پیام خراسان - مشهد- نوجوانانِ خراسان رضوی با پیوند زدنِ خلاقیتهای نو به آیینهای کهن، شکوهی تازه به عزاداریهای حسینی بخشیده و پرچمدارِ ترویج این فرهنگ شدهاند.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها - عاطفه وفاییان: آیین عزاداری در خراسان رضوی نشان میدهد چگونه ابتکاراتِ برخاسته از دلِ نوجوانان، در کنارِ پایبندیِ خالصانه به سنتهای کهن، شکوهِ عزاداری را در پهنهی خراسانِ بزرگ زنده نگه داشته و پیامِ آزادی و آزادگی را همچنان پویا و ماندگار کرده است.
چناران با اتکا به حضورِ پرشورِ اقوامِ مختلف و ابتکاراتِ نوجوانانهاش، به عزاداریها معنایی تازه بخشیده است؛ طرحِ برپاییِ روضه در منازل خانوادههای شهدا و تشکیل هیئتهای دانشآموزی، بستری را فراهم کرده تا نسلِ جوان، در کنارِ بزرگترها، نه تنها سوگوارِ کربلا باشند، بلکه خود پرچمدارِ ترویجِ فرهنگِ ایثار و شهادت در کوچه و خیابانها شوند
بردسکن در ایام سوگواری، جلوهگاهی از پیوندِ خلاقانه میان نسل قدیم و جدید است؛ جایی که نوجوانان با ابداعات خلاقانه شوری وصفناپذیر آفریدهاند و در کنار آن، مراسمِ باشکوهِ «خیمهسوزان» در روستای ظاهرآباد با حضور هزاران عزادار، نشان از عمقِ ارادتِ مردم این دیار به آیینهای عاشورایی دارد و جوین بیش از هر چیز با سنتِ دیرینهی تعزیهخوانی شناخته میشود؛ آیینی که در آن، هر محله و روستا با تکیه بر نسخههایی که سینه به سینه از نیاکان به یادگار مانده، حماسهی کربلا را بر صحنه میآورد و با هنرِ تعزیهخوانان، جانِ مشتاقان را در دههی اول محرم به کربلایِ معلی گره میزند، سه دیار در رثای حضرت اباعبدالله الحسین (ع)؛ در پهنه خراسانِ بزرگ که پیام آزادی و آزادگی را همچنان زنده و پویا نگاه میدارد.
حجتالاسلام هادی شکاری، مدیر تبلیغات اسلامی بردسکن در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: امسال با اعزام نیروها و هماهنگیهای انجام شده، ۱۲۹ نقطه در سطح شهرستان بردسکن برای برگزاری مراسم عزاداری محرم تحت پوشش قرار گرفته و برنامههای متنوعی در آنها اجرا میشود.
مدیر تبلیغات اسلامی بردسکن با اشاره به حضور پررنگ نوجوانان در برنامهها افزود: هیئتهای ویژه نوجوانان و همچنین هیئتهای بزرگ دانشآموزی در این ایام فعال هستند. این هیئتها علاوه بر برگزاری مراسم عزاداری، حسینیه کودک، حضور روحانیون در میان برنامه برای ارائه خدمات فرهنگی و برنامههای ویژه نوجوانان را نیز در دستور کار دارند.
وی به برخی از فعالیتهای شاخص نیز اشاره کرد و گفت: در روستای ظاهرآباد، برنامه عصر عاشورا هر ساله برگزار میشود. این هیئت که ابتدا توسط نوجوانان روستا گرفت، طی سالهای اخیر رشد زیادی داشته و اکنون بیش از ۱۲۰ دانشآموز در اجرای برنامه آن مشارکت دارند. این گروه تاکنون دو مرتبه در حسینیه محله برنامه اجرا داشته اند.
شکاری افزود: تعزیهخوانی نیز از پنجم ماه محرم بهصورت روزانه در خیمه تعزیه شهرستان برگزار میشود که از برنامههای دیرینه منطقه به شمار میرود.
مدیر تبلیغات اسلامی بردسکن درباره آیینهای سنتی منطقه بیان کرد: آیین «خیمهسوزان» روستای ظاهرآباد در عصر عاشورا همچنان یکی از مراسم بزرگ و پرجمعیت شهرستان است که هرساله پنج تا هفت هزار نفر در آن حضور مییابند. گروههای هنری و تعزیهخوانی نیز در این مراسم به اجرای برنامه میپردازند.
وی گفت: در روز عاشورا نیز دستگاههای عزاداری از میدان مرکزی شهرستان به سمت گلزار شهدا حرکت کرده و پس از پیمودن حدود سه کیلومتر، مراسم ویژه روز عاشورا در آن محل برگزار میشود.
ابتکار نوجوانان چنارانی در محرم؛ برگزاری روضه در خانه خانواده شهدا
حجتالاسلام محمد اسحاق پاروکار، مدیر اداره تبلیغات اسلامی چناران در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آیینهای عزاداری محرم در این شهرستان اظهار کرد: یکی از برنامههای مهم محرم در چناران، اجتماع هیئتهای مذهبی در چهارراه رهبری است؛ مکانی که پیشتر با نام چهارراه طالقانی شناخته میشد اما به دلیل برگزاری اجتماعات متعدد مردمی در مناسبتهای مختلف، اکنون به چهارراه رهبری معروف شده است.
