پیام خراسان - به گزارش روابط عمومی استانداری خراسان جنوبی و به نقل از روابط عمومی شرکت بازآفرینی شهری ایران؛ سفر سهروزه به خراسان جنوبی، برای من تنها یک برنامه کاری و اداری نبود؛ بلکه فرصتی بود برای مواجهه دوباره با حقیقتی روشن: اینکه بازآفرینی شهری تلاشی است برای پیوند دادن زندگی امروز با هویت دیروز و ساختن فردا بر پایه حافظه تاریخی، سرمایه اجتماعی و عدالت فضایی.
خراسان جنوبی استانی است که در پهنهای سختکوش، کمآب و تاریخی، همزمان با فرسودگی بافتها و محدودیت منابع، ظرفیتهای کمنظیری را در خود حفظ کرده است؛ از محلات کهن بیرجند و قائن تا بافت تاریخی بشرویه، و از خوسف و میانده تا سرایان و نهبندان. در چنین سرزمینی، بازآفرینی شهری یک ضرورت راهبردی برای حفظ کرامت سکونت، ارتقای کیفیت محیط و فعالسازی ظرفیتهای نهفته اقتصادی و فرهنگی است.
از سوی دیگر، خراسان جنوبی در بستر کریدورهای مهم جادهای و ریلی شرق کشور قرار دارد؛ کریدورهایی که میتوانند از چابهار تا مشهد امتداد یابند و آیندهای تازه برای این استان بسازند. اهتمام ویژه دولت، بهویژه پیگیریهای رئیسجمهور و شخص وزیر راه و شهرسازی برای توسعه کریدورهای حملونقلی و راهآهن در شرق و جنوبشرق کشور، زمینهساز تحرک اقتصادی در این پهنه است؛ هرچند بخشی از این ظرفیت نیازمند شتاببخشی، تکمیل زیرساختها و همافزایی دستگاههاست. در کنار این موضوع، امنیت نسبی ایجادشده در کشور همسایه (افغانستان) میتواند زمینه افزایش مبادلات تجاری را فراهم کند و بهویژه برای شهرهای مرزی و گمرکهای مرزی استان، فرصتهایی تازه برای تولید، اشتغال و رونق اقتصادی بیافریند. همچنین اگر شرایط امیدوارکننده بارندگی سال ۱۴۰۴ در سالهای آینده نیز تداوم یابد، میتواند نشانهای مثبت برای کاهش بخشی از آسیبهای ناشی از خشکسالی و تقویت تابآوری زیستمحیطی و معیشتی در این منطقه باشد.
همزمان با عید سعید قربان، فرصت یافتم تا ۸ پروژه بازآفرینی شهری و همچنین ۸۰ واحد مسکونی نوساز را در ۸ شهر استان شامل بیرجند، قائن، سرایان، فردوس، بشرویه، نهبندان، خوسف و درمیان به بهرهبرداری برسانم. این پروژهها از دو خانهمحله در محله امید سرایان و محله خوئینیکیهای قائن آغاز شدند و تا ساماندهی آبهای سطحی محله موسیبنجعفر، احداث پایگاه خدمات اجتماعی محله کارگران، تبدیل آرامستان متروکه دکتر ناصح به بوستانی جدید در بیرجند، و نیز پروژههای بهسازی و کفسازی در گزیک و قهستان و ساماندهی محله میانده خوسف امتداد می یافتند.
در جلسه ستاد بازآفرینی شهری استان در بیرجند، روشن شد که خراسان جنوبی امروز یکی از استانهای پیشتاز کشور در این حوزه است. بیش از ۱۰۰ پروژه بازآفرینی در استان اجرا شده و اعتبارات این حوزه نیز طی دو سال اخیر ۱۰۰ درصد رشد داشته است. در این مسیر، اتمام پروژههای نیمهتمام یک اولویت جدی است.
یکی از بخشهای مهم این سفر، نشست هماندیشی با شهرداران و همچنین جلسه گفتوگو با انبوهسازان بود ... در نشست با انبوهسازان، تأکید شد که بازآفرینی شهری بدون مشارکت فعال سازندگان و بخش خصوصی به نتیجه نمیرسد. اگر موانع اجرایی، حقوقی و اقتصادی کاهش یابد، اگر فرآیند صدور پروانهها کوتاهتر شود و اگر مدل کلید به کلید بهدرستی فعال شود، انبوهسازان میتوانند به یکی از اصلیترین پیشرانهای نوسازی بافتهای فرسوده بدل شوند. در این خصوص، تعامل میان سه رکن شهرداری، ادارهکل راه و شهرسازی و سازندگان باید تعاملی سازنده، منظم و نتیجهمحور باشد.
