پیام خراسان - مشهد- کمبود ۲۵۰۰ نیروی پرستاری در مشهد و سایه سنگین اضافه‌کارهای اجباری بر دوش کادر درمان، زنگ خطری جدی را برای فرسودگی شغلی و کیفیت خدمات سلامت در پایتخت معنوی کشور به صدا درآورده است.
خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها، عاطفه وفائیان: حرفه پرستاری به عنوان یکی از ارکان کلیدی نظام سلامت، در تاروپود خود با ترکیبی از دانش تخصصی، فداکاری‌های شبانه‌روزی و عشقی عمیق به کاهش آلام دردمندان گره خورده است و فعالان این عرصه در خط مقدم مراقبت از سلامت جامعه قرار دارند.
گذر از دهه‌ها خدمت متوالی در بخش‌های گوناگون درمانی، از اورژانس‌های پرمخاطره تا بخش‌های تخصصی، نشان‌دهنده میزان تعهد و پایداری کادر درمان در مواجهه با سخت‌ترین شرایط بحرانی و آسیب‌های جسمی و روحی ناشی از کار است.
شیرین‌ترین لحظات در این مسیر پرفرازونشیب، التیام درد بیماران، بازگشت حیات به تن‌های بی‌رمق، ترخیص نوزادان و کودکان بهبودیافته و لبخند رضایت خانواده‌های آنان است که خستگی‌های طاقت‌فرسای شیفت‌های طولانی را از تن کادر درمان بیرون می‌کند. با وجود تمامی دستاوردهای علمی نوین در حوزه‌های مراقبتی و بالینی، جامعه پرستاری همچنان با چالش‌هایی نظیر فشارهای روحی و جسمی، اضافه‌کارهای اجباری و دغدغه‌های معیشتی روبه‌رو است که نیازمند درک متقابل مردم و اقدامات حمایتی مؤثر سازمان‌هاست.
کمبود ۲ هزار و ۵۰۰ پرستار در مشهد
محمد صادقی، مدیر امور پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: کمبود پرستار در مشهد حدود ۲۵۰۰ نفر برآورد می‌شود؛ با تأمین این نیروها می‌توان بخشی از اضافه‌کاری پرستاران را کاهش داد.
مدیر امور پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: نسبت نیروی پرستاری به تخت در مشهد بیش از یک نفر اعلام شده؛ درحالی‌که این نسبت در برخی استان‌ها کمتر از ۰.۸ است.
وی افزود: تعداد مجوزهای استخدام پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد هر سال به مجوزهای صادرشده از سوی وزارت بهداشت بستگی دارد و دانشگاه در این زمینه اختیار مستقلی ندارد.
صادقی ادامه داد: دانشگاه آمار دقیقی از تعداد پرستارانی که به دلیل تغییر شغل یا مهاجرت از حرفه خارج می‌شوند، ندارد؛ با این حال، مواردی از ترک حرفه پرستاری وجود دارد.
مدیر امور پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره انگیزه خود از ورود به حرفه پرستاری اظهار کرد: ورود من به این رشته آگاهانه بود؛ اما نقطه عطف آن بستری شدن پدرم در سال ۱۳۶۹ در بیمارستان امام رضا (ع) و مشاهده خدمات مؤثر پرسنل پرستاری و دعای خیر مردم بود که باعث شد سال بعد رشته پرستاری را انتخاب کنم.
وی درباره وضعیت اشتغال فارغ‌التحصیلان پرستاری بیان کرد: تمامی فارغ‌التحصیلان رشته‌های پرستاری دانشگاه‌های دولتی و آزاد پس از پایان تحصیل، وارد دوره طرح نیروی انسانی به مدت دو سال در بیمارستان‌ها و مراکز دولتی و نیروهای مسلح می‌شوند و میزان خدمت سربازی آقایان از این مدت کسر می‌گردد.
صادقی شیرین‌ترین لحظات خدمت پرستاری را التیام درد بیمار و رضایت خانواده‌های آنان عنوان کرد و گفت: آرامش یافتن بیمار در طول شب و ترخیص کودکی هراسان با حال بهبود از آغوش مادر، از بهترین لحظات مشترک تمامی کادر درمان و پرستاران است.
