پیام خراسان - پیش‌بینی سوخت جایگزین، تجهیز بیمارستان‌ها به امکانات پشتیبان، کاهش وابستگی زیرساخت‌های حیاتی به یکدیگر و اجرای مانور‌های تخصصی برای افزایش آمادگی دستگاه‌های اجرایی در خراسان رضوی اجرا میشود.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی ، همزمان با هفته پدافند غیرعامل، مدیرکل پدافند غیرعامل خراسان رضوی، دیشب در برنامه در گفت‌وگوی ویژه خبری صدا و سیمای خراسان رضوی با اشاره به اهمیت آمادگی در برابر تهدیدات و کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی گفت: پدافند غیرعامل مجموعه‌ای از اقدامات غیرمسلحانه در برابر حملات دشمن است که با هدف حفظ جان انسان‌ها، کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و تداوم ارائه خدمات ضروری انجام میشود.
یاوری با بیان اینکه پدافند غیرعامل صرفاً به معنای مقابله با تهدید نیست، اظهار کرد: هدف این است که در صورت بروز آسیب، زیرساخت‌ها بتوانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن ترمیم شوند و خدمات ضروری به مردم ادامه پیدا کند.
وی در تشریح تفاوت پدافند غیرعامل و مدیریت بحران افزود: هر دو حوزه دارای چرخه پیشگیری، آمادگی، مقابله، بازسازی و بازتوانی هستند، اما تفاوت اصلی آنها در منشأ وقوع بحران است؛ در مدیریت بحران با حوادث طبیعی و انسان‌ساخت غیرعمدی مواجه هستیم، در حالی که در پدافند غیرعامل، تهدید ناشی از اقدامات عمدی و خصمانه دشمن است.
۲۳ سال فعالیت پدافند غیرعامل؛ پیشرفت‌ها و فاصله تا اهداف
مدیرکل پدافند غیرعامل خراسان رضوی با اشاره به تأسیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در سال ۱۳۸۲ گفت: در ۲۳ سال گذشته اقدامات قابل توجهی در این حوزه انجام شده، اما همچنان با اهداف و آرمان‌های مورد انتظار فاصله داریم و در برخی بخش‌ها نیز سهل‌انگاری‌هایی وجود داشته است.
وی با اشاره به تجربه جنگ تحمیلی و عملکرد بخش‌های مختلف کشور در حفظ خدمات عمومی تصریح کرد: یکی از نمونه‌های موفق، عملکرد سازمان صداوسیما در حفظ پخش برنامه‌های رسانه ملی با وجود آسیب به تعدادی از فرستنده‌ها بود. در خراسان رضوی نیز با پیش‌بینی فرستنده‌ها و استودیو‌های جایگزین، زمینه استمرار پخش برنامه‌ها فراهم شد.
پیش‌بینی برنامه عملیاتی برای دستگاه‌های خدمات‌رسان
یاوری با اشاره به برنامه‌ریزی برای دستگاه‌های خدمات‌رسان استان اظهار کرد: برای دستگاه‌های مختلف، طرح عملیاتی یا اکشن‌پلن تدوین شده تا وظایف آنها در مراحل پیشگیری، آمادگی و مقابله مشخص باشد.
وی پراکندگی تجهیزات و تأسیسات، حفاظت از زیرساخت‌ها، انتقال برخی تجهیزات به فضا‌های ایمن و پیش‌بینی امکانات جایگزین را از جمله اقدامات مهم پدافند غیرعامل برشمرد.
آمادگی بیمارستان‌ها برای تداوم خدمات درمانی
مدیرکل پدافند غیرعامل خراسان رضوی با تأکید بر اهمیت مراکز درمانی در شرایط اضطراری گفت: بیمارستان‌ها باید حتی در صورت قطع زیرساخت‌های انرژی و آب، امکان ادامه فعالیت داشته باشند.
به گفته وی، بیمارستان‌های استان به مولد‌های برق پشتیبان مجهز شده‌اند تا در صورت خروج یک مولد از مدار، تجهیزات جایگزین وارد مدار شوند. همچنین ذخایر آب آشامیدنی و بهداشتی و سوخت مورد نیاز برای گرمایش در این مراکز پیش‌بینی شده است.
وی افزود: پیش‌بینی بیمارستان‌های جایگزین و بیمارستان‌های صحرایی نیز از دیگر برنامه‌های این حوزه است و برای استقرار سریع این مراکز در مکان‌های مورد نیاز، برنامه‌ریزی و تمرین‌هایی انجام شده است.
