پیام خراسان - مهر / نهضت توسعه عدالت آموزشی در کهگیلویه و بویراحمد با اجرای ۶۸ پروژه مدرسه‌سازی و پیشرفت فیزیکی ۶۹ درصدی دنبال می‌شود، اما ۱۲ پروژه نیمه‌تمام همچنان در انتظار تأمین اعتبار است.
مدرسه فقط یک ساختمان با چند کلاس درس نیست، نقطه آغاز فرصت‌های برابر برای کودکانی است که قرار است آینده یک جامعه را بسازن، با این وجود، در برخی مناطق کهگیلویه و بویراحمد، دانش‌آموزان همچنان با مشکلاتی مانند فرسودگی ساختمان، کمبود فضای آموزشی، مدارس سنگی و کانکسی و ضعف امکانات و تجهیزات روبه‌رو هستند، مسائلی که سال‌ها است ضرورت بازنگری در توزیع امکانات آموزشی و توسعه زیرساخت‌های مدارس را به یکی از مطالبات جدی مردم استان تبدیل کرده است.
در همین راستا، دولت چهاردهم از آذرماه ۱۴۰۳ نهضت ملی توسعه عدالت در فضاهای آموزشی و پرورشی را با مشارکت مردم در دستور کار قرار داد، طرحی که هدف اصلی آن تنها افزایش تعداد مدارس نیست، بلکه تلاش دارد نابرابری در دسترسی به فضای آموزشی استاندارد را کاهش دهد و شرایط تحصیل مناسب‌تری برای دانش‌آموزان مناطق محروم و کم‌برخوردار فراهم کند.
در این رویکرد، دولت به‌تنهایی مسئول ساخت مدارس نیست و ظرفیت خیرین، شرکت‌های اقتصادی، بانک‌ها، بنیادهای حمایتی، مجموعه‌های صنعتی و نهادهای مردمی نیز برای تأمین منابع و اجرای پروژه‌ها به میدان فراخوانده شده‌اند.
کهگیلویه و بویراحمد نیز به دلیل پراکندگی جغرافیایی جمعیت، وجود مناطق روستایی و عشایری، مدارس سنگی و کانکسی و نیاز به بازسازی بخشی از فضاهای آموزشی، یکی از استان‌هایی است که اجرای این طرح در آن اهمیت ویژه‌ای دارد.
۲۱۸ پروژه آموزشی؛ نقشه راه عدالت در کلاس‌های درس استان
بر اساس آمارهای اعلام‌شده از سوی سرپرست اداره کل حوزه نوسازی، تجهیز و توسعه مدارس کهگیلویه و بویراحمد، در چارچوب نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی، ۲۱۸ پروژه آموزشی با مجموع ۹۸۰ کلاس درس در کهگیلویه و بویراحمد تعریف شده است.
این پروژه‌ها طیف متنوعی از نیازهای آموزشی استان را در بر می‌گیرد، از جایگزینی مدارس سنگی و کانکسی گرفته تا تخریب و بازسازی ساختمان‌های فرسوده و تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام.
به گفته سرپرست نوسازی مدارس استان، از مجموع این طرح‌ها، ۱۴۳ پروژه در سامانه به مرحله بهره‌برداری رسیده و ۵۱ پروژه نیز برای افتتاح در یک مقطع زمانی مشخص هدف‌گذاری شده بود که در مقابل، ۲۴ پروژه هنوز آغاز نشده یا پیشرفت فیزیکی کمتر از ۴۰ درصد داشته‌اند.
این آمار نشان می‌دهد اگرچه بخش قابل توجهی از طرح‌ها از مرحله اجرا عبور کرده‌اند، اما همچنان بخشی از پروژه‌ها برای رسیدن به مرحله بهره‌برداری نیازمند رفع موانع اجرایی و تأمین منابع هستند.
۶۸ پروژه با پیشرفت ۶۹ درصدی؛ رتبه هشتم کشور در مدرسه‌سازی
یدالله رحمانی، استاندار کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به وضعیت پروژه‌های عمرانی حوزه آموزش اظهار کرد: در حال حاضر ۶۸ پروژه مدرسه‌سازی با میانگین پیشرفت فیزیکی ۶۹ درصد در استان در دست احداث است.
رحمانی افزود: این میزان پیشرفت ۱۲ درصد بالاتر از میانگین کشوری بوده و استان را در رتبه هشتم کشور قرار داده است.
وی با اشاره به پروژه‌های بزرگ‌مقیاس آموزشی تصریح کرد: عملیات اجرایی هشت مدرسه بزرگ ۱۲ کلاسه هنوز آغاز نشده و تعیین تکلیف این پروژه‌ها و فراهم کردن زمینه شروع عملیات اجرایی آنها از موضوعات مورد پیگیری در حوزه مدرسه‌سازی است.