در نشست با شهرداران نیز بر ضرورت تدوین یک برنامه چهارساله اقدام مشترک تأکید کردم؛ برنامهای که با مصوبات شورای برنامهریزی استان همراستا باشد و مسیر پروژهها، منابع و مسئولیتها را شفاف کند. همچنین یادآور شدم که ظرفیت ۱۰ درصد الحاقات باید بهصورت هدفمند برای تأمین سرانههای خدماتی، آموزشی، فرهنگی و فضای سبز در بافتهای هدف به کار گرفته شود تا از شکلگیری سکونتگاههای غیررسمی جدید جلوگیری شود. از سوی دیگر، ظرفیت مسئولیت اجتماعی معادن نیز میتواند در پیشبرد پروژههای بازآفرینی نقش مؤثری داشته باشد.
اما شاید مهمترین دستاورد این سفر، دیدن ظرفیتهایی بود که اگر درست شناخته و ساماندهی شوند، میتوانند بازآفرینی را از یک پروژه عمرانی به یک موتور توسعه محلی تبدیل کنند؛ ظرفیتی که در خراسان جنوبی، هم در «میراث تاریخی» دیده میشود و هم در «گردشگری طبیعی» و هم در پیوندهای اقتصادی و ترانزیتی.
نخست، دریاچه گواب شهرخوسف؛ در فاصله ۳۰ کیلومتری شهر بیرجند، این دریاچه امروز تنها یک پدیده طبیعی نیست؛ بلکه ظرفیتی برای شکلگیری یک محور گردشگری پایدار است. بر این باورم که حاشیه و پیرامون این دریاچه باید با رویکرد بازآفرینی سامان یابد تا گواب بتواند به یک قطب گردشگری طبیعی و تاریخی در کنار بیرجند تبدیل شود؛ قطبی که در امتداد محور ابنحسام و مسجد جامع شهر معنا میگیرد و میتواند زنجیرهای از تجربههای گردشگری، فرهنگی و زیارتی را برای استان بسازد. شهرداری خوسف باید با همراهی شرکت بازآفرینی شهری ایران، هر چه سریعترطرحی جامع برای این محدوده تهیه کند.
دوم، خراسان جنوبی از منظر گردشگری طبیعی نیز واجد امکان ویژه است؛ از تجربههای مرتبط با کویر تا گردشگری تخصصی مانند ستارهشناسی، که میتواند در شهرهای کوچک و نقاط مستعد استان، به تقویت اقتصاد محلی و احیای سکونت در بافتهای هدف کمک کند. پیوند دادن بازآفرینی شهری با گردشگری طبیعی و گردشگری مبتنی بر میراث، میتواند یکی از مسیرهای پایدار برای ایجاد درآمد، اشتغال و ارتقای کیفیت زندگی در محلات باشد.
سوم، بشرویه؛ شهری که دهها خانه، عمارت و اقامتگاه بومگردی را در خود جای داده است. در این شهر، تعدد خانههای تاریخی و مرمتشده که از دوره تیموریان و سلجوقیان به جای مانده، یک فرصت استثنایی برای سرمایهگذاری به شمار میآید. بازآفرینی میتواند همزمان هم میراث تاریخی را حفظ کند و هم اقتصاد شهر را فعال سازد. از همینرو، در بشرویه باید سرمایهگذاران را صریح و روشن دعوت کرد؛ زیرا هر خانه تاریخی احیاشده، فقط یک بنای مرمتشده نیست، بلکه روایتی زنده از هویت، یک جاذبه گردشگری و یک منبع پایدار درآمد برای شهر است.
در قائنات نیز بازدید از مسجد جامع، افتتاح پروژههای مسکن در بافتهای فرسوده، بازدید از مدرسه در بافت، افتتاح سرای محله خوئینیکیها و بررسی وضعیت احداث کتابخانه بزرگ قائن، بار دیگر نشان داد که پروژههای کوچک، اگر درست تعریف و درست اجرا شوند، میتوانند تحولی بزرگ در کیفیت زیست محله ایجاد کنند.
در پایان، لازم میدانم از همراهی صمیمانه استاندار خراسان جنوبی که با نگاه مسئلهمحور و پیگیرانه، بازآفرینی شهری را پشتیبانی کردند، و نیز از نمایندگان دلسوز استان که با درک عمیق از نیازهای واقعی شهرها و محلات، یار و همراه این مسیر بودند، صمیمانه تشکر کنم. همچنین از شهرداران، مدیران محلی، انبوهسازان و همه کسانی که با باور به آیندهای بهتر در این مسیر همراه شده اند، قدردانی میکنم.
خراسان جنوبی
خراسان جنوبی
خراسان جنوبی
خراسان جنوبی
خراسان جنوبی
خراسان جنوبی
خراسان جنوبی