پیام خراسان - شماره شصتوهشتم مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی کتاب «کیمیای فیلسوفان» اختصاص دارد، اثری نفیس که از برجستهترین نمونههای کتابآرایی هنری و پژوهشی قرن بیستم و از ارزشمندترین مجموعههای منتشرشده در زمینه تاریخ کیمیاگری و سنت هرمتیک به شمار میرود.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار شاخص، ارزشمند و کمترشناختهشده موجود در مخازن سازمان، در هر شماره یکی از منابع برجسته این گنجینه را به پژوهشگران و علاقهمندان معرفی میکند.
کتاب «کیمیای فیلسوفان؛ متون و دستنوشتههای کهن کیمیاگری» در سال ۱۹۷۶ در پاریس، به کوشش و سرپرستی رنه آلو (René Alleau)، پژوهشگر نامدار تاریخ نمادها و کیمیاگری، منتشر شد و مجموعهای ارزشمند از متون و دستنوشتههای کهن کیمیاگری را دربر میگیرد. عنوان فرانسوی این اثر به شرح زیر است:
این مجموعه، گزیدهای از منابع مهم کیمیاگری در سنتهای گوناگون، از جمله سنتهای چینی، هندی، یونانی، عربی، عبری و اروپایی را دربر میگیرد. در میان این میراث مکتوب، به اندیشهها و آثار برجستهای از سنت اسلامی، از جمله نوشتههای منسوب به جابر بن حیان، از مهمترین چهرههای تاریخ کیمیاگری اسلامی، و آموزههای اخوانالصفا، فیلسوفان و اندیشمندان سده چهارم هجری، توجه شده است.
حضور این منابع، نقش تمدن اسلامی را در شکلگیری، انتقال و گسترش دانش کیمیاگری و پیوند آن با فلسفه طبیعت برجسته میسازد. این اثر که به دو زبان فرانسوی و انگلیسی ارائه شده است، در کنار بازنمایی نسخههای تاریخی، امکان مطالعه و بررسی این میراث مکتوب را برای پژوهشگران فراهم کرده و آن را به منبعی ارزشمند در حوزههای تاریخ علم، فلسفه، عرفان، هنر و مطالعات نسخههای خطی تبدیل کرده است.
از ویژگیهای شاخص این مجموعه، حضور آثار هنری سالوادور دالی، هنرمند برجسته مکتب سوررئالیسم، است. کتاب شامل ۱۰ چاپ رنگی روی پوست طبیعی (پارشمن) است که با شیوههای مختلف چاپ هنری، از جمله لیتوگرافی، سیلکاسکرین و چاپ گود، اجرا شدهاند.
طراحیهای دالی در بخشهای مختلف کتاب نیز جلوهای ویژه به این اثر بخشیده و پیوندی میان هنر معاصر و جهان نمادین کیمیاگری ایجاد کرده است.
این مجموعه نفیس در قالب دو جلد با قطع بزرگ (In-Folio)، همراه با ۱۰ اثر هنری مستقل و جعبهای ویژه و دستساز ارائه شده است. صفحات متنی کتاب روی کاغذهای دستساز نفیس چاپ شدهاند و کیفیت مواد، چاپ و صحافی، آن را در شمار آثار ممتاز هنر کتابآرایی معاصر قرار داده است.
طراحی خاص جعبه با الهام از «چرخ گردون» یا «چرخ اندیشه» منسوب به ریموند لول، از عناصر متمایز این اثر به شمار میرود؛ نمادی که با جهان فکری کیمیاگری و پیوند میان انسان، طبیعت و کیهان هماهنگی دارد و جلوهای منحصربهفرد به این مجموعه بخشیده است.
«کیمیای فیلسوفان» تنها در ۲۷۵ نسخه شمارهگذاریشده در سراسر جهان منتشر شده است. از این میان، ۲۲۵ نسخه با متون و ترجمههای فرانسوی و انگلیسی و ۵۰ نسخه با متون فرانسوی و ایتالیایی انتشار یافتهاند.
شمارگان بسیار محدود، کیفیت ممتاز ساخت، آثار هنری سالوادور دالی و اهمیت پژوهشی محتوا، این مجموعه را در شمار کتابهای بسیار کمیاب و ارزشمند حوزه کتابهای نفیس و کلکسیونی جهان قرار داده است.
نسخه شماره ۱۱۴ این اثر ارزشمند در مخزن نفایس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری میشود. این نسخه با برخورداری از ویژگیهای ممتاز هنری و مادی، از جمله آثار تصویری سالوادور دالی، امضای هنرمند، کاغذهای نفیس دستساز و ساختار ویژه کتابآرایی، جایگاهی ویژه در میان گنجینههای میراث مکتوب دارد.
«کیمیای فیلسوفان» نمونهای کمنظیر از پیوند میان دانش، هنر و تاریخ اندیشه است؛ اثری که میراث کیمیاگری شرق و غرب را در کنار یکدیگر گرد آورده و آن را در قالب یکی از فاخرترین نمونههای نشر هنری قرن بیستم برای نسلهای آینده حفظ کرده است.
این کتاب با شماره کتابشناسی ملی ۴۷۹۳۴۷۹ در مخازن کتابخانه ملی ایران نگهداری میشود و پژوهشگران و علاقهمندان میتوانند از طریق سامانه «رسا»ی کتابخانه ملی ایران یا سامانه اُپک سازمان، به اطلاعات کتابشناختی آن دسترسی پیدا کنند.
همچنین تصاویر چند لوح رنگی اصل از آثار سالوادور دالی که امضای هنرمند در ذیل آنها دیده میشود، در پیوست خبر برای مشاهده و بهرهبرداری پژوهشگران و علاقهمندان در دسترس قرار گرفته است.
