پیام خراسان - نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با تأکید بر اینکه امر به معروف و نهی از منکر فریضهای ترکنشدنی و از مصادیق تحقق «قیام لله» است، گفت: مشکل حرکتهای امر به معروف و نهی از منکر، نداشتن برنامه و طرح متناسب با شرایط است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی ، آیتالله سیداحمد علمالهدی، امروز در دیدار شرکت کنندگان «پویش ملی سفیران معروف» که صبح امروز در مشهد مقدس برگزار شد، با بیان اینکه مشکل امروز در حرکتهای امر به معروف و نهی از منکر، نداشتن برنامه و طرح متناسب با شرایط است، افزود: مشکل اصلی این است که طرح نداریم. یک روز کشور در شرایط آرامی قرار دارد و همه امور در جای خود قرار گرفته و زندگی روزمره جریان دارد؛ در چنین شرایطی ممکن است یک نوع برنامه برای امر به معروف و نهی از منکر داشته باشیم. اما یک روز با شرایط جنگی، بحرانی و پرهیاهو مواجه هستیم و در چنین شرایطی نمیتوان همان برنامه گذشته را اجرا کرد.
وی با اشاره به ضرورت پیشبینی شرایط در طراحی برنامهها، ادامه داد: برای اقتضائات مختلف باید طرحها و برنامههای مختلف داشته باشیم. اگر برنامه و طرح نداشته باشیم، شکست میخوریم.
استفاده از اقتضائات امروز برای تقویت امر به معروف
امام جمعه مشهد گفت: اکنون باید متوجه این موقعیت باشیم و طرح داشته باشیم؛ طرحی که واقعاً مؤثر باشد و کار ما را پیش ببرد. اقتضائات امروز جامعه ما به گونهای است که چهبسا در بسیاری از موارد با سرعت، قدرت و امکانات بیشتری بتوانیم افراد را به معروف دعوت کنیم، در حالی که در شرایط غیرجنگی چنین امکانی وجود نداشت. اما از این شرایط و اقتدار استفاده نمیکنیم؛ زیرا طرح نداریم.
وی با اشاره به فرصتهای ایجادشده برای فعالیت دینی در شرایط کنونی، تصریح کرد: امروز در جامعه ما فرصتی وجود دارد که پیش از این نداشتیم. تجمعات و حرکتهای مردمی، گرایشهای دینی را تقویت کرده و به آن قدرت داده است. امروز در دینگرایی از توان بالایی برخورداریم؛ زیرا دشمن، دین ما را هدف قرار داده و به آن حمله میکند و مردم برای دفاع از دین خود وارد میدان شدهاند.
آیت الله علم الهدی ادامه داد: این موقعیت و این عظمت، در گذشته در دینگرایی وجود نداشت. اگر برای این شرایط طرح داشته باشیم، میتوانیم از دینگرایی امروز در امر به معروف و نهی از منکر استفادههای بسیار بهتری داشته باشیم و این فریضه را جامعتر و کاملتر اجرا کنیم. اما متأسفانه به دلیل نداشتن طرح، در چنین موقعیتهایی دچار افراط و تفریط میشویم و آنچه بیش از همه به ما ضربه میزند، تفریط در این زمینه است.
حفظ دین با پرهیز از افراط و تفریط دنبال شود
وی با اشاره به برخی دیدگاههای متفاوت درباره نحوه مواجهه با بیدینی و بیحجابی، اظهار کرد: از یک طرف عدهای میگویند نمیتوانیم بیدینی، بیحجابی، برهنگی، بیبندوباری، اباحیگری و لاابالیگری را تحمل کنیم و از طرف دیگر، عدهای میگویند برای حفظ انسجام و وحدت باید بیدینی را تحمل کنیم. این مسئله از هر چیزی بدتر است. تمام قیام و حرکت ما برای چیست؟ برای دین خداست. ما برای دین خدا قیام و حرکت کردهایم و در میدان مبارزه با آمریکا قرار گرفتهایم؛ حال چگونه میتوانیم برای حفظ حرکت خود با بیدینی کنار بیاییم؟
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی ادامه داد: با کسی که در قیام لله با ما هماهنگ است، اختلافی نداریم. اختلاف با کسی است که در قیام لله با ما هماهنگ نیست؛ بنابراین معنا ندارد بگوییم باید با چنین فردی وحدت و انسجام داشته باشیم و اگر از او جدا شویم، وحدت از بین میرود. ما باید روی هدف خود محکم بایستیم. اگر عنصر بیدین در جامعه در بیدینی خود مقاومت دارد، تفاوت او با دشمن بیدینی که از خارج (آمریکا و اسرائیل) با ما میجنگد، در چیست؟ تفاوت تنها در داخل و خارج بودن است.