ذخایر مناسب سوخت و پیش‌بینی انرژی جایگزین در استان
یاوری با اشاره به اهمیت تأمین انرژی در فصل سرما و شرایط اضطراری اظهار کرد: در برخی شهرستان‌هایی که احتمال بروز محدودیت در تأمین گاز وجود دارد، ذخیره سوخت جایگزین پیش‌بینی شده است.
وی افزود: تأمین وسایل گرمایشی غیرگازسوز برای اصناف و بازار و همچنین عرضه سیلندر گاز مایع از جمله اقداماتی است که برای ایجاد امکان استفاده از منابع جایگزین انرژی در نظر گرفته شده است.
مدیرکل پدافند غیرعامل استان با اطمینان‌بخشی درباره وضعیت ذخایر سوخت تصریح کرد: در حال حاضر از نظر تأمین سوخت جایگزین شامل گازوئیل، نفت و مازوت برای نیروگاه‌ها و مراکز مورد نیاز، مشکل خاصی در استان وجود ندارد و ذخایر در وضعیت مطلوبی قرار دارند.
وی با این حال خاطرنشان کرد: به دلیل فاصله استان از مراکز تولید و محدودیت ظرفیت ناوگان انتقال سوخت، ممکن است در زمان افزایش تقاضا، توزیع با چالش‌هایی مواجه شود؛ بنابراین صرفه‌جویی و مدیریت مصرف همچنان ضرورت دارد.
کاهش وابستگی زیرساخت‌های حیاتی به یکدیگر
یاوری یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی پدافند غیرعامل را میزان وابستگی زیرساخت‌ها به یکدیگر دانست و گفت: میزان وابستگی بخش‌هایی مانند تأمین آب به برق، ارتباطات به انرژی و نظام بانکی به زیرساخت‌های دیجیتال بررسی میشود تا این وابستگی‌ها کاهش یابد.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه تأمین آب شرب اظهار کرد: تجهیز چاه‌های آب به دیزل‌ژنراتور و ایجاد تغییرات ساختاری در شبکه انتقال و توزیع آب از جمله اقدامات صورت‌گرفته است.
به گفته وی، استفاده از مخازن ذخیره آب در ارتفاعات و انتقال ثقلی آب به مناطق تحت پوشش، این امکان را فراهم می‌کند که حتی در صورت قطع برق، بخشی از فرایند تأمین و توزیع آب بدون وابستگی مستقیم به پمپاژ برقی ادامه پیدا کند.
پدافند غیرعامل مردم‌محور؛ ضرورت مشارکت شهروندان
مدیرکل پدافند غیرعامل خراسان رضوی با تأکید بر نقش مردم در موفقیت برنامه‌های این حوزه گفت: بدون مشارکت مردم، اجرای اقدامات پدافند غیرعامل امکان‌پذیر نیست.
وی با اشاره به شعار امسال پدافند غیرعامل، «پدافند مردم‌محور، ایران پایدار»، از اجرای پویش «هر ایرانی، یک همیار پدافند» خبر داد و افزود: ارتباط با مردم از طریق رسانه ملی، فضای مجازی، کارگروه‌های تخصصی و شبکه‌های محلی در شهرستان‌ها دنبال میشود.
یاوری همچنین درباره اطلاع‌رسانی در شرایط اضطراری اظهار کرد: برای استمرار اطلاع‌رسانی، استفاده از فرستنده‌های رادیویی جایگزین و ظرفیت مساجد و شبکه‌های محلی پیش‌بینی شده است تا در صورت اختلال در ارتباطات سراسری، اطلاع‌رسانی در سطح محلات ادامه پیدا کند.
مانورها؛ فرصتی برای شناسایی نقاط ضعف و اصلاح نواقص
وی در پاسخ به انتقاد‌ها درباره نمایشی بودن برخی مانور‌های پدافند غیرعامل گفت: تلاش ما این است که تمرین‌ها تا حد امکان به شرایط واقعی نزدیک باشند. این تمرین‌ها علاوه بر افزایش آمادگی نیروها، باعث می‌شوند رفتار صحیح در شرایط اضطراری به یک مهارت عملی تبدیل شود.
یاوری با اشاره به یکی از نتایج ملموس مانور‌های برگزارشده در استان بیان کرد: در یکی از تمرین‌های مشترک در یک نیروگاه مشخص شد اتصالات و اندازه شیر‌های هیدرانت تأسیسات با تجهیزات خودروهای آتش‌نشانی مطابقت ندارد و امکان اتصال مستقیم شیلنگ‌ها وجود ندارد.
