پیام خراسان - تسنیم/ مربی رده پایه، تنها یک استراتژیست یا معلم تاکتیک نیست؛ او الگوی رفتاری، پدر معنوی و شکلدهنده روان نوجوان است.
علی جوادی، مدیرکل پیشین ورزش و جوانان استان تهران در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داده نوشته است:
رویدادها و صحنههای تلخ درگیری فیزیکی اخیر میان بازیکنان دو تیم نامآشنای رده نوجوانان (استقلال و شاهین)، بیش از آنکه صرفاً یک «حادثه فوتبالی» یا پیامد هیجانات طبیعی رقابت برای کسب امتیاز باشد، آینهای تمامنما از واقعیتی نگرانکنندهتر در لایههای زیرین فوتبال پایه است. واکنش سریع و صدور دستور موقت محرومیت از سوی هیئت فوتبال استان تهران، اقدامی قانونی، بازدارنده و قابل تحسین بود که نشان از هوشیاری در مهار فوری بحران دارد؛ اما بیتردید، پروندههای انضباطی تنها تببر مقطعی هستند و نه درمان ریشهای بیماری مزمنی که آرامآرام روح ورزش پایه را تحلیل میبرد.
1. از التهاب سکو تا تنش زمین؛ تقدم اخلاق کجاست؟
در ردههای سنی نونهالان و نوجوانان، فلسفه ذاتی ورزش بر پایه «تربیت»، «جامعهپذیری»، «تابآوری روانی» و «لذت یادگیری بازی جوانمردانه» استوار است، نه کسب پیروزی به هر قیمتی. وقتی در میدانی که باید کانون رشد و تکوین شخصیت نوجوانان باشد، نزاع و پرخاشگری جایگزین احترام و مدارا میشود، پیام روشنی صادر میگردد: «آموزش فنی مقدم بر پرورش انسانی شده است.» متأسفانه فضای حاکم بر بخش قابلتوجهی از مدارس و آکادمیهای فوتبال، به دلایل مختلف اقتصادی دچار نوعی رهاشدگی فرهنگی و تربیتی شده است. نگاه صرفاً درآمدزا و تجاری، خروجیهایی با مهارت تکنیکی اما بدون زیربنا و بلوغ شخصیتی تحویل جامعه میدهد؛ نونهالانی که ضربه زدن به توپ را خوب میآموزند، اما مدیریت خشم، پذیرش شکست و احترام به رقیب را نه!
2. حسننیت مدیریت ارشد و حلقه مفقوده «برنامه تحولی»
با شناخت و تجاربی که از جلسات گذشته با جناب آقای میرشاد ماجدی، ریاست محترم هیئت فوتبال استان تهران به یادگار مانده، بر کسی پوشیده نیست که ایشان از چهرههای فهیم، دلسوز و متعهد ورزش هستند و همواره بر صیانت اخلاقی و تربیتی از استعدادهای پایه تأکید داشتهاند. این دغدغه و باور فردی، سرمایهای بسیار ارزشمند برای فوتبال پایتخت است. اما واقعیت این است که تحقق این دیدگاههای متعالی، نیازمند ابزارهایی فراتر از احکام واکنشی و صرفاً برگزاری تقویم مسابقات است.
عدم وجود یک برنامه جامع، اثرگذار و بلندمدتِ فرهنگی، در کنار فقدان مدیران ورزشی که بهطور تخصصی صاحبنظر و دغدغهمند حوزه فرهنگ و ارتباطات انسانی باشند، فاصلهای عمیق میان «نیت خیر مسئولان» و «اتفاقات درون زمین» ایجاد کرده است.