وی با اشاره به اینکه هدف نهایی دشمن، مقابله با دین است، تصریح کرد: اگر مردم ما یک روز از خواب بیدار شوند و به آمریکا اعلام کنند که اسلام را نمیخواهند و دیگر دین نمیخواهند، دشمن دیگر با مسائل هستهای، تحریمها و سایر موضوعات کاری نخواهد داشت و همه چیز را تمامشده تلقی خواهد کرد؛ بنابراین امروز در شرایطی قرار داریم که نقطه نهایی دشمن، جنگ با دین ماست.
آیت الله علم الهدی اظهار کرد: اگر هدف اصلی مبارزات ما حمایت از دین است، در همه عرصهها باید این حمایت از دین را داشته باشیم؛ اما با طرح و برنامه. نباید بدون طرح و برنامه حرکتی انجام دهیم که در خط حفاظت از دین قرار دارد و سپس متوجه شویم که در زمین دشمن بازی کردهایم.
وی با اشاره به شرایط خاص کنونی، تصریح کرد: در شرایط امروز، هر نوع تحصن و هر نوع حرکتی در مقابل دشمن یا در مقابل دولت و جریانهای حکومتی کشور، ممکن است به نفع دشمن تمام شود. ممکن است جمعیتی با عنوان دفاع از حجاب، برای نمونه مقابل استانداری مشهد متحصن شوند و قیام و حرکت کنند، اما رسانههای بیگانه از آن تصویری ارائه دهند که گویی مردم ایران از فشار زندگی به تنگ آمدهاند و علیه دولت قیام کردهاند. در چنین شرایطی، ممکن است فرد بخواهد برای دین خود قدم بردارد، اما به دلیل نداشتن طرح، در زمین دشمن بازی کند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی ادامه داد: مشکل امروز همین است. تشکلها و مجموعههایی که در زمینه امر به معروف و نهی از منکر فعالیت میکنند، باید به این مسئله فکر کنند و یک طراحی کامل متناسب با شرایط امروز را دنبال کنند.
امر به معروف فریضهای است که باید متناسب با شرایط اجرا شود
وی با تأکید بر اینکه امر به معروف و نهی از منکر ترکشدنی نیست، خاطرنشان کرد: نمیتوان از این فریضه دست برداشت. اگر دیروز از آن دست برداشتیم، از خدا و از همه دین خود دست برداشتهایم. امر به معروف و نهی از منکر یک واجب الهی است.
آیتالله علمالهدی افزود: امر به معروف و نهی از منکر نیز یک واجب الهی است که باید متناسب با شرایط طراحی شود.
وی با تأکید بر ضرورت طراحی یک برنامه مؤثر برای شرایط روز، تصریح کرد: باید برای امر به معروف و نهی از منکر در شرایط امروز و متناسب با موقعیتها و اقتضائات پیشآمده، طرح مؤثری تهیه کنیم و با آن پیش برویم و از فرصتهای موجود نیز حداکثر استفاده را داشته باشیم.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی ادامه داد: این کار با نشستن، فکر کردن و فعالیتهای معنوی و فکری امکانپذیر است و میتوان طرح بسیار مناسبی برای امر به معروف انتخاب کرد. برای این کار احتیاجی به تحصن نداریم. تجمعات شبانهای که برگزار میشود، میتواند محل فعالیت قرار گیرد و افراد فعال در امر به معروف و نهی از منکر میتوانند در همین تجمعات حضور پیدا کنند و در خود تجمعات فعالیت کنند.