وی افزود: پس از شناسایی این نقص، مبدل‌های مورد نیاز در شیر‌های هیدرانت نیروگاه‌ها مستقر شد تا در شرایط واقعی عملیات اطفای حریق با مشکل مواجه نشود.
مدیرکل پدافند غیرعامل استان همچنین از اجرای مانور بزرگ حوادث طبیعی در مشهد در دی‌ماه ۱۴۰۴ خبر داد و گفت: این مانور با مشارکت دستگاه‌های مختلف و بدون اختصاص اعتبار مستقل برگزار شد و مجموعه‌هایی مانند صداوسیما، هلال‌احمر و بنیاد مسکن دستاورد‌های قابل توجهی در آن ثبت کردند.
اختصاص بخشی از اعتبارات دستگاه‌ها به طرح‌های پدافند غیرعامل
یاوری با اشاره به ظرفیت قانونی تأمین مالی طرح‌های پدافند غیرعامل گفت: بر اساس اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل و تأکیدات قانون بودجه، دستگاه‌های اجرایی می‌توانند تا دو درصد اعتبارات خود را با رعایت ضوابط مربوط در این حوزه هزینه کنند.
وی افزود: اداره کل پدافند غیرعامل استان با تعیین اولویت‌ها و هماهنگی با دستگاه‌های اجرایی، هزینه‌کرد این اعتبارات را در زمینه‌هایی مانند جایگزینی منابع انرژی، خودحفاظتی و ایمن‌سازی زیرساخت‌ها پیگیری می‌کند.
نظارت بر صنایع و زیرساخت‌های راهبردی
مدیرکل پدافند غیرعامل خراسان رضوی با اشاره به اهمیت صنایع بزرگ و راهبردی استان اظهار کرد: دارایی‌ها و زیرساخت‌های استان بر اساس شاخص‌هایی مانند اهمیت کارکرد، هزینه ایجاد، تأثیر بر امنیت ملی و امکان جایگزینی، سطح‌بندی می‌شوند.
وی افزود: برای صنایع مختلف، دستورالعمل‌های تخصصی در حوزه‌های پدافند شیمیایی، پرتوی، مواد خطرناک و حفاظت از تأسیسات تدوین شده است و میزان حفاظت و الزامات مورد نیاز متناسب با سطح اهمیت هر مجموعه تعیین میشود.
یاوری با اشاره به نظارت میدانی بر اجرای این دستورالعمل‌ها گفت: گروه‌های ارزیاب برای رصد وضعیت صنایع فعالیت می‌کنند و با همکاری بسیج ادارات، بسیج کارخانجات و مجموعه‌های کارگری، ارزیابی‌ها و تمرین‌های مشترک نیز در شهرک‌های صنعتی استان دنبال میشود.
آموزش عمومی و تخصصی برای افزایش آمادگی
وی آموزش را یکی از ارکان اصلی پدافند غیرعامل دانست و گفت: علاوه بر دوره‌های تخصصی برای کارکنان دستگاه‌های اجرایی، آموزش‌های عمومی با همکاری جمعیت هلال‌احمر و بسیج در ادارات و سطح محلات برگزار میشود.
به گفته وی، دوره‌های آموزشی برخط نیز از طریق پایگاه اینترنتی جمعیت هلال‌احمر در دسترس شهروندان قرار گرفته و برای شرکت‌کنندگان گواهی صادر میشود. همچنین دوره تربیت مدرس پدافند غیرعامل با هدف آموزش تخصصی نیرو‌های دستگاه‌های اجرایی در سال گذشته برگزار شده است.
تأکید بر هوشیاری و پیگیری اخبار از منابع معتبر
مدیرکل پدافند غیرعامل خراسان رضوی در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی گفت: آموزش‌ها و هشدار‌های پدافندی با هدف ترساندن مردم ارائه نمی‌شوند، بلکه هدف اصلی، آگاه‌سازی و آماده‌سازی جامعه برای مواجهه هوشمندانه با شرایط احتمالی است.
وی از شهروندان خواست آموزش‌های مرتبط را جدی بگیرند، دستورالعمل‌های منتشرشده را دنبال کنند و اخبار و اطلاعات مربوط به شرایط اضطراری را از رسانه ملی و منابع معتبر دریافت کنند.
پدافند غیرعامل زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که در کنار آمادگی دستگاه‌های اجرایی، زیرساخت‌های حیاتی و صنایع راهبردی، مردم نیز با آگاهی، آموزش و مشارکت فعال، به بخشی از زنجیره تاب‌آوری و پایداری استان تبدیل شوند.