پیام خراسان - نخستین پیوند همزمان ریه و کبد از فرد اچآیوی (HIV) مثبت به فرد اچآیوی مثبت در آمریکا انجام شده است که در نوع خود یک معجزه پزشکی به شمار میرود.
این جراحی دامنه اهداکنندگان عضو را گسترش میدهد و امید تازهای برای بیماران اچآیوی مثبت نیازمند پیوند ریه ایجاد کرده است.
به نقل از آیای، برای ۲۶ سال، بدن «برتراند نلسون» میدان نبردی دائمی بود. او هم با اچآیوی و هم با بیماری سارکوئیدوز مبارزه میکرد. سپس در سال ۲۰۲۱، ابتلا به نوعی شدید از بیماری لژیونر (Legionnaires" disease) ریههای او را به شدت تخریب کرد و باعث نارسایی کبدش شد. تا سال ۲۰۲۴، این مرد ۵۶ ساله به کپسول اکسیژن وابسته شده بود.
او به یک معجزه نیاز داشت. در روز ۲۱ مارس سال ۲۰۲۶، نه یک، بلکه دو معجزه نصیبش شد و نامش را در تاریخ پزشکی ثبت کرد.
در یک عمل جراحی طولانی، جراحان نخستین پیوند ریه جهان از یک اهداکننده اچآیوی مثبت به یک گیرنده اچآیوی مثبت را انجام دادند. نلسون تنها فرصت تازهای برای زندگی به دست نیاورد؛ او در همان روز یک کبد جدید نیز دریافت کرد. اکنون او کاملا بدون نیاز به دستگاه یا اکسیژن کمکی نفس میکشد.
ساپنا مهتا، از طراحان اصلی این پروتکل پژوهشی، میگوید: این یک نقطه عطف برای جامعه افراد مبتلا به اچآیوی است و نشاندهنده پیشرفتی واقعی در ایجاد عدالت در حوزه پیوند اعضاست. اگرچه انجام چنین پیوندهایی هنوز تنها در چارچوب برخی پروتکلهای تحقیقاتی مجاز است، اما این موفقیت گزینههای بیشتری را برای افرادی که به یک عضو نجاتبخش نیاز دارند، فراهم میکند.
گسترش بانک اهداکنندگان عضو
در گذشته، اعضای بدن اهداکنندگان اچآیوی مثبت بهطور کامل کنار گذاشته میشدند. اما تصویب قانون «برابری در سیاست پیوند اعضا برای مبتلایان به اچآیوی در سال ۲۰۱۳ مسیر را برای تغییر این وضعیت از طریق پژوهشهای علمی هموار کرد.
پزشکان پیشتر پیوند قلب، کلیه و کبد تحت چارچوب این قانون را انجام داده بودند، اما به دلیل حساسیت بسیار بالای ریهها و خطر بالاتر عفونت، انجام پیوند ریه تا امروز امکانپذیر نشده بود.
این دستاورد به رفع یکی از نابرابریهای عمیق در نظام سلامت آمریکا کمک میکند. در حال حاضر حدود ۱.۲ میلیون نفر در ایالات متحده با اچآیوی زندگی میکنند. به لطف درمانهای ضدویروسی مدرن (ART)، بیشتر این افراد تقریبا طول عمر طبیعی دارند و ویروس را نیز به دیگران منتقل نمیکنند.
اما در گذشته، نارسایی عضو برای این بیماران به معنای قرار گرفتن در فهرستهای انتظار بسیار طولانی و طاقتفرسا بود. اکنون با امکان استفاده از اعضای اهداکنندگان اچآیوی مثبت برای بیماران اچآیوی مثبت، پزشکی دریچهای تازه از فرصتهای نجاتبخش را گشوده است.
نلسون آماده بود که همان بیمار باشد. انگیزه او بسیار شخصی و خانوادگی بود. او درباره مادرش که امسال در ماه اوت ۸۲ ساله میشود، گفت: میخواهم برای او سالم باشم. میخواهم مرا در حالی ببیند که زندگی میکنم و شکوفا میشوم.
نلسون در سال ۲۰۰۰ به اچآیوی و سارکوئیدوز مبتلا شد. بیماری سارکوئیدوز او برای مدتی در حالت خاموشی قرار داشت، اما ابتلای شدید به بیماری لژیونر در سال ۲۰۲۱ باعث فعال شدن دوباره آن شد و به ریهها و کبدش آسیب جدی وارد کرد.
تا سال ۲۰۲۴ وضعیت جسمانی او آنقدر وخیم شده بود که به اکسیژن دائمی نیاز داشت. همین موضوع باعث شد پزشکان او را برای انجام یک پیوند دوگانه نوآورانه ارزیابی کنند. در روز ۲۱ مارس، تاریخ پزشکی با انجام نخستین پیوند ریه از فرد اچآیوی مثبت به فرد اچآیوی مثبت رقم خورد.
اکنون نلسون از بیمارستان مرخص شده، وزنهبرداری میکند و در حال بازیابی توان جسمانی از دسترفته خود پس از چهار سال دشوار محدودیت حرکتی است.
برای جامعه پزشکی، این موفقیت اثباتی عملی از امکانپذیر بودن این روش است. این مرکز در حال حاضر یکی از معدود مراکز درمانی آمریکا محسوب میشود که مجوز انجام چنین پیوندهای ویژهای را دارد. اما نلسون امیدوار است داستان او زنجیرهای از تغییرات را آغاز کند؛ تغییری که آگاهی عمومی را افزایش دهد و زمینه اجرای این پروتکل را در بیمارستانهای سراسر کشور فراهم کند.
او میگوید: افراد بسیار زیادی هستند که به چنین سطحی از مراقبتهای پزشکی نیاز دارند. هرچه تعداد اعضای قابل پیوند بیشتر شود، شانس یافتن سازگاری مناسب و داشتن زندگی طولانیتر نیز بیشتر خواهد شد.