ارتباط صمیمانه، زمینه اثرگذاری بیشتر امر به معروف است
آیتالله علمالهدی با اشاره به ضرورت حضور فعال در میان مردم، اظهار کرد: این شیوه، سادهتر و بهتر است و علاوه بر آن، به نفع ما نیز خواهد بود. اگر در این عرصه مشکلات را مطرح کنیم و در حل مشکلات، یعنی در حل منکرات و نهی از منکرات، واقعاً بتوانیم قدم برداریم، اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.
وی افزود: یکی از دوستان ما در یکی از تجمعات حاشیه شهر میگفت که حدود دو ماه قبل، از ابتدای جنگ تاکنون، در محله آنها ۱۰ نفر که بیحجاب بودند، باحجاب شدهاند. این افراد در همین تجمعات حضور پیدا کرده و به دلیل نحوه برخورد مناسب با آنها، تغییر رفتار دادهاند. در بسیاری از موارد میتوان با ایجاد صمیمیت و دوستی، زمینه اثرگذاری را فراهم کرد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با تأکید بر اهمیت شناخت افراد در فرآیند امر به معروف، خاطرنشان کرد: مسئله شناخت و سنجش افراد در مرحله اول، مسئله بسیار مهمی است. باید فردی را که قرار است درباره او کار شود، شناخت. از ابتدا باید طرف مقابل را سنجید و بررسی کرد که انگیزه او از بیحجابی چیست.
وی ادامه داد: باید مشخص شود آیا بیحجابی او صرفاً از روی بیبندوباری و تقاضای آزادی مطلق است، یا برخی گرایشهای دیگر او را به این مسئله واداشته، یا اینکه اساساً چیزی نمیداند و از ابتدا عادت کرده که به صورت لاابالی رفتار کند. باید بررسی شود چه مقدار زمینه خداگرایی و دینگرایی در او وجود دارد. این مسائل باید ارزیابی شود و افراد شناخته شوند و پس از این شناخت و ارزیابی، فعالیتها به صورت نقطهبهنقطه دنبال شود.
تذکر بدون شناخت و تناسب، الزاماً اثرگذار نیست
آیتالله علمالهدی با بیان اینکه صرف تذکر درباره حجاب، همیشه مشکل را حل نمیکند، تصریح کرد: اینکه صرفاً به دلیل مشاهده یک زن بیحجاب در نزدیکی حرم امام رضا (ع)، یک تذکر فوری داده شود، لزوماً مشکل را حل نمیکند. تذکر فوری نیز میتواند در شکلهای مختلف، آثار گوناگونی داشته باشد و باید دید آیا فرد، صلاحیت تذکر دادن به آن شخص را دارد یا خیر.
وی با اشاره به آیه شریفه «فَذَکِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذِّکْرَى»، افزود: خداوند میفرماید «فَذَکِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذِّکْرَى»؛ یعنی در صورتی که تذکر نفع داشته باشد، تذکر دهید. اگر تذکر نفعی ندارد، باید توجه داشت که ممکن است تذکر، اثر منفی نیز داشته باشد. در کنار تذکر میتوان اقدامات دیگری انجام داد که آثار مثبت داشته باشد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با ارائه پیشنهادی به فعالان عرصه امر به معروف و نهی از منکر، اظهار کرد: پیشنهاد قطعی من این است که مجموعههایی که دارای تشکیلات هستند، در تشکیلات خود یک جریان اندیشهورزی خاص ایجاد کنند و نسبت به وضع موجود، مجموعهای از طرحها را تهیه کنند؛ با مشورت یکدیگر، همفکری و استفاده از تجربههایی که در امر به معروف دارند.
وی افزود: باید با این طرحها همه باهم حرکت کنند؛ در تذکر دادن لسانی نیز گاهی یک شیوه میتواند بهترین اثر را داشته باشد و اگر همان شیوه در شرایط نامناسبی اجرا شود، ممکن است بدترین نتیجه را ایجاد کند.
وی با اشاره به تأثیر شیوه و نحوه تذکر در امر به معروف و نهی از منکر، اظهار کرد: اگر به یک زن بیحجاب بگویید «خانم، سرتان را بپوشانید» یا «خانم، حجاب داشته باشید»، ممکن است فردی مثبت باشد، سکوت کند و عبور کند؛ اما ممکن است فرد دیگری واکنش منفی نشان دهد و برخورد، اهانت یا دشنام کند؛ بنابراین باید توجه داشت که یک تذکر بهتنهایی چه اثری خواهد داشت.