3. ضرورت بازتعریف شایستگی مربیان پایه؛ مدارک فنی در برابر ابعاد تربیتی
مربی رده پایه، تنها یک استراتژیست یا معلم تاکتیک نیست؛ او الگوی رفتاری، پدر معنوی و شکلدهنده روان نوجوان است. فرآیند کنونی آموزش و صدور مدارک مربیگری، تا حد زیادی تکبعدی و معطوف به اصول فنی، تمریندهی و علم تمرین است. یک مربی در رده پایه بیش از آنکه به آرایشهای پیچیده تیمی نیاز داشته باشد، باید مجهز به مهارتهای روانشناسی رشد، اخلاق حرفهای، مهار هیجان و جامعهشناسی نوجوان باشد. اگر مربی، برد را تنها راه بقای شغلی یا اعتلای نام خود ببیند، خواسته یا ناخواسته این اضطراب و خشونت ساختاری را به ساقها و روان بازیکنان نوجوانش تزریق خواهد کرد.
4. وقت آن است که «طرحی نو دراندازیم»
مسئولیت اجتماعی و نقش سازمانی هیئت فوتبال استان تهران و بهویژه کمیته فرهنگی آن، ایجاب میکند که فراتر از بیانیههای مرسوم و صدور احکام انضباطی، نقشی پیشگیرانه، سازنده و ریلگذار ایفا نمایند. پایتخت به عنوان ویترین فوتبال کشور، استعدادهای بیشماری را در دل خود جای داده و کوچکترین خلل تربیتی در این فضا، در آینده نزدیک به تیمهای ملی و ویترین لیگ برتر سرایت خواهد کرد. برای خروج از این چرخهی تکراری تنش و محرومیت، نیازمند یک تحول پارادایمی هستیم.
بستهی پیشنهادی و راهبردی به هیئت فوتبال استان تهران به منظور همافزایی و تبدیل دغدغههای ارزشمند جامعه ورزش و مدیریت هیئت فوتبال به نتایج ملموس، پیشنهادات زیر با نگاهی کاملاً اجرایی و ایجابی ارائه میگردد: طراحی و الزامیسازی «منشور و پودمان صلاحیت تربیتی مربیان پایه»: در کنار مدارک مربیگری فدراسیون (CوD و B و …)، گذراندن دورههای تخصصی «اخلاق حرفهای، مدیریت بحران و روانشناسی نوجوان» و اخذ گواهی پیوست فرهنگی، به عنوان پیششرط صدور کارت مربیگری برای نشستن روی نیمکتهای ردههای سنی نونهالان و نوجوانان الزامی شود.
تدوین «شناسنامه فرهنگی و نظام امتیازدهی اخلاقی (Fair Play Index)» برای باشگاهها و مدارس فوتبال: رتبهبندی، مجوز فعالیت و تمدید پروانه مدارس فوتبال و باشگاهها صرفاً براساس نتایج فنی یا تعداد تیمها نباشد؛ بلکه شاخصهایی چون گزارشهای انضباطی، اجرای برنامههای فرهنگی، رضایت خانوادهها و سلامت رفتاری در جدول امتیازدهی آنها لحاظ شده و باشگاههای اخلاقمدار با معافیتهای مالیاتی/ورودی و مشوقهای واقعی پاداش بگیرند.
ایجاد کارگروه «مشاوره و صیانت روانی–تربیتی» در کمیته فرهنگی هیئت فوتبال: بهرهگیری از اساتید و روانشناسان ورزشی جهت پایش دورهای رفتار نیمکتها، آموزش اولیای بازیکنان (که خود غالباً منشأ استرس شدید روی نوجوانان هستند) و برگزاری کارگاههای الزامی برای کاپیتانها و بازیکنان رده پایه پیش از آغاز هر فصل مسابقات.
امید است این رخداد تلخ، نه فرصتی برای سرزنش و مقصرتراشی، بلکه نقطه عطفی برای یک بازنگری شجاعانه، هوشمندانه و اخلاقی در ساختار فوتبال پایه تهران گردد؛ چرا که ساختن یک انسان سالم و ورزشکار بااخلاق، همواره رسالتی ماندگارتر از پرورش یک بازیکن صرفاً تکنیکی خواهد بود.