مدیر امور پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره راه‌های افزایش تاب‌آوری پرستاران اظهار کرد: بخشی از تاب‌آوری نیازمند اقدامات حمایتی سازمان‌ها و وزارت بهداشت در زمینه حقوق، امکانات رفاهی و جذب نیرو برای کاهش فرسودگی شغلی است و بخش دیگر آن به خود فرد بستگی دارد که با مرور خدمات ارائه‌شده، کاهش دغدغه‌ها و همکاری و همدلی با همکاران در بخش، آرامش و تاب‌آوری خود را افزایش دهد.
وی در خصوص آرزوی خود برای آینده پرستاری کشور تصریح کرد: آرزو دارم روزی برسد که همکاران پرستار دغدغه مالی نداشته باشند، در سطوح عالی تحصیلی رشد کنند و با جذب نیروهای کافی توسط سازمان‌ها، ساعت اضافه‌کار و فشار کاری کاهش یابد تا فرصت بیشتری برای زندگی در کنار خانواده داشته باشند.
صادقی با اشاره به دستاوردهای علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حوزه زخم خاطرنشان کرد: این دانشگاه به عنوان یکی از دانشگاه‌های بزرگ و مادر کشور با برگزاری جلسات ماهانه توسط کارشناسان زخم، آخرین دستاوردهای علمی، پانسمان‌های نوین و پژوهش‌ها را برای کاهش عفونت و تسریع بهبودی زخم‌ها بررسی و اجرا می‌کند.
مدیر امور پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد از عموم مردم درخواست کرد: از مراجعین و همراهان بیمار انتظار داریم ضمن درک خستگی و محدودیت‌های پرستاران، در ساعات طولانی شیفت و سختی کار، یاریگر کادر درمان باشند تا از بروز تأثیرات منفی بر کیفیت مراقبت از بیماران جلوگیری شود.
پرستاری؛ حرفه‌ای آمیخته با عشق و سختی
نغمه رزاقی، عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری در گفتگو با خبرنگار مهر به مناسبت روز پرستار، درباره نحوه ورود خود به این رشته اظهار کرد: انتخاب پرستاری در ابتدا یک تقدیر کاری بود و در آن زمان شناخت زیادی روی این رشته نداشتم؛ به‌طوری‌که در ماه‌های اول دانشجویی دچار چالش بودم که آیا می‌توانم سختی‌های آن را تحمل کنم یا خیر.
عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری افزود: به مرور زمان و با صحبت با اساتید مختلف و آشنایی با فلسفه این رشته و خدماتی که به بیماران ارائه می‌دهد، متوجه شدم که این بخش با روحیه‌ام سازگار است و علاقه‌مند شدم تا مقطع دکترا پیش بروم.
وی درباره نخستین روز حضور خود در بیمارستان گفت: ترم دوم بود که وارد بیمارستان شدم؛ ورود به بخش و دیدن یک بیمار بسیار بدحال و کمک‌رسانی پرستاران، در ابتدا برای من شوکه‌کننده و اضطراب‌آور بود، اما به مرور با ارتقای دانش علمی و مهارت‌ها، توانستیم این صحنه‌ها را مدیریت کنیم.
رزاقی شیرین‌ترین خاطره خود را دعای خیر بیماران و لحظه ترخیص نوزادان دانست و عنوان کرد: شیرین‌ترین لحظه برای یک پرستار، دیدن لبخند مادری است که نوزاد خود را در آغوش می‌گیرد و از مراقبت‌ها رضایت دارد؛ دعای خیر و لبخند بیماران خستگی را از تن انسان بیرون می‌کند.
عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری با اشاره به مطالبات و انتظارات از جامعه بیان کرد: از مردم انتظار داریم سختی‌ها و فشارهای روحی و جسمی پرستاران را درک کنند؛ کادر درمان علاوه بر فشار کاری، با اضافه‌کارهای اجباری برای سرپا ماندن بخش‌های بیمارستان مواجهند و اگر گاهی خستگی بر رفتار آن‌ها غلبه می‌کند، مردم با نگاه درک متقابل با آن‌ها برخورد کنند، زیرا پرستاران واقعاً از جان مایه می‌گذارند.
