پیام خراسان - کتاب «در آفاق شوق» به قلم حبیب راثی تهرانی، شامل شرح قصیده علویه محمدالمجذوب، شاعر و ادیب سوری در مؤسسه کتابشناسی شیعه چاپ و روانه بازار نشر شد.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما کتاب «در آفاق شوق» به ترجمه، شرح و توضیح قصیده علویه محمدالمجذوب* اختصاص دارد؛ قصیدهای که از جمله سرودههای شناختهشده این شاعر سوری در مرثیه و سوگ حضرت سیدالشهداء علیهالسلام به شمار میرود.
محمد بن مصطفی المجذوب حسنی، شاعر، نویسنده، رماننویس، مبلغ دینی و مبارز سوری بود که در سال ۱۹۰۷ میلادی در شهر طرطوس سوریه به دنیا آمد. او در خانوادهای مذهبی و پایبند به سنتهای دینی رشد کرد؛ خانوادهای که به تجارت اشتغال داشت و با علوم دینی و زبان عربی نیز ارتباط داشت. مجذوب درباره خانوادهاش میگوید: «در خانهای پرورش یافتم که به ارکان اسلام در عبادت و رفتار پایبند بود. به یاد دارم زمانی که هنوز نوجوان بودم و دوازده سال بیشتر نداشتم، شبها نماز تسبیح میخواندم.»
تحصیلات ابتدایی خود را در مکتبخانه و سپس در مدارس دولتی دوره عثمانی گذراند. یکی از استادان او عمویش، شیخ عبدالله مجذوب، عالم دینی و امام جماعت بود. هنوز پانزده سالش نشده بود که پدرش از دنیا رفت و او از همان سنین کم، مسئولیت خانواده و تأمین هزینههای مادر و خواهر و برادرانش را بر عهده گرفت. او همچنین در مبارزه با اشغالگری فرانسه مشارکت داشت و در پی این فعالیتها مدتی زندانی و تحت تعقیب قرار گرفت.
مجذوب در سوریه به کار تدریس پرداخت و سپس به مدینه منوره مهاجرت کرد و در آنجا به عنوان مدرس دانشگاه اسلامی مشغول به کار شد تا اینکه بازنشسته شد. پس از آن به زادگاهش بازگشت و تا پایان عمر به تألیف و نویسندگی پرداخت و سرانجام در لاذقیه درگذشت. او در سالهای پایانی زندگی، در خانه ماند و جز در موارد ضروری از آن خارج نمیشد. از مردم کناره گرفت و خود را وقف نوشتهها و قلمش کرد و چهار کتاب تألیف کرد. سرانجام در ژوئن ۱۹۹۹ میلادی، اجل موعود فرا رسید و از دنیا رفت.
شاعر مورد اشاره، از دوران کودکی شیفته مطالعه بود و برای خواندن کتابها آنها را به امانت میگرفت و این علاقه به مطالعه تا پایان زندگی همراهش بود. در زمینه شعر و نویسندگی نیز پیش از بیستسالگی فعالیت خود را آغاز کرد و از مروجان ادبیات اسلامی متعهد بود که به مسائل سرنوشتساز امت اسلامی توجه داشت. اشعار و مقالات او در روزنامهها و مجلات مختلف منتشر میشد که از جمله آنها مجله «حضاره الإسلام» بود. مقالات و پژوهشهای منتشرشده او در این مجله بعدها در کتابی با عنوان «مشکلات الجیل فی ضوء الإسلام» گردآوری شد.
محمدالمجذوب قصیده مورد اشاره را با عنوان «علی قبر معاویه» در حدود سال ۱۳۶۵ ق سرود و طی نامهای برای جمعی از جوانان شهر نجف اشرف که در حال برگزاری مجالس عزاداری حضرت سیدالشهداء علیهالسلام بودند، فرستاد. این قصیده پس از آن در بسیاری از مجالس سوگواری حضرت اباعبدالله علیهالسلام خوانده شده است.
قصیده علویه در ۵۲ بیت سروده شده و شاعر در آن، حرم مطهر امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیهماالسلام در نجف اشرف را با قبر معاویه بن ابیسفیان در دمشق مقایسه میکند. این مقایسه با خطاب قرار دادن معاویه و پرسش از کاخها، شکوه، جلال و سروری دنیوی او آغاز میشود.
محمدالمجذوب در مطلع این قصیده میگفته:
«أَیْنَ الْقُصُورُ، أَبَا یَزِیدَ، ولَـهْوُهَا
والصَّافِنَاتُ وَزَهْوُهَا والسُّؤْدَدُ؟!»
«ای ابایزید! کاخها کجایند و خوشیها و سرگرمیهایشان؟ اسبهای نجیب و فخر و شکوهشان کجاست؟ و آن سروری و بزرگی چه شد؟»
قصیده فقط درباره قبر معاویه نیست. در بخش میانی، شاعر به کربلا، یثرب، شهادت خاندان پیامبر و مصائب عاشورا میپردازد. برای نمونه، از «مرابض کربلاء ویثرب» و خونهایی که در راه خاندان پیامبر ریخته شد سخن میگوید؛ بنابراین قصیده را میتوان اثری دانست که از یک تقابل میان قدرت دنیوی معاویه و ماندگاری راه اهلبیت علیهمالسلام آغاز میشود و به یادکرد مصائب عاشورا میرسد.
کتاب «در آفاق شوق» تلاش کرده است این قصیده را برای مخاطب فارسیزبان از طریق ترجمه، شرح و توضیح ابیات معرفی کند و زمینههای ادبی، تاریخی و محتوایی آن را نیز مورد توجه قرار دهد.
این اثر به قلم حبیب راثی تهرانی و با مقدمه دکتر محمدعلی آذرشب، از سوی مؤسسه کتابشناسی شیعه منتشر شده است.