پیام خراسان - ایرنا / مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی با بیان نتایج مطالعات سنیابی آب در دشت بیرجند، گفت: بخش عمده آبی که در استان برداشت میشود مربوط به چهار تا ۱۷ هزار سال قبل است و تجدیدپذیر نیست.
عباس سارانی روز چهارشنبه در نشست خبری هفته مدیریت مصرف با بیان اینکه آب نقش اساسی در امنیت ملی و توسعه اقتصادی دارد، اظهار کرد: هر نوع توسعهای که در کشور و استان مدنظر قرار گیرد حداقل به منابع آبی پایدار نیاز دارد، بنابراین مدیریت مصرف و استفاده بهینه از آب باید به یک اولویت جدی تبدیل شود.
وی با یادآوری نامگذاری هفته مدیریت مصرف از ۲۵ تا ۳۱ خرداد افزود: در این هفته موضوعاتی مانند ارزش اقتصادی آب، نقش آب در امنیت ملی، فرهنگ مصرف در خانوادهها، جایگاه آب در اقتصاد و تولید، استفاده از پساب و همچنین بهرهگیری از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گرفته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی با بیان وضعیت بارندگیهای سال آبی جاری گفت: تاکنون حدود ۱۲۰ میلیمتر بارندگی در استان ثبت شده است، در حالی که این رقم در سال گذشته ۶۳ میلیمتر بود و میانگین بلندمدت استان نیز حدود ۱۰۸ میلیمتر است.
وی ادامه داد: در مقایسه با سال گذشته حدود ۸۸ درصد افزایش بارندگی داشتهایم اما نسبت به میانگین بلندمدت تنها حدود ۱۰ درصد افزایش ثبت شده و این میزان بارش نمیتواند جبرانکننده وضعیت منابع آبی استان باشد.
سارانی گفت: طبق دادههای مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، طی ۱۰ سال اخیر تقریبا کل مساحت استان یعنی ۹۹.۹۸ درصد درگیر خشکسالی خفیف تا بسیار شدید بوده است و تنها بخش کوچکی از استان شرایط خشکسالی متوسط داشته است.
وی تصریح کرد: اگرچه بارندگیها میتواند به تقویت چشمهها، قنوات و پوشش گیاهی کمک کند، اما تاثیر چندانی در جبران کسری منابع آب زیرزمینی ندارد؛ زیرا حدود ۹۵ درصد آب مورد استفاده در استان از منابع زیرزمینی تامین میشود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی افزود: در حالی که میانگین استفاده از منابع آب زیرزمینی در کشور حدود ۴۵ درصد است، در خراسان جنوبی به دلیل شرایط اقلیمی و زمینشناسی، وابستگی به این منابع به حدود ۹۵ درصد میرسد.
وی درباره الگوی مصرف آب در استان نیز گفت: سالانه حدود ۸۸۴ میلیون مترمکعب آب در استان مصرف میشود که ۸۷ درصد آن در بخش کشاورزی، ۱۰ درصد در بخش شرب و حدود سه درصد در بخش صنعت و خدمات مصرف میشود.
سارانی تاکید کرد: این آمار نشان میدهد اگر قرار باشد مدیریت مصرف بهطور موثر انجام شود، تمرکز اصلی باید بر بخش کشاورزی باشد؛ هرچند که صرفهجویی در همه بخشها اهمیت دارد.
وی با یادآوری وضعیت سدهای استان اظهار کرد: ظرفیت ذخیره سدهای خراسان جنوبی حدود ۷۵ میلیون مترمکعب است، اما در حال حاضر تنها حدود ۱۴ تا ۱۴.۵ میلیون مترمکعب آب در این سدها وجود دارد که معادل حدود ۱۹ درصد ظرفیت آنهاست.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی گفت: یکی از دلایل این وضعیت، تغییرات اقلیمی و پراکندگی نامناسب بارندگیهاست که باعث شده علیرغم افزایش نسبی بارش، آب قابل توجهی وارد سدها نشود.
