ‌های مختلف دوران حکومت قاجارها، چون جنگ‌های ایران و روسیه تزاری، حوادث مرتبط با جدایی هرات، فتنه باب و فتنه انگلیسی‌ها در جنوب ایران به شهادت رسیدند. این پیشینه خانوادگی، زمینه‌ای برای درک روحیه ملی‌گرایانه و فداکاری کلنل پسیان فراهم می‌کند.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان گفت: ایجاد نخستین سیلوی گندم مشهد، اصلاح ساختار اداری آستان قدس رضوی، طراحی روشنایی خیابان‌های مشهد و ایجاد نخستین مرکزی برای سامان‌دهی افراد بی‌خانمان و معتادان را در کارنامه دارد.
سلیمان نوری افزود: در یکی از تابلو‌های نصب‌شده در این محل، سخنان رهبر شهید انقلاب، درباره کلنل پسیان نصب شده و از او به‌عنوان شهیدی یاد شده که در دوره حضور قدرت‌های خارجی در خراسان برای بهبود اوضاع برخاست و جان خود را از دست داد. استفاده از عنوان «شهید» برای کلنل پسیان ه جایگاه والای او را در اندیشه رهبر شهید نشان می‌دهد. پرسش این است که چرا با وجود چنین جایگاهی، اقدامات عملی برای معرفی و پاسداشت نام او در شهر مشهد به سرانجام نرسیده است.
این نویسنده آثار هویتی خراسان با انتقاد از اجرایی نشدن وعده نامگذاری خیابانی به نام کلنل پسیان در مشهد، بیان کرد: در سال نخست فعالیت شورای پنجم شهر مشهد، وعده داده شد خیابانی به نام شهید پسیان نامگذاری شود، اما هنوز این امر محقق نشده است. پرسش من این است که چرا خیابانی به نام کلنل پسیان در مشهد وجود نداشته باشد، شخصیتی که در تاریخ خراسان و فرهنگ ایثار و شهادت این منطقه جایگاه دارد و نام او با بخشی از تاریخ معاصر مشهد گره خورده است. به طور مثال می‌توان خیابان مجاور آرامگاه را که نام کنونی اش تناسبی با تاریخ و هویت مشهد ندارد به نام شهید کلنل پسیان نامگذاری کرد.
سلیمان نوری با خطاب قرار دادن اعضای کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر مشهد، خواستار توجه بیشتر به نامگذاری معابر به نام شهدای تاریخی خراسان شد و گفت: اگر واقعاً به دنبال پاسداشت جایگاه شهدا هستیم، باید در عمل نیز برای معرفی آنها اقدام کنیم. چرا خیابان‌ها و بلوار‌های شهر به نام این شخصیت‌ها نامگذاری نمی‌شوند، چرا نام بلوار رضا به نام واقعی و تاریخی آن، یعنی شهید رضا سوزنچی کاشانی بازنمی‌گردد؟ اگر متولیان فرهنگ ایثار و شهادت برای پاسداشت جایگاه شهدا اقدام نکنند، نمی‌توان انتظار داشت دیگران نیز این مسئولیت را بر عهده بگیرند. حفظ حرمت چنین شخصیت‌هایی، مستلزم توجه عملی به جایگاه آنان در تاریخ و هویت شهر مشهد است.
کلنل پسیان؛ تا لحظه جان‌باختن حاکم قانونی خراسان بود
یوسف متولی حقیقی استاد دانشگاه فردوسی مشهد نیز در این مراسم با تشریح آخرین روز‌های زندگی کلنل محمدتقی‌خان پسیان و تحولات سیاسی منتهی به کشته شدن او، به بررسی اتهام تمرد از حکومت مرکزی و ادعای تجزیه‌طلبی این شخصیت تاریخی پرداخت و گفت: این موضوع که پسیان در برابر حکومت مرکزی ایستاده و قصد جداکردن خراسان از ایران را داشته باید با اسناد تاریخی بررسی کرد. کلنل تا لحظه جان‌باختن، به‌صورت قانونی و رسمی حاکم خراسان بود و هیچ سندی مبنی بر صدور حکم عزل او از سوی قوام‌السلطنه در دست نیست.
متولی حقیقی اضافه کرد: قوام به سردار معزز و شوکت‌الملک نامه نوشته و از آنان خواسته بود با کلنل مقابله کنند، اما سندی مبنی بر ابلاغ مستقیم حکم عزل به کلنل وجود ندارد. بنابراین، نمی‌توان بدون توجه به این اسناد و شرایط تاریخی، اقدامات او را صرفاً تمرد از حکومت مرکزی دانست.
وی افزود: اینکه فردی از تبریز به خراسان بیاید و در مدت کمتر از یک سال بخواهد این منطقه را از ایران جدا کند، ادعایی است که باید با شواهد تاریخی سنجیده شود. کلنل پسیان برای میهن خود مبارزه کرد و در نهایت نیز در راه آن جان باخت.
تشریح نحوه بازشناسی قبر کلنل از سوی احمد اشراقی، مدیر اسبق مجموعه نادری، شعرخوانی فریده پسیان نوه برادر کلنل و اهدای گل بر مزار این شهید والامقام پایان بخش آیین یکصد و پنجمین سالگرد شهادت کلنل پسیان بود که به همت مجموعه تاریخی فرهنگی نادری و انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان برگزار شد.