رحمانی همچنین از اجرای طرح نهضت عدالت آموزشی در ۷۹ مدرسه خبر داد و گفت: روند پیشرفت این مدارس به‌صورت روزانه رصد می‌شود و تکمیل و افتتاح آنها در موعد مقرر دنبال خواهد شد.
وی با اشاره به اینکه عملکرد استان در این طرح ۱۱.۲ درصد بالاتر از متوسط کشوری است، افزود: تلاش می‌کنیم کهگیلویه و بویراحمد در جمع چهار استان برتر کشور قرار گیرد.
استاندار کهگیلویه و بویراحمد بیان کرد: در چهار سال گذشته با مشارکت خیرین، ۳۹۰ مدرسه شامل یک‌هزار و ۱۰۰ کلاس درس احداث یا بازسازی شده و ۲۰۰ کلاس درس نیز هوشمندسازی شده است.
وی اضافه کرد: در این مدت ۲۰ هزار بسته آموزشی و تجهیزات دو هنرستان به ارزش ۱۲ میلیارد تومان نیز توزیع شده است.
رحمانی اظهار کرد: سرانه فضای آموزشی در مرکز استان حدود ۴.۵ مترمربع است و حدود ۵۰ درصد فضاهای آموزشی از استاندارد مطلوب برخوردار هستند.
وی بیان کرد: این آمار در کنار وجود پروژه‌های نیمه‌تمام و مدارس نیازمند بازسازی، نشان می‌دهد که افزایش سرانه آموزشی و بهبود کیفیت فضاهای موجود باید هم‌زمان دنبال شود.
۴۶ میلیارد تومان تعهد خیرین و شرکت‌ها؛ بانک پاسارگاد و بنیاد علوی در مسیر مشارکت
یدالله رحمانی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کهگیلویه و بویراحمد اظهار کرد: بر اساس آخرین اطلاعات، ۱۲ پروژه مدرسه‌سازی در استان باقی مانده که تعیین تکلیف وضعیت اجرایی و تأمین منابع مالی آنها در دستور کار قرار گرفته است.
محمدی افزود: از مجموع این پروژه‌ها، یک طرح در شهرستان گچساران از سوی هلدینگ خلیج فارس پذیرفته شده و عملیات اجرایی آن در حال انجام است.
وی با اشاره به رایزنی‌های انجام‌شده برای تأمین اعتبار سایر پروژه‌ها بیان کرد: مذاکراتی با بنیاد علوی برای مشارکت در تکمیل طرح‌های باقی‌مانده انجام شده و همچنین از ظرفیت‌های محرومیت‌زدایی و همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور برای تأمین منابع مالی استفاده می‌شود.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کهگیلویه و بویراحمد ادامه داد: بانک پاسارگاد برای مشارکت در هشت پروژه و بنیاد علوی نیز برای همکاری در هشت پروژه مدرسه‌سازی اعلام آمادگی کرده‌اند.
وی با اشاره به برنامه استان برای تعیین وضعیت پروژه‌های نیمه‌تمام تصریح کرد: پیش‌بینی می‌شود طی یک تا دو هفته آینده وضعیت نهایی ۱۲ پروژه باقی‌مانده مشخص شود تا زمینه آغاز عملیات اجرایی طرح‌های فاقد پیمانکار و منابع مالی فراهم شود.
جذب بیش از 46 میلیارد تومان برای تکمیل مدارس استان
خلیفه خلقی‌پور، رئیس مجمع خیرین مدرسه‌ساز کهگیلویه و بویراحمد نیز اظهار کرد: در جریان رایزنی‌های اخیر با خیرین و شرکت‌های ملی در تهران، توافق‌های مؤثری برای توسعه فضاهای آموزشی و تکمیل مدارس نیمه‌تمام استان حاصل شد.
خلقی‌پور افزود: در این مذاکرات، مبلغ ۱۶ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان برای تکمیل و بهره‌برداری مدارس به تصویب رسید و همچنین یک شرکت ملی تعهد کرده است حداقل ۳۰ میلیارد تومان برای ساخت یک مدرسه اختصاص دهد.
وی ادامه داد: یکی از خیرین نیز برای تأمین اعتبار آبرسانی تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان اعلام آمادگی کرده و نماینده یکی دیگر از خیرین از پروژه‌های پیشنهادی استان بازدید کرده است.
رئیس مجمع خیرین مدرسه‌ساز کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به برنامه ساخت مدرسه ویژه دانش‌آموزان دارای اوتیسم در یاسوج بیان کرد: یکی از خیرین برای آغاز ساخت این مدرسه اعلام تعهد کرده و قرار است پیش از برگزاری جشنواره خیرین مدرسه‌ساز، عملیات کلنگ‌زنی آن انجام شود.