وی درباره کسری منابع آب زیرزمینی یادآور شد: در بسیاری از دشتهای استان سالانه با کسری مخزن مواجه هستیم؛ به عنوان مثال در دشت سرایان سالانه حدود ۱۳ میلیون مترمکعب کسری مخزن وجود دارد و در دشت بیرجند نیز حدود هشت تا ۹ میلیون مترمکعب از ذخایر آب زیرزمینی کاهش مییابد.
سارانی افزود: این روند به معنای برداشت از ذخایر آب زیرزمینی است که طی هزاران سال شکل گرفتهاند و جایگزینی برای آنها وجود ندارد.
وی با بیان نتایج مطالعات سنیابی آب در دشت بیرجند گفت: بررسیهای انجام شده نشان میدهد تنها حدود ۱۵ درصد از آب برداشت شده در این دشت مربوط به آبهای جوان یعنی (یک تا ۵۰ سال قبل) و حاصل بارندگیهای چند دهه اخیر است و حدود ۸۵ درصد آن مربوط به آبهایی با قدمت چهار هزار تا هفده هزار سال است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی تاکید کرد: این موضوع نشان میدهد بخش بزرگی از آبی که امروز مصرف میشود عملا تجدیدپذیر نیست و اگر مصرف کنترل نشود، در آینده با بحران جدی مواجه خواهیم شد.
وی ادامه داد: در حال حاضر میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی استان بسیار بیشتر از ظرفیت مجاز است؛ بهطوری که در برخی مناطق مانند دشت بیرجند حدود ۱.۴ برابر ظرفیت قابل برنامهریزی از منابع آب برداشت میشود.
سارانی گفت: براساس تقسیمبندی انجام شده، استان دارای ۳۵ محدوده مطالعاتی آب است که از این تعداد ۲۶ محدوده در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی قرار دارند.
وی درباره پیامدهای برداشت بیش از حد آب نیز اظهار کرد: یکی از مهمترین پیامدهای این وضعیت، پدیده فرونشست زمین است که در حال حاضر در ۹ شهرستان استان گزارش شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی افزود: حدود ۷۰ درصد فرونشستها ناشی از برداشت بیرویه آب از سفرههای زیرزمینی است و تنها ۳۰ درصد آن به شرایط زمینشناسی مربوط میشود.
وی تصریح کرد: فرونشست زمین میتواند به زیرساختهایی مانند جادهها، خطوط ریلی، ساختمانها و اراضی کشاورزی آسیب جدی وارد کند و حتی باعث از بین رفتن دائمی ظرفیت ذخیره آب در سفرههای زیرزمینی شود.
سارانی درباره راهکارهای مدیریت مصرف آب گفت: مهمترین راهکار، کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی و حرکت به سمت روشهای نوین آبیاری، توسعه کشتهای گلخانهای و اصلاح الگوی کشت است.
وی افزود: استفاده از سیستمهای آبیاری نوین میتواند بین ۳۰ تا ۵۰ درصد مصرف آب را کاهش دهد و در عین حال بهرهوری تولید را افزایش دهد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی همچنین از اجرای طرحهای مختلف برای تامین آب شرب در استان خبر داد و گفت: برای شهر طبس پروژه انتقال آب با اعتباری حدود ۵۰۰ میلیارد تومان اجرا شده و این پروژه اکنون آماده بهرهبرداری است.
وی ادامه داد: برای تامین آب شهر بیرجند نیز پروژه انتقال آب از فاصله حدود ۶۰ کیلومتری با هزینهای حدود یک همت در حال اجراست که بخش عمده آن پیشرفت داشته و تلاش میشود تا پایان تابستان به بهرهبرداری برسد.
سارانی همچنین به طرحهای دیگری برای تامین آب در شهرستانهای مختلف استان از جمله درمیان و فردوس پرداخت و گفت: این پروژهها با هدف افزایش پایداری تامین آب در استان در دست پیگیری است.
وی با تاکید بر نقش رسانهها در آگاهسازی جامعه افزود: مدیریت مصرف آب بدون همراهی مردم و بهویژه کشاورزان امکانپذیر نیست و اطلاعرسانی و فرهنگسازی در این زمینه اهمیت بسیار زیادی دارد.
بازار ![]()