پیام خراسان - جهان بسیار بیشتر از آنچه تصور میشد زنبور دارد. دانشمندان برای نخستین بار تخمین زدهاند که در مقیاس جهانی دقیقا چند گونه زنبور وجود دارد و تصویر روشنتری از نحوه پراکنش این گردهافشانهای حیاتی در سراسر سیاره ارائه دادهاند.
این مطالعه مهم که به سرپرستی دکتر جیمز دوری، زیستشناس تکاملی دانشگاه ولونگونگ (UOW) انجام شده، جامعترین شمارش تا به امروز را ارائه میکند که بر اساس قاره و کشور تفکیک شده و محاسبه میکند که دستکم بین ۳۷۰۰ تا ۵۲۰۰ گونه زنبور بیشتر از آنچه تاکنون شناسایی شده، در جهان زنبور وجود دارد.
به نقل از فیز، این پژوهش که در مقالهای جدید روز سهشنبه ۲۴ فوریه منتشر شد، برآورد جهانی را به بین ۲۴ هزار و ۷۰۵ تا ۲۶ هزار و ۱۶۴ گونه زنبور افزایش میدهد و تصویری غنیتر و پیچیدهتر از زنبورهای جهان نسبت به گذشته ارائه میکند. یافتهها نشان میدهد چه تعداد از گونههای زنبور هنوز طبقهبندی نشده یا نادیده گرفته شدهاند و اینکه حتی گردهافشانهای محبوب ما نیز به طور کامل شناخته نشدهاند. همچنین تأکید میکند که پر کردن این شکافهای دانش برای حفاظت از طبیعت و امنیت غذایی حیاتی است.
دکتر دوری میگوید: دانستن اینکه چه تعداد گونه در یک منطقه یا در یک گروه مانند زنبورها وجود دارد، واقعاً اهمیت دارد. این موضوع تعیین میکند چگونه به حفاظت، مدیریت زمین و حتی پرسشهای کلان علمی درباره تکامل و اکوسیستمها نگاه کنیم. زنبورها نمونهای عالی هستند. آنها گونههای کلیدیاند؛ تنوعشان پایهگذار محیطهای سالم و کشاورزی تابآور است. اگر ندانیم چه تعداد گونه زنبور وجود دارد، بخش مهمی از پازل حفاظت از طبیعت و کشاورزی را از دست میدهیم.
پژوهشگران با استفاده از پایگاههای داده جهانی، دادههای ردهبندی، فهرستهای کشوری و سوابق علمی، در کنار برآوردهای آماری غنای گونهای، تعداد گونههای زنبور را در سطح جهانی، قارهای و کشوری برای ۱۸۶ کشور محاسبه کردند. دادهها نتایج غافلگیرکنندهای داشت. برای مثال، اروپا گونههای کشفنشده نسبتا کمی دارد، به ویژه در کشورهایی مانند سوئد و سوئیس که تنوع گونهای آنها ثابت مانده است. اما در ترکیه برآورد میشود ۸۴۳ گونه هنوز کشف و نامگذاری نشدهاند؛ رقمی که از کل اروپا بیشتر است.
کشورهای جزیرهای که به میزبانی تعداد زیادی گونه بومی شناخته میشوند و در عین حال بهطور نامتناسبی از تغییرات اقلیمی آسیب میبینند، تنوع غنیتری از گونههای زنبور نسبت به کشورهای قارهای دارند؛ موضوعی که اهمیت حفاظت از آنها را نشان میدهد.
از سال ۱۹۶۰ تاکنون، دانشمندان هر سال بهطور میانگین حدود ۱۱۷ گونه جدید زنبور را کشف و نامگذاری کردهاند. این روند نسبتا ثابت نشان میدهد که کندی کشف به این دلیل نیست که گونه جدیدی باقی نمانده، بلکه به این دلیل است که متخصصان کافی برای توصیف همه آنها وجود ندارد. دکتر دوری این وضعیت را «گلوگاه ردهبندی» مینامد. اگر کشفیات با همین سرعت ادامه یابد، دستکم ۳۰ تا ۴۵ سال دیگر طول خواهد کشید تا این شکاف به طور کامل بسته شود.
وی افزود: حفاظت از زنبورهای وحشی، پژوهش و ردهبندی در سراسر جهان با چالشهایی روبهرو است؛ از جمله کمبود داده در برخی مناطق، انقراضها، شکار غیرقانونی، ارزیابیهای حفاظتی محدود، موانع سیاسی و فرهنگی و محدودیتهای ملی در اشتراکگذاری و همکاری. این چالشها بهویژه در آفریقا، آسیا و بسیاری از کشورهای آمریکای مرکزی و جنوبی مشهود است؛ جایی که تنوع بالای گونهها با کمبود ظرفیت و بودجه پژوهشی تلاقی میکند. با این حال، حتی در کشورهای نسبتاً ثروتمندی مانند استرالیا نیز مشکلاتی در نحوه توصیف گونهها وجود دارد؛ بهویژه اینکه از دادههای ژنتیکی به اندازه کافی استفاده نکردهایم و احتمالاً به همین دلیل تعداد گونهها را کمتر از واقعیت برآورد کردهایم.