پیام خراسان - هفتم مهرماه در تقویم ملی ایران، روز پاسداشت عارفی است که بیپروایی اندیشهاش، مرزهای خشک ظاهرپرستی را درنوردید و با برانگیختن جلالالدین محمد بلخی، یکی از شورانگیزترین جریانهای عرفانی و ادبی جهان اسلام را رقم زد.
هفتم مهرماه در تقویم ملی ایران، روز پاسداشت عارفی است که بیپروایی اندیشهاش، مرزهای خشک ظاهرپرستی را درنوردید و با برانگیختن جلالالدین محمد بلخی، یکی از شورانگیزترین جریانهای عرفانی و ادبی جهان اسلام را رقم زد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما ، شمسالدین محمد بن علی بن ملکداد تبریزی، نه در پی مریدپروری و نامآوری، بلکه در جستوجوی جانی مشتاق و آزاده بود؛ عارفی که ورودش به قونیه، نهتنها جانِ جلالالدین محمد بلخی را مشتعل ساخت و از مفتی و فقیهی رسمی، عارفی نغمهسرا و صاحبسوز پدید آورد، بلکه منظومهای نوین از نفی تعصب، پرهیز از ریای زاهدانه و جستوجوی اخلاص باطنی را پیش روی سالکان الیالله قرار داد، دیداری تاریخی که مولوی را به «مولانایِ» شعر و شهود بدل ساخت و آینهای تمامنما از حقیقت توحید و عشق الهی پیش روی تاریخ نهاد.
شمس تبریزی چهرهای یگانه و رمزآلود در تاریخ تصوف و عرفان اسلامی است. او که خود را «غریب» میخواند و در جستوجوی انسانی از جنس حقیقت، اقلیمها را زیر پا میگذاشت، با ورودش به قونیه در سال ۶۴۲ هجری، تحولی بنیادین در اندیشه مولانا ایجاد کرد. شمس پردههای قیلوقالِ صرف و دانشِ بیعمل را کنار زد و به تعبیر خودش، مولانا را از «سجادهنشینی باوقار» به «بازیچه کودکان کوی» عشق الهی تبدیل کرد.
اندیشه شمس که در اثر درخشان «مقالات شمس تبریزی» به یادگار مانده، بازتابی از بیپروایی زبانی، صداقت عریان، نفی ریاکاری و تاکید بر گوهر درونی دینداری است. او حقیقت را نه در قالبهای جامد لفظی، بلکه در صفا، اخلاص و پیوند مستقیم جان با پروردگار جستوجو میکرد. کلام شمس گزنده، اما بیدارگر بود؛ سخنانی سرشار از بصیرت دینی که هدفش شکستن بتهای ذهنی و عادتهای فرساینده بود.
امروز و در روزگاری که انسان مدرن بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازتعریف مفاهیمی، چون هویت، معنا و آرامش درونی است، بازخوانی سخنان و اندیشههای شمس تبریزی میتواند رویکردی عمیق و اصیل از معرفت اسلامی و انسانشناسی عرفانی را پیش روی نسل جوان قرار دهد.
برای آشنایی عمیقتر با جهان فکری این عارف شوریده، مطالعه آثار زیر پیشنهاد میشود:
«مقالات شمس تبریزی» با تصحیح و تعلیقات عالمانه دکتر محمدعلی موحد (انتشارات خوارزمی)؛ متن اصیل سخنان شمس در قونیه.
«شمس تبریزی» اثر دکتر محمدعلی موحد (انتشارات طرح نو)؛ روایتی تحلیلی، مستند و همهجانبه از زندگی، اندیشه و سفرهای شمس.
«پلهپله تا ملاقات خدا» اثر دکتر عبدالحسین زرینکوب (انتشارات علمی)؛ اثری فاخر که فصلهای درخشانی از آن به تاثیر شگرف دیدار شمس و دگرگونی روحی مولانا اختصاص دارد.
بزرگداشت شمس تبریزی، تنها یادبود یک شخصیت تاریخی در آرامگاه او در خوی یا صفحات تذکرهها نیست؛ بلکه یادآوری ضرورت بازگشت به صداقت درونی، رهایی از ظاهرسازی و احیای ارزشهای اصیل حکمت و معنویت ایرانی–اسلامی در عصر حاضر است؛ نوری که قرنها پیش تابید و هنوز راهنمای سالکان کوی حقیقت است.