پیام خراسان - عضو هیئت علمی گروه آموزشی سالمندشناسی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به نگرانیهای رایج سالمندان و خانوادههایشان درباره فراموشی، تاکید کرد که کاهش جزئی سرعت یادآوری اطلاعات میتواند بخشی از روند طبیعی پیری باشد؛ اما اختلال در کارهای روزمره و تغییرات رفتاری، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛ فرزانه بهادری با بیان اینکه فراموشی همیشه به معنای آلزایمر یا زوال عقل نیست، اظهار داشت: با افزایش سن، ممکن است سرعت یادآوری اطلاعات کمی کاهش پیدا کند و این موضوع میتواند بخشی از روند طبیعی پیری باشد. در مقابل، اختلال شناختی فقط به حافظه مربوط نمیشود و تواناییهایی مانند توجه، تمرکز، یادگیری، زبان، تصمیمگیری، برنامهریزی، حل مسئله و تشخیص زمان و مکان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
وی با تشریح تفاوتهای کلیدی میان فراموشی طبیعی و اختلال شناختی افزود: در فراموشی مرتبط با سن، معمولاً خود سالمند از تغییرات حافظهاش آگاه است و درباره آن اظهار نگرانی میکند، در حالی که ممکن است اطرافیان متوجه این تغییرات نباشند. برای مثال، فرد ممکن است بگوید "این روزها اسم افراد را دیرتر به یاد میآورم" یا "گاهی یادم میرود وسایلم را کجا گذاشتهام"، اما با کمی فکر کردن یا دریافت یک سرنخ، معمولاً موضوع را به خاطر میآورد. همچنین اگر در یافتن کلمه مناسب دچار مشکل شود، با اختصاص زمان بیشتر یا استفاده از کلمات هممعنی، گفتوگو را ادامه میدهد.
بهادری در تشریح علائم هشداردهنده اختلال شناختی هشدار داد: در اختلال شناختی، بهویژه با پیشرفت بیماری، فرد اغلب بینش کافی نسبت به مشکلات خود ندارد و ممکن است آنها را انکار یا کماهمیت تلقی کند. به همین دلیل، در بسیاری از موارد این اعضای خانواده هستند که نخستین بار متوجه تغییراتی مانند تکرار مداوم یک سؤال، گم شدن در مسیرهای آشنا، اشکال در مدیریت امور مالی، یا تغییرات رفتاری و شخصیتی نظیر بیتفاوتی، تحریکپذیری، گوشهگیری، سوءظن یا کاهش قضاوت صحیح میشوند؛ همچنین، فردی که دچار از دست دادن حافظه مرتبط با زوال عقل است، اغلب هنگام جستجوی کلمه مناسب، صحبت کردن را متوقف میکند. معمولا از جایگزینهای غیرمعمولی برای کلماتی که با آنها مشکل دارند، استفاده می کنند، مانند جایگزینی «ساعت عقربهای» به جای کلمه «تماشا» .
این متخصص سالمندشناسی بر مشکل در به یاد آوردن یا عدم یادآوری رویدادها یا گفتگوهایی که اخیراً (در گذشته نزدیک) اتفاق افتادهاند، تاکید کرد و به همین دلیل، در ارزیابی اختلالات شناختی، صحبتهای یکی از اعضای خانواده یا فردی که ارتباط نزدیک و مستمر با سالمند دارد را عامل بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری دانست.
عضو هیئت علمی گروه آموزشی سالمندشناسی دانشکده بهداشت شیراز با تأکید بر اینکه «همه اختلالات شناختی، آلزایمر نیستند»، خاطرنشان کرد: بسیاری از علل زمینهای فراموشی، پنهان و کاملاً قابلدرمان هستند. عواملی مانند کمبود ویتامین B12، اختلالات تیروئیدی، افسردگی، عوارض مصرف برخی داروها و مشکلات خواب میتوانند منجر به افت عملکرد شناختی شوند. خبر امیدوارکننده این است که با شناسایی و برطرف کردن عامل اصلی، عملکرد شناختی فرد میتواند به حالت عادی بازگردد.
وی در پایان تصریح کرد: فراموشی گاهبهگاه میتواند بخشی طبیعی از روند سالمندی باشد؛ اما اگر فراموشی باعث اختلال در انجام کارهای روزمره یا کاهش استقلال فرد شود، طبیعی نیست و باید توسط پزشک بررسی گردد. تشخیص زودهنگام، فرصتی طلایی برای کند کردن روند بیماری، کنترل بهتر علائم و حفظ کیفیت زندگی سالمند و مراقبان آنها است. بنابراین، صحبتهای اعضای خانواده یا فردی که ارتباط نزدیک و مستمر با سالمند دارد، نقش بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری ایفا میکند.