مدیر اداره تبلیغات اسلامی چناران ادامه داد: در روز عاشورا هیئتهای مذهبی از مساجد و مسیرهای مختلف شهر حرکت کرده و به سمت مزار شهدای چناران میروند. در این محل بیش از ۴۰ شهید شهرستان و همچنین دو شهید گمنام آرمیدهاند و مراسم عزاداری با حضور مردم برگزار میشود.
وی با اشاره به فعالیت هیئتهای مذهبی در این شهرستان گفت: در چناران حدود ۲۱ مسجد و هیئت فعال وجود دارد و اقوام مختلف از جمله کردها و ترکها در این مراسمها حضور دارند و در کنار یکدیگر به عزاداری میپردازند.
پاروکار یکی از برنامههای شاخص محرم در چناران را برگزاری شبیهخوانی عنوان کرد و گفت: مراسم تعزیه و شبیهخوانی هر سال از روزهای ابتدایی محرم آغاز شده و تا روز عاشورا ادامه دارد.
مدیر اداره تبلیغات اسلامی چناران همچنین از اعزام گسترده مبلغین در ایام محرم خبر داد و افزود: امسال حدود ۱۰۰ روحانی برای تبلیغ و برگزاری مراسم مذهبی در شهرستانهای چناران و گلبهار اعزام شدهاند.
وی به برخی ابتکارات فرهنگی ویژه نوجوانان نیز اشاره کرد و گفت: یکی از برنامههای ابتکاری، برگزاری روضه توسط نوجوانان در منازل خانواده شهدا است. در این طرح که از دهه دوم محرم آغاز میشود، گروههای پنج نفره از نوجوانان به درِ منازل خانوادههای شهدا رفته و به یاد شهید، مراسم روضه کوتاهی برگزار میکنند.
پاروکار افزود: همچنین هیئتهای ویژه نوجوانان از با محوریت خود نوجوانان برگزار میشود که در آن مداحی، میانداری و اجرای برنامهها بر عهده خود نوجوانان است.
مدیر اداره تبلیغات اسلامی چناران درباره برنامههای بانوان نیز گفت: هیئتهای ویژه بانوان و نوجوانان دختر در این شهرستان فعال هستند که از جمله آنها میتوان به هیئت «معصومیت» وابسته به حوزه علمیه خواهران و هیئت «ضیافت دخترانه» اشاره کرد.
وی یکی دیگر از جلوههای مردمی عزاداری در چناران را برپایی ایستگاههای صلواتی کوچک توسط کودکان و نوجوانان در کوچهها عنوان کرد و گفت: در ایام محرم در بسیاری از کوچههای شهر، کودکان و نوجوانان مقابل خانههای خود ایستگاههای صلواتی ساده و کوچک برپا میکنند که فضای خاصی از شور حسینی در محلهها ایجاد میکند.
تعزیهخوانی، اصلیترین رسم عزاداری سنتی مردم جوین
حجتالاسلام محمد کیوانلو شهرستانکی، مدیر اداره تبلیغات اسلامی جوین در گفتگو درباره آیینهای عزاداری و رسوم سنتی مردم این شهرستان اظهار کرد: در جوین، آنچه بیش از دیگر رسوم به عنوان عزاداری سنتی شناخته میشود، تعزیهخوانی است و این سنت از گذشتههای دور در منطقه رواج داشته است.
مدیر اداره تبلیغات اسلامی جوین افزود: هر روستا و هر محله در جوین، گروه تعزیه مخصوص به خود را دارد و این گروهها معمولاً در ساعات بعدازظهر و گاهی نیز شبها، مجالس تعزیه را برگزار میکنند.
وی با اشاره به شیوه اجرای این مراسم گفت: نسخههای تعزیه در این منطقه، از گذشته و از نیاکان به یادگار مانده و به صورت دستبهدست منتقل شده است. برگزارکنندگان نیز با الگوبرداری از همین نسخههای قدیمی، مجالس را اجرا میکنند. تعزیهخوانان پیش از اجرا، تمرینهای لازم را انجام میدهند و سپس برای اجرای مجالس آماده میشوند.
کیوانلو ادامه داد: برای هر یک از شخصیتهای واقعه کربلا، از جمله حضرت قاسم(ع)، حضرت علیاکبر(ع)، حضرت علیاصغر(ع)، حضرت ابوالفضل العباس(ع)، امام حسین(ع) و حضرت زینب(س) مجالس جداگانهای برگزار میشود.
مدیر اداره تبلیغات اسلامی جوین تصریح کرد: این مجالس در دهه اول محرم برپا میشود و در برخی مناطق و روستاها، اجرای تعزیه تا پایان ماه صفر نیز ادامه دارد. البته ترتیب اجرای مجالس برای شخصیتهای مختلف، الزاماً نظم ثابتی ندارد و گاه بر اساس درخواست مخاطبان و مستمعان، مجلس مربوط به یک شخصیت خاص اجرا میشود.
وی بیان کرد: اوج برگزاری این آیینها در روز عاشورا است و در این روز، مراسم تعزیه و عزاداری با شور بیشتری برگزار میشود.
کیوانلو به اقدامات اداره تبلیغات اسلامی جوین در ایام محرم اشاره کرد و گفت: ساماندهی هیئات مذهبی، اعزام مبلغ و مبلغه و برگزاری برنامههای آموزشی برای آنان، از جمله مهمترین اولویتهای این اداره در دهه اول محرم است.