وی پرستاری امروز را بسیار پیشرفته‌تر از گذشته دانست و افزود: سطح تحصیلات پرستاری تا مقطع دکترا ارتقا یافته و مراقبت‌ها بسیار علمی‌تر و پیشرفته‌تر شده است.
رزاقی خطاب به جوانان علاقه‌مند به این رشته توصیه کرد: ورود به پرستاری نیازمند روحیه انسان‌دوستی بالا، توانایی تحمل شرایط سخت، شب‌زنده‌داری و عشق به خدمت است و از سوی دیگر این رشته حسن تضمین اشتغال سریع و توسعه شغلی گسترده تا مقاطع عالی و هیئت علمی را به همراه دارد.
عشق به حرفه انگیزه اصلی خدمت در پرستاری است
زهره فخری، سرپرستار بخش اورژانس یکی از بیمارستان تخصصی اطفال در مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به پیشینه فعالیت خود در حرفه پرستاری اظهار کرد: از پنج‌سالگی می‌دانستم که می‌خواهم پرستار شوم و به این شغل علاقه داشتم؛ تمام کارهای مراقبتی و پانسمان‌های سخت اعضای خانواده را از همان کودکی با علاقه انجام می‌دادم و ورودم به این رشته کاملاً آگاهانه بوده است.
سرپرستار اورژانس بیمارستان اطفال با اشاره به سابقه خدمت خود افزود: متولد سال ۱۳۶۰ هستم و بیش از ۳۰ سال سابقه کار دارم؛ با وجود عوارض جسمانی ناشی از کار سخت نظیر جراحی دیسک کمر در ۳۸ سالگی، همچنان با تمام ناملایمات، سختی‌ها، شیفت‌های شبانه‌روزی در شرایط بحرانی مانند آلودگی هوا، کرونا و آنفولانزا، و حقوق و مزایای بسیار ناچیزی که با سختی شغل همخوانی ندارد، عاشق شغلم هستم.
وی درباره نقش همراهان بیمار در روند درمان تصریح کرد: همراهی بیمار حالتی دوطرفه و مانند شمشیر دو دم است؛ همراه آگاه و خوب می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما در اورژانس اطفال با توجه به اینکه این مرکز سانتر انکولوژی، نفرولوژی و قطب درمان شرق کشور است و بیمارانی از استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان، خراسان شمالی و جنوبی مراجعه می‌کنند، برخی از همراهان به دلیل ناآگاهی دست‌وپاگیر هستند و میزان همکاری آن‌ها بستگی به دیدگاهشان نسبت به کادر درمان دارد.
فخری درباره خاطرات شیرین دوران خدمت خود بیان کرد: در طول سال‌ها خدمت خاطرات فراوانی وجود دارد، اما از تازه‌ترین خاطرات شیرین، احیای موفقیت‌آمیز یک بیمار ۶۸ساله بود که حدود دو هفته پیش با علائم حیاتی بسیار ضعیف و لوله تنفسی به اورژانس آورده شد؛ با تلاش کادر درمان و پزشک بخش پس از حدود یک ساعت احیای موفق، بیمار هوشیار شد و با خانواده‌اش تماس گرفت که این امر موجب خوشحالی عمیق پرسنل شیفت شد، چرا که بازگشت بیماران بدون علائم حیاتی به زندگی بسیار مسرت‌بخش است.
سرپرستار بخش اورژانس یکی از بیمارستان تخصصی اطفال در مشهد با اشاره به آرزوها و مطالبات جامعه پرستاری خاطرنشان کرد: آرزوی قلبی من این است که هیچ‌کس نیازمند مراجعه به بیمارستان نشود، به‌ویژه کودکان، و شرایطی فراهم شود که پرستاران با انگیزه و آرامش بیشتری به خدمت‌رسانی ادامه دهند.