وی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی در توسعه فضاهای آموزشی اظهار کرد: استفاده از ظرفیت این مجموعه‌ها می‌تواند نقش مؤثری در ساخت مدارس و تکمیل پروژه‌های آموزشی استان داشته باشد.
خلقی‌پور همچنین از ضرورت تشکیل مجامع شهرستانی خیرین مدرسه‌ساز خبر داد و گفت: تاکنون تنها یکی از شهرستان‌های استان موفق به تشکیل این مجمع شده است و شناسایی خیرین و فعال‌سازی مجامع شهرستانی می‌تواند زمینه مشارکت بیشتر مردم در مدرسه‌سازی را فراهم کند.
وی به سامانه ملی «مدرسه به مدرسه» نیز اشاره کرد و افزود: این سامانه بستر مناسبی برای جذب کمک‌های مردمی و تأمین بخشی از نیازهای آموزشی است و می‌توان از ظرفیت آن برای توسعه مدارس استان استفاده کرد.
رئیس مجمع خیرین مدرسه‌ساز کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به زمان برگزاری جشنواره خیرین مدرسه‌ساز استان نیز گفت: این جشنواره که قرار بود ۲۸ آبان‌ماه برگزار شود، به دلیل همزمانی با کنگره ملی حکیمه در مشهد و ضرورت حضور مسئولان استانی در این رویداد، به پنجشنبه پنجم آذرماه موکول شد.
وی افزود: جشنواره امسال در مرکز استان برگزار می‌شود و با توجه به تجربه سال گذشته، برنامه‌ریزی و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی برای میزبانی مناسب از خیرین اهمیت دارد.
اطلس جامع مدارس؛ شناسایی دقیق نیازها برای جلوگیری از هزینه‌های تکراری
سیدانتظام سهمگین، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کهگیلویه و بویراحمد اظهار کرد: ثبتاطلاعات دقیق و مکانی مدارس می‌تواند به بهبود برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی پروژه‌های آموزشی و جلوگیری از هزینه‌های مضاعف در اجرای طرح‌های عمرانی کمک کند.
سهمگین با اشاره به محدودیت منابع و اعتبارات افزود: جبران عقب‌ماندگی‌های حوزه آموزش نیازمند همفکری، برنامه‌ریزی مؤثر و استفاده از ظرفیت مجموعه‌های علمی و دانشگاهی است.
وی با اشاره به اجرای طرح اطلس جامع مدارس کشور تصریح کرد: این طرح با همکاری وزارت آموزش و پرورش و سازمان برنامه و بودجه در حال انجام است و تکمیل بانک اطلاعاتی مدارس می‌تواند مبنای دقیق‌تری برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی در حوزه آموزش فراهم کند.
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کهگیلویه و بویراحمد درباره اطلاعات قابل ثبت در این سامانه گفت: مشخصات هر مدرسه شامل موقعیت جغرافیایی، مجموعه آموزشی زیرمجموعه، قدمت ساختمان، مساحت، نوع سازه و امکانات موجود در آن ثبت می‌شود و این اطلاعات امکان ارزیابی دقیق‌تر وضعیت فضاهای آموزشی را فراهم می‌کند.
وی بیان کرد: در صورت تکمیل اطلاعات در یک ماه آینده، بخش قابل توجهی از نیاز به بررسی‌های میدانی، آزمون و خطا و صرف هزینه‌های اضافی برای شناسایی وضعیت مدارس برطرف خواهد شد.
سهمگین ادامه داد: با تکمیل اطلس جامع مدارس، اطلاعات مورد نیاز درباره واحدهای آموزشی که در سال آینده به تخریب و بازسازی نیاز دارند، از پیش در دسترس خواهد بود و امکان برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی پروژه‌ها با دقت بیشتری فراهم می‌شود.
۱۸ مدرسه شهری بویراحمد؛ مشکلات تأسیساتی همچنان پابرجا است
علیشیر زهرایی، مدیر آموزش و پرورش شهرستان بویراحمد اظهار کرد: با وجود اقدامات انجام‌شده در زمینه بهبود وضعیت تجهیزات و امکانات مدارس، همچنان ۱۸ مدرسه شهری شهرستان بویراحمد با مشکلات سخت‌افزاری و تأسیساتی مواجه هستند.
زهرایی افزود: خرابی شیرآلات، کمبود یا نقص بخاری‌ها، مشکلات موتورخانه و نارسایی سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی از جمله مسائل این مدارس است که رفع آنها برای فراهم شدن شرایط مناسب آموزشی ضروری است.