آیتالله علمالهدی ادامه داد:، اما اگر به جای یک نفر، ۱۰ نفر در فاصلههای معین از یکدیگر قرار بگیرند و هرکدام به شکل مناسب تذکر دهند، اثر متفاوت خواهد بود. برای نمونه، فردی که در مسیر حرم امام رضا (علیهالسلام) حرکت میکند، ابتدا با یک تذکر مواجه میشود و در ادامه مسیر، نفر دوم نیز با همان مضمون، اما با منطق و شیوهای مناسب به او تذکر میدهد و نفر سوم نیز همین کار را انجام میدهد.
وی افزود: این تذکرها از یک نقطه آرام آغاز میشود و با رسیدن فرد به نفرات بعدی، شدت بیشتری پیدا میکند؛ بهگونهای که فرد در طول مسیر با تذکرهای متعدد مواجه میشود. اگر ۱۰ نفر در فاصلهای حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ متر به یک نفر تذکر دهند و همه از او بخواهند حجاب خود را رعایت کند، این شیوه میتواند نسبت به تذکر یک نفر، اثرگذاری بیشتری داشته باشد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی تصریح کرد: اگر به جای ۱۰ نفر، تنها یک نفر تذکر دهد، ممکن است اثر لازم را نداشته باشد؛ بنابراین برای همین تذکر نیز میتوان طرحهای مختلفی طراحی و اجرا کرد. اصل امر به معروف و نهی از منکر قابل ترک نیست، اما نحوه اجرای آن باید با توجه به شرایط و با طراحی مناسب دنبال شود.
تقویت احساس مسئولیت دینی در میان متدینین
آیتالله علمالهدی با درخواست از فعالان تشکلهای امر به معروف و نهی از منکر برای تقویت جریان اندیشهورزی، اظهار کرد: از عزیزان میخواهم در مجموعههای تشکیلاتی خود، در یک جریان اندیشهورزی، فکر و بررسی کنند و طرحهای مختلفی تهیه کنند. یک طرح نباید برای همه شرایط پاسخگو باشد؛ بلکه باید مجموعهای از طرحها وجود داشته باشد تا در شرایط مختلف بتوان از آنها استفاده کرد.
وی افزود: امروز به دلیل دینگرایی مردم در شرایط جنگ، فرصتهایی در اختیار ما قرار گرفته که اینها سرمایهای برای امر به معروف و نهی از منکر است. باید از این فرصت استفاده کنیم و جریان امر به معروف و نهی از منکر را به شکلی اجرا کنیم که از این ظرفیت دینگرایی مردم حداکثر استفاده صورت گیرد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با اشاره به یکی دیگر از مشکلات موجود در جامعه دینی، خاطرنشان کرد: مشکل دیگر این است که متأسفانه در میان متدینین، احساس مسئولیت نسبت به امر به معروف و نهی از منکر ضعیف است. درباره افرادی که اساساً دینداری آنها خیالی و تخیلی است، سخنی نداریم؛ اما در میان متدینین هدفمند نیز احساس امر به معروف و نهی از منکر ضعیف است و این از اشکالات جامعه دینی ماست.
وی ادامه داد: اگر این احساس در مردم تقویت شود، بسیار مؤثر خواهد بود. باید راههایی پیدا کنیم که این احساس در متدینین ایجاد شود؛ به گونهای که حتی فردی که خود حجاب دارد، احساس کند باید در برابر بیحجابی مسئولیت داشته باشد و در قبال آن بیتفاوت نباشد.
آیتالله علمالهدی در پایان خاطرنشان کرد: راه تولید این احساس و طراحی برای ایجاد این احساس و انگیزه در متدینین، خود مسئلهای قابل توجه است و از مسائلی است که عزیزان باید در جریانهای اندیشهورزی خود مورد توجه قرار دهند. خداوند متعال به همه شما عزیزان توفیق دهد تا با موفقیت هرچه بیشتر در عرصههای مختلف زندگی بتوانید مجری کامل فرامین الهی باشید و محبت خدا را در قیام لله محقق کنید.