مدیر آموزش و پرورش شهرستان بویراحمد بیان کرد: بخشی از مدارس برای تأمین امکانات و تجهیزات مورد نیاز و انجام تعمیرات اساسی به اعتبارات مالی نیاز دارند.
زهرایی ادامه داد: رسیدگی به وضعیت این مدارس و تأمین اعتبار مورد نیاز برای رفع مشکلات آنها از جمله موضوعاتی است که باید با همکاری مجموعه‌های مسئول دنبال شود.
وی با اشاره به نقش اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس و حوزه برنامه و بودجه در رفع مشکلات موجود گفت: همکاری این مجموعه‌ها می‌تواند زمینه تأمین تجهیزات و انجام تعمیرات مورد نیاز مدارس را فراهم کند.
از آمار ساخت تا عدالت واقعی؛ مسئله فقط ساختن مدرسه نیست
مجموع اطلاعات و آمارهای اعلام‌شده از سوی مسئولان نشان می‌دهد که کهگیلویه و بویراحمد در سال‌های اخیر مسیر قابل توجهی را در توسعه زیرساخت‌های آموزشی طی کرده است، تعریف صدها پروژه، ساخت و بازسازی صدها مدرسه، هوشمندسازی کلاس‌ها، ورود بنیادهای حمایتی و شرکت‌های اقتصادی و افزایش مشارکت خیرین، همگی نشانه‌هایی از تحرک در این حوزه هستند.
با این حال، بررسی همین آمارها چند مسئله مهم را نیز آشکار می‌کند، نخست اینکه میان تعداد پروژه‌های تعریف‌شده، پروژه‌های در حال اجرا و مدارس واقعاً تحویل‌شده باید تفکیک روشنی وجود داشته باشد. اعلام تعداد پروژه‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند معیار موفقیت یک طرح باشد؛ بلکه آنچه اهمیت دارد، تعداد کلاس‌هایی است که با تجهیزات کامل، انشعابات برقرار و استانداردهای ایمنی لازم در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرند.
دوم اینکه تعدد منابع مالی و اعلام آمادگی بانک‌ها، شرکت‌ها و خیرین زمانی اثرگذار خواهد بود که تعهدات آنها به قرارداد اجرایی، پرداخت اعتبار و پیشرفت واقعی پروژه تبدیل شود. تجربه باقی ماندن پروژه‌های فاقد پیمانکار یا منابع مالی نشان می‌دهد که صرف اعلام آمادگی برای مشارکت، به معنای حل مشکل تأمین اعتبار نیست.
سوم اینکه عدالت آموزشی نباید فقط در ساخت مدارس جدید خلاصه شود. وضعیت ۱۸ مدرسه دارای مشکلات تأسیساتی در بویراحمد، سرانه پایین فضای آموزشی در مرکز استان و نیاز برخی مدارس به تعمیر و تجهیز نشان می‌دهد که نگهداری و ارتقای کیفیت فضاهای موجود نیز به همان اندازه مدرسه‌سازی اهمیت دارد.
از سوی دیگر، تکمیل اطلس جامع مدارس می‌تواند به نقطه عطفی در برنامه‌ریزی آموزشی استان تبدیل شود؛ به شرط آنکه اطلاعات آن به‌روز، دقیق و مبنای واقعی تخصیص اعتبارات باشد. در چنین شرایطی، منابع محدود به جای توزیع پراکنده، به سمت مدارسی هدایت می‌شوند که بیشترین نیاز و اولویت را دارند.
در نهایت، آزمون اصلی نهضت عدالت آموزشی در کهگیلویه و بویراحمد نه تعداد جلسات، نه تعداد تفاهم‌نامه‌ها و نه حتی تعداد کلنگ‌زنی‌ها، بلکه تعداد مدارسی است که به‌موقع، ایمن و مجهز تحویل دانش‌آموزان می‌شوند.
اگر ۶۸ پروژه در دست اجرا، ۱۲ پروژه بلاتکلیف و هشت مدرسه بزرگ ۱۲ کلاسه با تأمین اعتبار و مدیریت اجرایی مناسب به سرانجام برسند و مشارکت خیرین و شرکت‌ها از سطح تعهد به مرحله اجرا برسد، می‌توان امیدوار بود که این نهضت از یک برنامه عمرانی به فرصتی واقعی برای کاهش نابرابری آموزشی تبدیل شود.
عدالت آموزشی زمانی محقق می‌شود که محل تولد و زندگی دانش‌آموز تعیین‌کننده کیفیت مدرسه و فرصت یادگیری او نباشد؛ هدفی که رسیدن به آن، بیش از هر چیز به شفافیت آماری، تأمین به‌موقع اعتبار و نظارت مستمر بر نتیجه هزینه‌کرد منابع نیاز دارد.